Xác định vi rút Hanta trên chuột tại một số địa điểm trên địa bàn Hà Nội

Thứ hai - 24/12/2018 21:41
Vi rút Hanta thuộc giống Hantavirus, họ Bunyaviridae, vi rút gây bệnh cho người chủ yếu qua các loại động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột do bị cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với các chất tiết (phân, nước tiểu) của các động vật này.
Thể nặng của bệnh có biểu hiện dưới 2 hội chứng là Hội chứng thận (HFRS) với tỷ lệ tử vong là 15% và phổi (HPS) có tỷ lệ tử vong lên tới 50%. Bệnh do vi rút Hanta đã được ghi nhận ở tất cả các châu lục. Mỗi loài vi rút truyền bệnh cho người thông qua một vật chủ xác định và phân bố theo vùng địa lý khác nhau, chính vì vậy sự phân bố của HFRS và HPS cũng bị giới hạn theo sự phân bố địa lý của các loài động vật gặm nhấm.
 
Tại châu Á, trung bình hàng năm có 60.000 - 100.000 ca HFRS được báo cáo và khoảng 300 - 500 ca tử vong. Ở Việt Nam, tỷ lệ chuột có kháng thể dương tính với vi rút từ 14 - 34%. Cụ thể, tại khu vực phía Bắc, huyết thanh dương tính với vi rút Hanta mà chủ yếu là vi rút Seoul đã được báo cáo tại Hải Phòng, Hà Nam và Thanh Hóa trên cả mẫu chuột và mẫu huyết thanh người, 5,4% cư dân có kháng thể dương tính với vi rút Hanta ở Hà Nội. Tại khu vực phía Nam, tỷ lệ lưu hành huyết thanh trên người từ những bệnh nhân nghi nhiễm là khá cao, chiếm 11,5% song song với đó là tỷ lệ lưu hành huyết thanh trên động vật tương đối lớn 21,4%. Tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội đã có những ghi nhận ca bệnh mắc HFRS. Vì vậy, việc chủ động giám sát vi rút Hanta trên chuột là quan trọng để có những biện pháp phòng bệnh chủ động, hiệu quả. Hiện nay, các phương pháp giám sát sự lưu hành vi rút Hanta được thực hiện chủ yếu là kỹ thuật giám sát huyết thanh học và kỹ thuật sinh học phân tử phát hiện genome của vi rút Hanta trên các mẫu phủ tạng của động vật là ổ chứa. Tuy nhiên, với điều kiện khoa học kỹ thuật hiện nay, các phương pháp sinh học phân tử thường được áp dụng do độ nhạy và đặc hiệu cao, hơn nữa còn có thể áp dụng để nghiên cứu phát sinh loài, kiểu gen của vi rút.
 
Với mục tiêu xác định sự lưu hành của vi rút Hanta trên chuột bằng kỹ thuật RT-PCR tại một số điểm ở địa bàn thành phố Hà Nội, năm 2015-2016, nhóm nghiên cứu đã thu thập trong năm 2015 là 121 con chuột trong đó hầu hết là chuột cống, chiếm 82,64% chỉ có 21 chuột nhà, chiếm 17,36; năm 2016 thu thập được 141 cá thể chuột cống, chiếm 91,56% và chuột nhà là 8,44%.
 
Các cá thể chuột được thu thập tại một số điểm thuộc quận Hà Đông, Hoàng Mai, Đống Đa và Ba Đình trong năm 2015 và 2016. Tuy nhiên, chỉ phát hiện được cá thể chuột nhiễm vi rút Hanta tại một số điểm ở quận Hà Đông và Đống Đa, chưa tìm thấy chuột nhiễm vi rút thu thập tại quận Hoàng Mai và Ba Đình. Tổng số 123 cá thể chuột thu thập được trong năm 2015 tại các điểm giám sát chỉ có một mẫu dương tính với vi rút Hanta. Trong khi đó, năm 2016 có 7 cá thể chuột dương tính với vi rút Hanta trong tổng số 154 cá thể chuột được xét nghiệm. Toàn bộ 8/8 cá thể chuột nhiễm vi rút Hanta đều là chuột cống.
 
Tổng số 7 điểm giám sát được thực hiện trong hai năm, trong đó năm 2015 thực hiện giám sát tại 6 điểm và năm 2016 thực hiện giám sát tại 4 điểm. Kết quả cho thấy, chỉ phát hiện được cá thể chuột nhiễm vi rút Hanta tại các địa điểm: Bệnh viện Hà Đông, chợ Thành Công và chợ Thái Hà. Bến xe vận tải Giáp Bát và ga Giáp Bát là hai địa điểm thực hiện giám sát cả 2 năm 2015 và 2016 với số lượng cá thể chuột bắt được khá nhiều, 139 cá thể chuột trong tổng số 275 cá thể chuột, chiếm 50,55%, nhưng không phát hiện được cá thể chuột nào nhiễm vi rút Hanta.
 
Giám sát vi rút Hanta trên một số loài chuột được thực hiện từ tháng 6 - 12 hàng năm, kết quả xét nghiệm cho thấy các cá thể chuột nhiễm vi rút xuất hiện hầu hết ở các tháng giám sát và vào các tháng 8,9,10 và 11.
 
Nghiên cứu đã xác định được 8/277 (2,9%) cá thể chuột chứa vi rút Hanta bằng kỹ thuật RT-PCR trên mẫu mô phổi và đều là chuột cống. Điều đáng chú ý là 100% số chuột nhà thu thập tại các địa điểm đều cho kết quả âm tính với vi rút Hanta bằng phương pháp RT-PCR. Kết quả này cùng với kết quả nghiên cứu trước đây có thể đưa ra giả thuyết vật chủ chính của vi rút Hanta lưu hành tại Hà Nội là chuột cống.
 
Các địa điểm phát hiện cá thể chuột mang vi rút Hanta là Bệnh viện Hà Đông, chợ Thái Hà và chợ Đống Đa đều là khu vực đông dân cư, sự đi lại và giao thương rất lớn, do vậy rất có nguy cơ lây truyền vi rút Hanta từ chuột sang người. Do đó, khuyến cáo các nhà quản lý cần phải thực hiện giám sát thường xuyên quần thể chuột tại các địa điểm này để có biện pháp diệt chuột, ngăn chặn sự lây nhiễm tác nhân gây bệnh từ chuột cống sang người nói chung và vi rút Hanta nói riêng. Qua đây cũng cần chia sẻ các thông tin nghiên cứu cho các nhà điều trị để biết dịch tễ lưu hành vi rút Hanta ở chuột cống trên địa bàn Hà Nội để nhận biết các ca bệnh, hướng tới chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tương tự như vậy, cũng cần truyền thông để người dân được biết sự lưu hành vi rút Hanta trên chuột cống tại Hà Nội và nguy cơ nhiễm vi rút Hanta nếu tiếp xúc với chất tiết hoặc khi bị chuột cống cắn thì cần đến các cơ sở y tế để được khám, tư vấn, theo dõi nếu xuất hiện các triệu chứng của bệnh như cảm cúm, sốt, nhức đầu, đau cơ bắp thường đau ở bắp đùi, lưng và hông hoặc sốt từng cơn, rét run.
 
PGS. TS Nguyễn Nhật Cảm

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập94
  • Hôm nay1,374
  • Tháng hiện tại105,776
  • Tổng lượt truy cập4,916,887
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây