Giám sát và phòng chống sốt xuất huyết Dengue

Chủ nhật - 30/06/2019 17:32
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm nhóm B theo Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm (bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong). Bệnh lưu hành địa phương tại Việt Nam. Bệnh lây truyền qua muỗi Aedes, tác nhân gây bệnh là vi rút Dengue. Hiện tại chưa có vắc xin phòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu.
Giám sát sốt xuất huyết Dengue gồm giám sát bệnh nhân, giám sát véc tơ truyền bệnh, giám sát vi rút học.
 
Giám sát bệnh nhân
 
Ca bệnh giám sát (ca bệnh lâm sàng) là người sống hoặc đến từ vùng có ổ dịch hoặc lưu hành sốt xuất huyết Dengue trong vòng 14 ngày có biểu hiện sốt cao đột ngột, liên tục từ 2-7 ngày và có ít nhất 2 trong các dấu hiệu sau:
 
- Biểu hiện xuất huyết có thể ở nhiều mức độ khác nhau như: nghiệm pháp dây thắt dương tính, chấm hoặc mảng xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam.
 
- Nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, nôn.
 
- Da xung huyết, phát ban.
 
- Đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt.
 
- Vật vã, li bì.
 
- Đau bụng vùng gan hoặc ấn đau vùng gan.
 
Ca bệnh xác định là ca bệnh lâm sàng được chẩn đoán xác định bằng kỹ thuật ELISA (phát hiện IgM hoặc NS1) hoặc phân lập vi rút hoặc xét nghiệm PCR.
 
Phân loại ca bệnh theo Hướng dẫn chẩn đoán điều trị sốt xuất huyết Dengue của Bộ Y tế có 3 mức độ - sốt xuất huyết Dengue - sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo - sốt xuất huyết Dengue nặng.
 
Giám sát véc tơ: bao gồm giám sát muỗi trưởng thành; giám sát bọ gậy; giám sát sự nhạy cảm của muỗi với hóa chất diệt côn trùng.
 
DSC 6163
Giám sát công tác phòng chống sốt xuất huyết tại hộ gia đình. (Hạnh Ngân)

Giám sát muỗi trưởng thành: địa điểm giám sát là nơi nguy cơ cao về sốt xuất huyết Dengue: ổ dịch cũ; nơi thường xảy ra dịch, nơi có điều kiện thuận lợi sốt xuất huyết Dengue. Phương pháp: soi bắt muỗi đậu nghỉ trong nhà bằng ống tuýp hoặc máy hút cầm tay. Thời gian: 1 tháng/lần.
 
Đánh giá chỉ số giám sát muỗi trưởng thành: chỉ số mật độ muỗi: số muỗi cái Aedes trung bình trong một gia đình điều tra. Chỉ số nhà có muỗi: là tỷ lệ phần trăm nhà có muỗi cái Aedes trưởng thành.
 
Giám sát ổ bọ gậy nguồn, mục đích là để xác định nguồn phát sinh chủ yếu của lăng quăng/bọ gậy của từng địa phương. Địa điểm: các tỉnh chọn một số trọng điểm dịch để tiến hành giám sát ổ bọ gậy nguồn. Thời gian: tại mỗi điểm giám sát đánh giá ổ bọ gậy nguồn 2 lần/năm.
 
Giám sát các chỉ số lăng quăng/bọ gậy cùng với địa điểm giám sát muỗi trưởng thành. Thời gian: 1 tháng/lần. Đánh giá chỉ số: chỉ số nhà có lăng quăng/bọ gậy (tỷ lệ phần trăm nhà có bọ gậy Aedes); chỉ số dụng cụ chứa nước có lăng quăng/bọ gậy (tỷ lệ phần trăm dụng cụ chứa nước có lăng quăng/bọ gậy Aedes); chỉ số Breteau (BI) (số dụng cụ chứa nước có lăng quăng/bọ gậy Aedes trong 100 nhà điều tra); chỉ số mật độ lăng quăng/bọ gậy (là số lượng lăng quăng/bọ gậy trung bình cho 1 nhà điều tra).
 
Giám sát độ nhạy cảm của muỗi với hóa chất: hàng năm các tỉnh trọng điểm thu thập bọ gậy tại địa phương để tiến hành thử sinh học đánh giá hiệu lực diệt muỗi của các loại hóa chất đang sử dụng trong chương trình sốt xuất huyết Dengue hoặc gửi về Viện Vệ sinh Dịch tễ /Pasteur khu vực để đánh giá. Các địa phương và Viện Vệ sinh Dịch tễ /Pasteur tổng hợp kết quả báo cáo Cục Y tế Dự phòng.
 
Giám sát vi rút
 
Các địa phương lấy mẫu huyết thanh bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue gửi các Viện Vệ sinh Dịch tễ/Pasteur. Chú trọng lấy mẫu đầu vụ dịch và duy trì lấy mẫu định kỳ trong cả năm để theo sự lưu hành của típ vi rút gây dịch. Các viện Vệ sinh Dịch tễ/Pasteur tiến hành xét nghiệm định típ vi rút. Tổng hợp kết quả xét nghiệm gửi phản hồi cho các tỉnh, thành phố và gửi báo cáo về Cục Y tế Dự phòng, Bộ Y tế.
 
Các hoạt động phòng chống sốt xuất huyết: bao gồm hoạt động khi chưa có dịch; xử lý ổ dịch.
 
Hoạt động khi chưa có dịch: về công tác tổ chức, chỉ đạo gồm: xây dựng kế hoạch phòng chống sốt xuất huyết Dengue hàng năm. Chuẩn bị sẵn sàng cơ số thuốc, hoá chất, phương tiện và nhân lực phục vụ chống dịch khẩn cấp. Tiếp đến là đảm bảo công tác giám sát: giám sát véc tơ, giám sát bệnh nhân và giám sát vi rút học. Cuối cùng là phòng chống véc tơ chủ động.
 
Phòng chống véc tơ chủ động là tiến hành các hoạt động diệt lăng quăng/bọ gậy; phun hóa chất chủ động diệt muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết.
 
Huy động sự tham gia của cộng đồng phát hiện loại bỏ ổ lăng quăng/bọ gậy: loại bỏ vật dụng phế thải, các ổ bọ gậy, hoặc dùng hóa chất diệt ấu trùng, thả cá, đậy nắp các dụng cụ chứa nước…Tổ chức các hoạt động diệt lăng quăng/bọ gậy thường xuyên đến từng hộ gia đình.
 
Linh19 8 DSC 0625
Phun hóa chất chủ động phòng chống sốt xuất huyết. (Diệu Linh)
 
Sau khi diệt lăng quăng/bọ gậy, tiến hành phun hóa chất chủ động diệt muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết. Phun tại những nơi có nguy cơ cao: vùng nhiều năm liên tục có ca bệnh và có chỉ số mật độ muỗi cao ≥ 0,5 con/nhà hoặc chỉ số BI ≥30; riêng khu vực miền Bắc chỉ số bọ gậy BI ≥20. Số lần phun từ 2 - 3 lần tùy thuộc hiệu quả diệt muỗi, chỉ số mật độ muỗi…
 
Xử lý ổ dịch: ổ dịch được hiểu là một nơi (tổ, khu phố/xóm/ấp, cụm dân cư hoặc tương đương) được xác định là ổ dịch sốt xuất huyết Dengue khi có các ca bệnh lâm sàng xảy ra trong vòng 7 ngày hoặc một ca bệnh sốt xuất huyết Dengue được chẩn đoán xác định phòng xét nghiệm, đồng thời phát hiện có bọ gậy hoặc muỗi truyền bệnh. Ổ dịch sốt xuất huyết Dengue được xác định chấm dứt khi không có ca bệnh mới trong vòng 14 ngày kể từ ngày khởi phát của ca bệnh cuối cùng.
 
Hoạt động xử lý ổ dịch bao gồm: tổ chức điều trị bệnh nhân; truyền thông phòng chống dịch; xử lý véc tơ trong ổ dịch.
 
Tổ chức điều trị bệnh nhân: thực hiện theo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue hiện hành của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Truyền thông phòng chống dịch: tổ chức truyền thông liên tục tại ổ dịch về bệnh sốt xuất huyết Dengue và các biện pháp phòng chống để người dân, cộng đồng và các đoàn thể xã hôị phối hợp cùng tham gia chống dịch.
 
Xử lý véc tơ trong ổ dịch
 
Khi có 1 ổ dịch: xử lý khu vực phạm vi bán kính 200 mét kể từ nhà bệnh nhân. Trường hợp có từ 3 ổ dịch trở lên tại một thôn/ấp trong vòng 14 ngày thì xử lý theo quy mô cả thôn/ấp và có thể mở rộng khi dịch lan rộng. Các biện pháp xử lý ổ dịch phải được triển khai trong vòng 48 giờ.
 
Chiến dịch vệ sinh môi trường: tiến hành các hoạt động vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng/bọ gậy tới từng hộ gia đình một cách thường xuyên, liên tục, đặc biệt trước khi phun hoá chất diệt muỗi
 
Tổ chức phun hóa chất: lựa chọn hóa chất có trong chương trình phòng chống sốt xuất huyết Dengue và dựa vào kết quả thử hiệu lực diệt muỗi của từng địa phương. Cách thức phun: ULV hoặc mù nóng. Số lần phun: phun 2 lần cách nhau 7 - 10 ngày. Tiếp tục phun lần 3 nếu có bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue mới trong vòng 14 ngày hoặc chỉ số điều tra mật độ muỗi ≥ 0,2 con/nhà hoặc chỉ số lăng quăng/bọ gậy Breteau ≥ 20.
 
Giám sát bệnh nhân trong ổ dịch và báo cáo hàng ngày theo đúng quy định. Giám sát véc tơ trong ổ dịch và báo cáo trước và sau khi xử lý bằng hóa chất cũng như khi thực hiện chiến dịch diệt bọ gậy. Báo cáo ổ dịch: báo cáo phát hiện ổ dịch; báo cáo cập nhật tình hình ổ dịch; báo cáo kết thúc ổ dịch theo quy định tại Thông tư 54/2015/TT-BYT hướng dẫn chế độ thông tin báo cáo và khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm.
PGS.TS Trần Như Dương

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập44
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm41
  • Hôm nay9,767
  • Tháng hiện tại218,985
  • Tổng lượt truy cập6,657,429
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây