Dinh dưỡng hợp lý cho người cao tuổi

Thứ tư - 14/11/2018 21:56
Theo ThS.BS Doãn Thị Tường Vi, Viện Dinh dưỡng Lâm sàng, bắt đầu từ sau 50 tuổi thì sự lão hóa của cơ thể thể hiện ra một cách rõ rệt nhất, đặc biệt là ở hệ thống xương khớp, tim mạch, hệ miễn dịch, làn da và hệ tiêu hóa.
Vì vậy ở độ tuổi này cần đặc biệt lưu ý về thực đơn mỗi ngày, đảm bảo cân bằng dinh dưỡng, cung cấp đầy đủ canxi, các vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Từ đó giúp cho người cao tuổi tăng cường thể trạng, bù đắp năng lượng thiếu hụt thường gặp do tình trạng chán ăn, ăn không ngon miệng.
 
Theo bác sĩ Tường Vi, mọi chức năng hoạt động của các bộ máy trong cơ thể người cao tuổi đều có sự thay đổi. Những thay đổi đó xảy ra trên hầu hết các cơ quan của bộ máy tiêu hóa và kéo theo sự suy giảm công năng của chúng. Cùng với hiện tượng teo nhu mô là sự thoái hóa mỡ ở gan, chức năng gan giảm dần, đặc biệt là khả năng chuyển hóa protein, giải độc, tái tạo tế bào gan bị suy giảm rất nhiều. Cùng đó là sự giảm đàn hồi của thành túi mật và ống dẫn mật, cơ túi mật bắt đầu teo, thể tích túi mật giảm. Ngoài ra, còn có hiện tượng giảm dịch tiết của hệ tiêu hóa bao gồm nước bọt, dịch vị, dịch ruột, dịch tụy và dịch mật. Dịch vị do niêm mạc dạ dày bài tiết, ở giai đoạn lão hóa, lượng dịch vị giảm. Bên cạnh đó, do sự suy giảm chức năng của tuyến tụy ngoại tiết làm giảm lượng dịch tụy bài tiết vào ruột non. Từ tuổi 60 trở đi, hoạt tính của các men tiêu hóa do tụy bài tiết giảm từ 2 đến 2,5 lần so với người trẻ. Nhu cầu năng lượng ở người 60 tuổi giảm 20%, ở người trên 70 tuổi giảm đi 30% so với người 25 tuổi. Tất cả những yếu tố trên đều góp phần làm giảm quá trình hấp thu các chất dinh dưỡng trong thức ăn ở người cao tuổi.
 
Linh14 11IMG 6874
Người cao tuổi cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý.
 
Bên cạnh những thay đổi sinh lý trong chức năng hoạt động của bộ máy tiêu hóa, người cao tuổi thường có lối sống tĩnh tại, ít hoạt động thể chất cần thiết để tiêu hao nhiều năng lượng nên cảm giác đói hay thèm ăn thường ít xuất hiện. Các yếu tố khác như hàm răng yếu, nhai cắn thức ăn khó khăn cũng là những yếu tố khách quan ảnh hưởng đến nhu cầu ăn uống của người cao tuổi. Chính vì thế, người cao tuổi cần có một chế độ dinh dưỡng đặc biệt, đảm bảo phù hợp với hoạt động sinh lý của cơ thể cũng như để đảm bảo sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật.
 
Chính vì vậy, việc đầu tiên cần làm đó là thay đổi khẩu phần ăn và lượng chất dinh dưỡng đưa vào sao cho đảm bảo phù hợp với hệ tiêu hóa người cao tuổi cũng như mức tiêu hao năng lượng hàng ngày của người cao tuổi. Nguồn năng lượng đầu tiên cần được thay đổi đó là cơm. Khi còn trẻ, một bữa có thể ăn tới 3 - 4 bát cơm, nhưng người cao tuổi chỉ cần 1 - 2 bát là cùng trong 1 bữa ăn. Tương tự như vậy đối với các loại thực phẩm khác. Nhu cầu về calo, protein, mỡ và chất xơ ở người 70 tuổi không khác nhiều so với nhóm người trẻ tuổi. Nhưng ở những người cao tuổi dư thừa trọng lượng cần giảm lượng calo đầu vào, đa dạng hóa nguồn thức ăn để đảm bảo đủ protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất các loại.
 
Bác sĩ Tường Vi lưu ý, chế độ ăn của người cao tuổi nên chia thành nhiều bữa nhỏ, nhai chậm, nhai kỹ thức ăn. Chế biến các món hấp, luộc nhừ thay thế các món rán, nướng. Các món ăn chế biến mềm, thái nhỏ, hầm kỹ để phù hợp với hàm răng yếu và dễ tiêu hóa. Không ăn quá no, nhất là vào buổi tối. Sau khi ăn xong nên ngồi hoặc đi lại nhẹ nhàng trong vòng 30 phút sẽ giúp dạ dày nhào trộn thức ăn và dễ tiêu.
 
Một chế độ ăn hợp lý cho người cao tuổi được khuyến nghị với 3 bữa ăn chính và 2 - 3 bữa phụ xen kẽ những bữa chính, người cao tuổi có thể nhận đủ các chất dinh dưỡng cần quan tâm như sau:
 
Chất bột đường: ngoài cơm, mì, bún, phở… người cao tuổi nên ăn nhiều khoai củ để tăng chất xơ chống táo bón, thải cholesterol thừa, hạn chế nguy cơ tăng đường huyết và ung thư đại tràng. Với các loại bột, sữa, sữa chua trong bữa phụ có thể giúp tăng cường năng lượng và dưỡng chất còn thiếu trong bữa ăn chính.
 
Chất béo: cần hạn chế tối đa mỡ lợn, mỗi tuần nên ăn mỡ cá 2 - 3 lần, dùng dầu thực vật như dầu nành, dầu mè.
 
Chất đạm: người cao tuổi cần đảm bảo tốt về chất đạm, chủ yếu chất đạm từ các loại thực phẩm như đậu, lạc, vừng... Các thức ăn từ thực vật này vừa có nhiều chất đạm, lại vừa có nhiều chất dầu, trong đó có các loại acid béo không no có tác dụng phòng chống tăng cholesteron máu. Đặc biệt là các món ăn có nguồn gốc từ đậu tương như đậu phụ, sữa đậu nành có tác dụng phòng chống bệnh ung thư và bệnh tim mạch.
 
Giảm ăn thịt vì thịt trong quá trình tiêu hóa dễ sinh các độc chất, nếu táo bón, các độc chất này không được thoát ra ngoài mà hấp thu ngược vào cơ thể gây có hại cho sức khỏe. Chỉ nên ăn ít thịt nạc, hạn chế hoặc bỏ hẳn thịt mỡ. Cá cũng là một loại thực phẩm rất tốt, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của người cao tuổi vì vừa dễ tiêu và lại nhiều acid béo, tốt trong việc giảm thiểu các nguy cơ về tim mạch.
 
Chất xơ và vitamin: nhóm chất này có trong các loại rau củ xanh và hoa quả tươi, đặc biệt cần thiết đối với cơ thể người cao tuổi, vì vậy trong bữa ăn hàng ngày cần phải chú ý đến khẩu phần ăn giàu chất xơ và chứa nhiều vitamin. Ngoài tác dụng giúp phòng chống táo bón rất tốt, chất xơ còn có tác dụng làm giảm lượng cholesteron trong máu, giảm tỷ lệ mắc bệnh xơ vữa thành mạch. Về chất xơ nên ăn tối thiểu 25g/ngày và tăng lên nếu mắc bệnh táo bón.
 
Người cao tuổi cũng thường có tâm lý uống ít nước do sợ đi tiểu nhiều, mất ngủ. Nước giúp cho tiêu hóa tốt hơn và đào thải các chất cặn bã của cơ thể. Vì vậy, người cao tuổi nên uống 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, chủ động uống nước không chờ khát mới uống. Nên uống nước trà xanh tốt cho tim mạch và các loại thức uống có tác dụng an thần như hạt sen, chè ngó sen.
 
Đặc biệt lưu ý, người cao tuổi cần hạn chế hoặc bỏ hẳn các đồ như bia rượu, thuốc lá. Đồng thời, giữ cho tinh thần lạc quan, duy trì cân nặng phù hợp, tập thể dục vừa sức, đều đặn buổi sáng và buổi tối, nghỉ trưa - tối hợp lý.
 
Nhã Khanh

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập28
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm27
  • Hôm nay6,396
  • Tháng hiện tại166,497
  • Tổng lượt truy cập4,715,166
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây