Phát triển dược liệu góp phần xóa đói giảm nghèo

Thứ tư - 12/04/2017 01:25
Sáng nay, 12/4/2017, tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai, Chính phủ đã tổ chức hội nghị giao ban trực tuyến toàn quốc về phát triển dược liệu Việt Nam. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tham dự và chỉ đạo hội nghị.
Tại điểm cầu thành phố Hà Nội có các đồng chí Hoàng Trung Hải, Bí thư thành ủy; Nguyễn Đức Chung, Chủ tịch UBND TP; Ngô Văn Quý, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cùng các sở, ngành liên quan tham dự hội nghị.
 
DSC 7624 Copy
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Ngô Văn Quý báo cáo công tác quản lý và phát triển nguồn dược liệu của thành phố Hà Nội tại hội nghị.
 
Phát biểu khai mạc tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, Việt Nam có truyền thống vô cùng quý báu về y học cổ truyền (YHCT). Từ thời nhà Lý đến các thời của Chu Văn An, Tuệ Tĩnh, Lê Hữu Trác đã có những nghiên cứu quý, phát hiện những loại thuốc quý để phát triển YHCT. Trong giai đoạn mới, Đảng và Nhà nước đưa ra đường lối mới đó là phát triển y học hiện đại kết hợp với YHCT. Tuy nhiên, việc nuôi trồng dược liệu còn nhỏ lẻ, không có đầu ra bền vững, thất thoát lớn. Khai thác chế biến còn nhiều bất cấp, nhiều loại dược liệu quý có nguy cơ cạn kiệt. Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất dược liệu còn manh mún, chưa theo kịp các nước. Sản phẩm chế biến từ dược liệu còn ít và nhỏ lẻ. Từ thực tế đó, Thủ tướng yêu cầu: “Phải đặt vấn đề quy hoạch dược liệu, đầu tư trọng tâm, trọng điểm vào vùng nào, loài nào. Chúng ta cũng cần xem xét có thể coi nuôi trồng dược liệu là lĩnh vực nông nghiệp cao hay không để áp dụng những kỹ thuật công nghệ cao. Đặc biệt, việc nuôi trồng dược liệu phải đi liền với thị trường, đi liền với các doanh nghiệp bào chế, chế biến, sản xuất, xuất khẩu để có đầu ra cho nguồn nguyên liệu”.
 
Thị trường tiêu thụ dược liệu rộng lớn
 
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, thực hiện sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 2166/QĐ-TTg ban hành kế hoạch hành động của Chính phủ về phát triển y, dược cổ truyền Việt Nam đến năm 2020, Bộ Y tế và UBND các tỉnh, thành phố đã khẩn trương chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Mạng lưới quản lý, khám chữa bệnh bằng YHCT đã từng bước được củng cố và phát triển, tăng cả về số lượng và chất lượng. Cho đến thời điểm này cả nước có 63 bệnh viện YHCT, trong đó có có 2 bệnh viện tuyến trung ương, 3 bệnh viện của bộ, ngành và 58 bệnh viện YHCT tuyến tỉnh. Tỷ lệ bệnh viện y học hiện đại có khoa hoặc tổ YHCT tăng mạnh: tuyến tỉnh có khoa YHCT chiếm 63,8%, có tổ YHCT chiếm 7,6%; tuyến huyện có khoa YHCT chiếm 62,9%, có tổ YHCT chiếm 34,4%, tỷ lệ có khoa, tổ YHCT chiếm 92,7%. Tỷ lệ người bệnh được khám chữa bệnh bằng YHCT so với tổng số người bệnh chung ở tuyến trung ương đạt 4,4%, tuyến tỉnh 11,7%, tuyến huyện 13,4%, tuyến xã 28,5%. Với tỷ lệ này cho thấy, số người khám chữa bệnh bằng YHCT tại tuyến tỉnh đã giảm 0,8%, tăng 6,2% ở tuyến huyện và tuyến xã tăng 5,8%. Theo báo cáo thống kê hàng năm, dược liệu được sử dụng trong các cơ sở khám chữa bệnh có xu hướng tăng, tăng cả về chủng loại và số lượng các mặt hàng (tăng đều trung bình khoảng 10%). Ước tính khối bệnh viện YHCT công lập sử dụng khoảng 3000 tấn dược liệu các loại/năm với khoảng 300 loại dược liệu.
 
Hệ thống khám chữa bệnh ngoài công lập có 7000 cơ sở hành nghề YHCT tư nhân sử dụng dược liệu trong khám chữa bệnh; có 226 cơ sở sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền được cấp số đăng ký lưu hành sử dụng dược liệu làm nguyên liệu làm thuốc trong sản xuất. Hiện đã có 406 số đăng ký dược liệu, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền được cấp mới cho 226 cơ sở nói trên và rất nhiều số đăng ký còn hiệu lực.
 
Bộ trưởng Bộ Y tế cũng cho biết thêm, thống kê trong năm 2012, nhu cầu sử dụng dược liệu để sản xuất thuốc trong 52/61 doanh nghiệp sản xuất thuốc từ dược liệu có báo cáo trong một số năm gần đây cho thấy trung bình các doanh nghiệp sử dụng khoảng 10.000-11.000 tấn dược liệu/năm. Như vậy, nếu thống kê đầy đủ trong 61 doanh nghiệp sản xuất thuốc từ dược liệu và 120 cơ sở sản xuất thuốc từ dược liệu đăng ký hộ kinh doanh thì nhu cầu sử dụng dược liệu dùng để sản xuất thuốc trong các năm gần đây, có thể ước tính khoảng 14.000-15.000 tấn dược liệu/năm.
 
Dược liệu sử dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng cũng chiếm tỷ trọng rất lớn. Theo ước tính của Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam, nhu cầu sử dụng dược liệu để sản xuất thực phẩm chức năng ở Việt Nam là rất lớn, ước tính một năm lượng dược liệu sử dụng khoảng 20.000 tấn, trong số này đa phần là nhập khẩu nguyên liệu kể cả nguyên liệu thô cũng như nguyên liệu đã tinh chế (cao lỏng, cao đặc).
 
Theo số liệu tổng hợp từ Tổng Cục Hải quan (2012 - 2016), các doanh nghiệp trong nước đã xuất khẩu khoảng 1000 - 5000 tấn dược liệu các loại, với giá trị xuất khẩu đạt 15 - 30 triệu USD/năm. Thị trường xuất khẩu dược liệu chủ yếu là các nước châu Á như Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và một số nước châu Âu như Pháp và Nga.
 
5337: Đoàn công tác của Sở Y tế Hà Nội thực hiện khảo sát và thống kê các bài thuốc YHCT của đồng bào dân tộc Dao tại huyện Ba Vì.
 
Thực trạng công tác phát triển dược liệu
 
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, kết quả điều tra đến năm 2016, Việt Nam đã ghi nhận được trên 5000 loài thực vật được sử dụng làm thuốc. Trong số các loài cây đã biết, chỉ có hơn 500 loài là cây thuốc đã được trồng, nhiều loài là cây lương thực, thực phẩm, gia vị làm thuốc. Trong đó có gần 200/500 loài có tiềm năng khai thác và phát triển trồng để đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nước và hướng tới xuất khẩu, đặc biệt có 92 loài cây đang được trồng nhiều để phục vụ nhu cầu thị trường, một số loài đã và đang có vùng trồng lớn như: Quế, Hồi, Hòe, Nghệ, Actiso, Sa nhân, Kim tiền thảo, Đinh lăng, Trinh nữ hoàng cung, Diệp hạ châu…
 
Hiện nay, đã có 11 cây dược liệu được trồng theo nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc” (GACP - WHO), bao gồm: Trinh nữ hoàng cung, Actisô, Bìm bìm biếc, Rau đắng đất, Đinh lăng, Diệp hạ châu đắng, Cỏ nhọ nồi, Tần dày lá, Dây thìa canh, Chè dây, Kim tiền thảo. Một số doanh nghiệp đang tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện để công bố GACP-WHO trong thời gian tới, bao gồm: Công ty Dược Lâm Đồng (Actiso), Domesco (Gấc và Nghệ), Traphaco (Hoài sơn), BVPharma (Kim ngân) và DKPharma (Kim ngân, Ý dĩ). Việc nuôi trồng dược liệu theo - WHO mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu trong sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền của chính doanh nghiệp đó.
 
Tính đến tháng 12/2016, tổng cả nước có khoảng 226 cơ sở sản xuất, chế biến dược liệu, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, (với 95 cơ sở sản xuất thuốc loại hình hộ kinh doanh cá thể, và 131 cơ sở sản xuất thuốc loại hình công ty). Các cơ sở sản xuất thuốc đã đầu tư nghiên cứu các công nghệ chiết xuất, bào chế cao dược liệu, hoạt chất dược liệu. Trong số 52 cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP) có 28 dây chuyền chiết xuất cao, một dây chuyền chiết xuất Curcumin, 16 dây chuyền sơ chế, chế biến dược liệu và 16 dây chuyền sản xuất hoàn cứng hoàn mềm.
 
Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, từ năm 2012 đến nay, Bộ trưởng đã chỉ đạo các đơn vị có liên quan tăng cường kiểm soát chất lượng dược liệu, vị thuốc cổ truyền trong các cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc. Qua kiểm tra, Bộ Y tế đã phát hiện ra một số dược liệu không đảm bảo chất lượng lưu hành trên thị trường: đơn cử như một số dược liệu dễ bị nhầm loài: Thăng ma, Thiên ma, Ý dĩ, Hoài sơn, Hoàng kỳ; một số dược liệu dễ bị chiết hoạt chất, kém chất lượng: Kim ngân hoa, Phòng phong, Uy linh tiên, Khương hoạt, Hoàng bá, Tế tân, Tần giao, Đan sâm, Xuyên khung, Phòng đẳng sâm...Trong năm 2016, hệ thống kiểm nghiệm đã lấy 2724 mẫu dược liệu để kiểm tra chất lượng và phát hiện 374 mẫu dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng, chiếm tỷ lệ 13,73%. Các mẫu dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng chủ yếu là do nhầm lẫn, giả mạo (không đúng dược liệu theo quy định của Dược Điển Việt Nam IV) hoặc không đạt các chỉ tiêu chất lượng như: độ ẩm, tạp chất, tro toàn phần (chủ yếu do lẫn đất đá).…trong đó không đạt nhiều nhất là chỉ tiêu độ ẩm và tạp chất. Chỉ riêng đoàn kiểm tra chất lượng của Bộ Y tế kiểm tra tình hình chất lượng dược liệu lưu hành trên toàn quốc, đã lấy tổng 165 mẫu dược liệu để kiểm tra chất lượng và phát hiện ra 104 mẫu không đạt tiêu chuẩn chất lượng.
 
Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã có công văn khuyến cáo cho các đơn vị sử dụng về những dược liệu có nguy cơ không đảm bảo chất lượng, đồng thời đã thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn hướng dẫn về chất lượng dược liệu cho các địa phương để các đơn vị tự kiểm tra, kiểm soát chất lượng của dược liệu, vị thuốc cổ truyền trên địa bàn tỉnh, thành phố. Đồng thời ngày 10/8/2016, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký ban hành Thông tư số 31/2016/TT - BYT quy định chi tiết việc lập hồ sơ mời thầu mua sắm dược liệu, vị thuốc cổ truyền trong các cơ sở y tế, trong đó quy định rất rõ về nguồn gốc của dược liệu của các dược liệu nhập khẩu và nguồn gốc của dược liệu trong nước khi sử dụng trong bệnh viện. Tuy nhiên, tình hình về chất lượng dược liệu, vị thuốc YHCT vẫn ở mức báo động, còn xuất hiện nhiều dược liệu không đảm bảo chất lượng, dược liệu không có nguồn gốc, xuất xứ.
 
Dược liệu sử dụng các cơ sở khám chữa bệnh còn phải được chế biến theo phương pháp và lý luận của YHCT, đặc biệt là một số dược liệu độc bắt buộc phải chế biến trước khi sử dụng như: Bán hạ, Phụ tử...Tuy nhiên, theo kết quả kiểm tra hàng năm của Bộ Y tế thì phần lớn các cơ sở khám chữa bệnh sử dụng các dược liệu chế biến chưa đạt yêu cầu, điều này cũng ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả chữa bệnh bằng YHCT.
 
Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định, trong thời gian vừa qua, Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm phát triển dược liệu nuôi trồng trong nước, chúng ta cũng có khả năng trồng trọt nhiều loại dược liệu nhưng do cách làm manh mún, tự phát, thiếu liên kết và thị trường dược liệu không ổn định nên việc trồng cây dược liệu gặp nhiều khó khăn. Việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu lưu hành, kiểm soát chặt chẽ dược liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, dược liệu nhập lậu là giải pháp trực tiếp giúp cho dược liệu nuôi trồng, khai thác trong nước phát triển, chiếm lĩnh được thị trường.
 
“Để tăng cường công tác phát triển dược liệu trong thời gian tới, chúng ta cần có giải pháp tổng thể từ khâu nuôi trồng, thu hái, bảo quản, chế biến, sản xuất, xuất nhập khẩu đến sử dụng” - Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh.
 
Phát triển dược liệu, nâng mức sống của người dân
 
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã kiến nghị, Chính phủ cần có nghị quyết về phát triển dược liệu tạo nên sự gặp gỡ giữa cung và cầu. Để tạo nên khả năng xuất khẩu lớn, Bộ Khoa học Công nghệ có cơ chế chính sách đầu tư, bảo tồn giống thiên nhiên, đổi mới quy trình sản xuất, đưa nhiều sản phẩm mới ra thị trường đáp ứng nhu cầu trong nước và cả nước ngoài. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nuôi trồng dược liệu theo chuẩn của y tế thế giới. Tăng cường truyền thông về nguồn dược liệu, thuốc đông y; thuốc tân dược, các thực phẩm chức năng từ dược liệu…
 
Về phía Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định, tiếp tục phát động “Người Việt ưu tiên dùng thuốc Việt”; Bộ Y tế khuyến khích sử dụng thuốc có nguồn gốc từ dược liệu vào khám chữa bệnh BHYT cũng như có chính sách đấu thầu thuốc Đông y, dược liệu tại các cơ sở khám chữa bệnh.
 
Tại hội nghị trực tuyến, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, với điều kiện tự nhiên ưu đãi tại Việt Nam, chúng ta có nhiều tiềm năng to lớn để phát triển nuôi, trồng dược liệu. Thủ tướng chính phủ bày tỏ mong muốn 63 tỉnh, thành sẽ phát triển được dược liệu, từ đó góp phần xóa đói giảm nghèo nâng cao mức sống cho người dân.
 
Đảng và Nhà nước đã quan tâm, tạo hành lang pháp lý nhưng quy mô phát triển dược liệu của Việt Nam còn nhỏ bé, hoặc còn nhiều lãng phí, một số cây có nguy cơ tuyệt chủng tại Việt Nam. Sản xuất dược liệu chưa có chỗ đứng ở trong nước cũng như nước ngoài mặc dù đã có sản phẩm chế biến từ dược liệu xuất khẩu ra nước ngoài song xuất khẩu dược liệu từ nguyên liệu thô vẫn là chủ yếu và như vậy giá trị kinh tế không cao. Việc quảng bá thương hiệu dược liệu Việt Nam còn nhiều yếu kém, chưa theo kịp các nước trong khu vực. Từ thực tế đó, đòi hỏi cần có chính sách khuôn khổ pháp luật rõ hơn để dược liệu có điều kiện phát triển.
 
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định: “Nhà nước quan tâm về cây dược liệu không đồng nghĩa với việc bao cấp nuôi trồng dược liệu. Không đầu tư nghiên cứu khoa học công nghệ thì đầu ra của dược liệu bế tắc, vì vậy phải bào chế dược liệu, xuất khẩu thô là thất bại. Phải nhìn nhận lại vai trò của dược liệu ở từng địa phương, từng ngành; phát triển dược liệu gắn với nhu cầu thị trường. Cần phải tổ chức lại ngành dược liệu ở tất cả các khâu: từ nuôi trồng, sản xuất, chế biến, sử dụng”.
 
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, các bộ, ngành liên quan xây dựng chương trình khoa học công nghệ về dược liệu, chú trọng phát triển nguồn gen và dược liệu quý. Lựa chọn 100 cây dược liệu quý để trồng theo tiêu chuẩn của quốc tế đồng thời đưa khoa học công nghệ vào sản xuất, tạo năng suất cao. Bộ Y tế lựa chọn sản phẩm có giá trị cao để phát triển gọi là sản phẩm quốc gia và được hưởng cơ chế đặc thù. Tiếp tục triển khai chương trình phát triển YHCT kết hợp y học hiện đại; khuyến khích khám chữa bệnh bằng YHCT, kết hợp YHCT và y học hiện đại; có chính sách đặc thù cho đấu thầu thuốc sử dụng nguồn dược liệu trong nước; mở rộng danh mục BHYT với thuốc có nguồn gốc từ dược liệu. Đặc biệt, các ngành chức năng, nhất là thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh biên giới cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại trong buôn bán dược liệu
 
Báo cáo tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, hàng năm, Sở Y tế Hà Nội đã tiến hành thanh kiểm tra chất lượng, nguồn gốc xuất xứ dược liệu. Qua kiểm tra phát hiện 8-10% mẫu chưa đạt do độ ẩm, tạp chất, những mẫu không đạt tiêu chuẩn được tiêu hủy theo quy định. Đối với các cơ sở buôn bán dược liệu, trong năm 2015-2016, Thanh tra Sở Y tế đã tiến hành kiểm tra 35 cơ sở, xử phạt 29 cơ sở vi phạm với số tiền trên 271 triệu đồng. Sai phạm chủ yếu là các cơ sở không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc, không đạt tiêu chí về độ ẩm…Trong năm 2015-2016, Sở Y tế cũng đã kiểm tra tại 27 cơ sở khám chữa bệnh, xử phạt 18 cơ sở vi phạm do quảng cáo sai quy định, không đảm bảo về cơ sở vật chất, nhân sự…với số tiền trên 508 triệu đồng.
 
 
 

Tác giả bài viết: Hồng Thương/ảnh Nguyễn Vân

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập46
  • Máy chủ tìm kiếm22
  • Khách viếng thăm24
  • Hôm nay7,308
  • Tháng hiện tại133,823
  • Tổng lượt truy cập1,845,673
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây