Việt Nam cần chủ động đối phó với tình trạng già hóa dân số

Thứ sáu - 28/12/2018 04:28
Theo Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và là một trong các quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất trên thế giới.
Già hóa dân số và dân số già có hai nguyên nhân cơ bản là tỷ lệ sinh thấp và tuổi thọ cao. Như TS Dương Quốc Trọng, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình, đã khẳng định tuổi thọ cao là một thành quả của sự phát triển kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia chứ không phải là gánh nặng của xã hội hay nền kinh tế và già hóa dân số là một tiến trình tất yếu. Vào năm 1960 tuổi thọ trung bình của con người trên thế giới là 47 tuổi và đến năm 2010 là 68 tuổi. Tiến trình này ở Việt Nam là từ 40 lên 73 tuổi (tính tròn số).
 
Theo đó, cơ cấu dân số vàng là cứ hai người trong độ tuổi lao động thì có một người trong độ tuổi phụ thuộc. Tại Việt Nam độ tuổi lao động là từ 15-59 tuổi, độ tuổi phụ thuộc trẻ là dưới 15 tuổi, độ tuổi phụ thuộc già là từ trên 60 tuổi.
 
Ở Việt Nam từ năm 2007 số người trong độ tuổi lao động nhiều gấp đôi số người trong độ tuổi phụ thuộc, đó là giai đoạn dân số vàng. Giai đoạn dân số vàng này kéo dài khoảng 30 năm.
 
Từ năm 2010, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ở Việt Nam đã chiếm 9,4%. Đến năm 2011, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đã chiếm 10,1%, người từ 65 tuổi trở lên chiếm 7,2%. Như vậy, chúng ta đã bước vào giai đoạn “già hóa dân số” ngay từ năm 2011, sớm hơn 6 năm so với dự báo trước đây.
 
Năm 2017, số người cao tuổi chiếm 11,9% trong tổng dân số, có nghĩa là cứ 9 người thì có 1 người từ 60 tuổi trở lên. Theo dự báo của Tổng cục thống kê, đến năm 2038, nhóm đó dân số từ 60 tuổi trở lên khoảng hơn 21 triệu người, chiếm 20% tổng dân số.
 
Cũng theo dự báo này, từ năm 2038, dân số trong độ tuổi lao động bắt đầu giảm và sự biến động dân số này sẽ tác động bất lợi tới phát triển kinh tế-xã hội, nếu không có chính sách phù hợp. Xu hướng già hóa dân số là tất yếu, chính vì vậy Việt Nam cần có các can thiệp chính sách kịp thời để duy trì cơ cấu dân số hợp lý. Bên cạnh đó, xu hướng nữ hóa dân số cao tuổi cũng diễn ra ở tất cả quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, đòi hỏi các chính sách, chương trình thích ứng với già hóa dân số đều phải tính đến yếu tố giới và nhu cầu khác biệt về giới trong dân số cao tuổi.
 
Tại các nước phát triển, bản thân người cao tuổi đã có ý thức và có điều kiện tích lũy từ trẻ. Ở Nhật Bản có quỹ bảo hiểm cho tuổi già - những người chạm mốc 40 tuổi nộp một khoản tiền vào quỹ để đến 60 tuổi thì họ được nhà nước hoặc gia đình nuôi. Trong khi đó ở Việt Nam, nhất là ở nông thôn, người cao tuổi hiện nay chủ yếu đều bước qua khỏi thời kỳ chiến tranh, bao cấp, nên sự tích lũy mới chỉ có ở một bộ phận nhỏ người dân.
 
Già hóa dân số là vấn đề toàn cầu và người cao tuổi ở độ tuổi nào, giai cấp nào, dân tộc nào cũng cần được đáp ứng năm nhu cầu cơ bản thể hiện qua năm mặt hoạt động: tình nghĩa, chăm sóc sức khỏe, nâng cao hiểu biết, mẫu mực và vui chơi giải trí. Theo đó, việc chăm sóc người cao tuổi phải đáp ứng được chín điều cơ bản: ăn, mặc, ở, đi lại, sức khỏe (đời sống vật chất), học tập, văn hóa, thông tin, giao tiếp (đời sống tinh thần).
 
Từ năm 2006-2010 Việt Nam có Chương trình hành động Quốc gia về người cao tuổi. Chúng ta cần đề ra Chiến lược quốc gia hoặc Chương trình mục tiêu quốc gia về người cao tuổi để có thêm nhiều đề án, dự án cho người cao tuổi ở Việt Nam.
 
Nếu già hóa dân số và cơ cấu dân số già là điều không tránh khỏi thì chúng ta chỉ có cách chấp nhận, chủ động đương đầu với thách thức. Theo TS Dương Quốc Trọng, “già hóa dân số chủ động” là khi chúng ta chủ động bước vào giai đoạn già hóa dân số, nhìn thấy trước mọi vấn đề, biết được thời cơ, thách thức, khó khăn để tận dụng và vượt qua. Chủ động bằng cách thiết lập hệ thống dịch vụ an sinh xã hội và chăm sóc người già rộng khắp từ thành thị tới nông thôn.
 
 “Già hoá chủ động” bao gồm các yêu cầu: dịch vụ y tế xã hội, kinh tế, xã hội, văn hoá, môi trường vật chất. Nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này thì khi tỷ lệ người cao tuổi tăng cao chúng ta vẫn đủ sức cung cấp dịch vụ phù hợp, tránh “cú sốc” với người cao tuổi. Những người trẻ cần chủ động chuẩn bị cho giai đoạn “già” của mình bằng cách tích cực lao động làm giàu, tích lũy cho tuổi già. Người cao tuổi thì chủ động phát huy những khả năng, vai trò của mình trong gia đình, xã hội.
 
“Già hóa dân số” hay còn gọi giai đoạn “dân số đang già” là khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm từ 7% tổng dân số, hoặc khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm từ 10% tổng dân số.
 
Giai đoạn “dân số già” là khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm từ 14% tổng dân số. “Dân số siêu già” là khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm từ 21% dân số.
 
 
Nguyễn Hạnh

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập65
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm63
  • Hôm nay7,829
  • Tháng hiện tại171,349
  • Tổng lượt truy cập6,300,247
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây