Tập trung thực hiện hiệu quả công tác dân số trong tình hình mới

Thứ hai - 15/07/2019 16:39
Duy trì mức sinh thay thế; đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; tận dụng hiệu quả cơ cấu dân số vàng; thích ứng với già hóa dân số cũng như phân bổ dân số hợp lý và quản lý dân cư là những nhiệm vụ mà ngành dân số cần tập trung trong thời gian tới đây.
Số con trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đạt mức sinh thay thế 2,09 con vào năm 2006, sớm hơn 10 năm so với mục tiêu Nghị quyết Trung ương 4 (khóa VII) và tiếp tục được duy trì cho đến nay. Hiện tại, dân số nước ta là hơn 96 triệu người, ước tính quy mô dân số đã giảm được khoảng 20 triệu người nhờ có các chính sách Dân số - KHHGĐ phù hợp trong thời gian qua. Nước ta bắt đầu bước vào thời kỳ dân số vàng từ năm 2007 và dự báo đạt đỉnh vào năm 2020, với dân số trong độ tuổi lao động chiếm khoảng 70% dân số.
 
Chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt. Tuổi thọ người dân tiếp tục tăng (đạt trung bình khoảng 73,5 tuổi vào năm 2018, cao hơn nhiều nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người); tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em, tử vong bà mẹ, trẻ em giảm mạnh… Mạng lưới tầm soát, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh đã từng bước được triển khai ở tất cả các tỉnh, thành phố. Đến nay, 25% bà mẹ mang thai và 35% trẻ em sinh ra được tầm soát, chẩn đoán, can thiệp và điều trị sớm một số bệnh, tật.
 
DSC 4343
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi để thích ứng với già hóa dân số.
 
Dân số đã có sự phân bố lại hợp lý hơn trên phạm vi cả nước. Đảng, Nhà nước đã có nhiều chương trình, chính sách bố trí ổn định dân cư tại khu vực trọng yếu về an ninh, quốc phòng, các vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo.
 
Không thể phủ nhận thành công của công tác dân số trong những năm qua, tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể, chất lượng dân số của Việt Nam vẫn còn thấp khi Chỉ số phát triển con người (HDI) còn nằm ngoài tốp 100; các vấn đề về chiều cao, cân nặng, tầm vóc, sức bền thể lực của người dân… vẫn cần có giải pháp tổng thể.
 
Theo ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng Cục trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ cho biết thì thách thức mới đã nảy sinh, đó là mức sinh rất khác biệt giữa các vùng, các tỉnh, thành phố; mất cân bằng giới tính ở trẻ em đã ở mức nghiêm trọng; di dân diễn ra mạnh mẽ và Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số.
 
Trong khi mức sinh ở khu vực thành thị, miền Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long giảm sâu dưới mức 2 con/bà mẹ thì mức sinh ở khu vực Tây Nguyên, miền núi và Trung du phía Bắc, Bắc Trung bộ vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra, có tỉnh bình quân mỗi cặp vợ chồng vẫn sinh trên 3 con. Chính vì vậy, ngành dân số sẽ tập trung vận động sinh ít con hơn ở vùng, đối tượng có mức sinh cao; duy trì kết quả ở những nơi đã đạt mức sinh thay thế; sinh đủ 2 con ở những nơi có mức sinh thấp để rút ngắn khác biệt về mức sinh, tiến tới đồng đều về mức sinh trên phạm vi cả nước.
 
Ở nước ta, mất cân bằng giới tính khi sinh được ghi nhận vào năm 2006, hiện nay, tỷ số này đã ở mức 115,1 trẻ trai/100 trẻ gái. Nếu xu hướng này tiếp tục diễn ra, vào khoảng năm 2050 số nam giới sẽ nhiều hơn nữ khoảng 4,3 triệu người. Việc gia tăng tỷ số giới tính khi sinh không những không cải thiện được vị thế của người phụ nữ mà thậm chí còn làm gia tăng sự bất bình đẳng giới như nhiều phụ nữ phải kết hôn sớm hơn, tỷ lệ ly hôn và tái hôn sẽ tăng cao, tình trạng bạo hành giới, mua dâm, mua bán phụ nữ sẽ gia tăng.… Biện pháp căn cơ vẫn là thay đổi tư tưởng “trọng nam khinh nữ” của người dân. Việc làm này cần phải thực hiện thường xuyên, liên tục, bền bỉ và sự chung tay của toàn xã hội.
 
“Để tận dụng cơ hội cơ cấu dân số vàng còn phải đảm những người trong “độ tuổi hoạt động kinh tế” có khả năng làm việc. Nếu trong độ tuổi này nhưng ốm đau, bệnh tật, không có khả năng lao động thì cũng không tác động tích cực cho phát triển; những người “có khả năng làm việc” phải có việc làm. Hiển nhiên người “có khả năng làm việc” song thất nghiệp hoặc có việc làm không đầy đủ sẽ tác động tiêu cực đến phát triển. Bên cạnh đó, “những người có việc làm” được làm việc với năng suất, thu nhập cao. Nếu có việc làm nhưng năng suất, thu nhập thấp, đất nước cũng không tránh được “bẫy thu nhập trung bình”, mức sống nhân dân cũng khó cải thiện”- ông Nguyễn Doãn Tú cho hay.
 
Năm 2011, dân số 60 tuổi trở lên của nước ta chiếm khoảng 10%, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hoá dân số. Theo dự báo, Việt Nam sẽ có “dân số già” khi tỉ lệ này tăng lên tới 20% vào năm 2035 với khoảng 21 triệu người cao tuổi. Già hóa dân số là biểu hiện của thành tựu phát triển kinh tế, xã hội kết quả là tăng nhanh tuổi thọ bình quân và thành tựu giảm sinh, hiệu quả của chương trình KHHGĐ. Tuy nhiên, già hóa dân số cũng đặt ra nhiều khó khăn thách thức như: an sinh xã hội, thu nhập, chăm sóc sức khỏe, việc làm cho người cao tuổi, xây dựng môi trường xã hội thân thiện với người cao tuổi... Ngày 30/12/2016, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký ban hành Quyết định số 7618/QĐ-BYT phê duyệt Đề án Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giai đoạn 2017-2025 với mục tiêu đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với giai đoạn già hóa dân số, góp phần thực hiện Chương trình Hành động Quốc gia về người cao tuổi, Chiến lược dân số và sức khỏe sinh sản, Chiến lược Quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
 
Theo ông Tú, vấn đề phân bổ dân số hợp lý và quản lý dân cư cũng phải được đặc biệt quan tâm. Hiện nay, di dân đã đẩy nhanh quá trình tập trung dân số với mật độ rất cao, đặc biệt là các thành phố lớn. Điều này dẫn tới quá tải cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xã hội gây tắc ách giao thông, quá tải trường học, bệnh viện, ô nhiễm môi trường... Ngược lại, những địa phương xuất cư mạnh cũng có những thách thức về chăm sóc người già, trẻ em và cả những thách thức về sử dụng không hiệu quả cơ sở vật chất kỹ thuật, xã hội đã có. Chính vì vậy, tạo điều kiện thông thoáng cho dòng di cư này diễn ra trôi chảy đồng thời định hướng, điều hòa để phân bố dân số hợp lý trên tất cả các mặt kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng vừa là yêu cầu, vừa là thách thức hiện nay. Bên cạnh đó, những biến đổi dân số diễn ra mạnh mẽ, nhanh chóng nên cần xây dựng cần hệ thống thông tin quản lý dân cư phù hợp, linh hoạt, cập nhật và chính xác.
 
Như đã nói ở trên, chỉ số phát triển con người (HDI) - một trong những chỉ báo về chất lượng dân số của nước ta còn nằm ngoài top 100 nước phát triển nhất, chưa rút ngắn được khoảng cách so với các nước trên thế giới. Nhiều năm qua, Tổng cục Dân số - KHHGĐ đã thực hiện các dự án nâng cao chất lượng dân số ngay trong giai đoạn đầu đời, như tư vấn tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh đã thu được những kết quả tốt. Tuy nhiên, nâng cao chất lượng dân số không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của các bộ, ngành, chính quyền địa phương và toàn xã hội.
 
Phạm Mai Phương

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập56
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm53
  • Hôm nay2,255
  • Tháng hiện tại199,415
  • Tổng lượt truy cập6,979,994
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây