Vi chất dinh dưỡng cần cho sự tăng trưởng và phát triển của trẻ em

Thứ năm - 01/08/2019 18:04
Theo Viện dinh dưỡng Quốc gia, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng xấu tới sức khỏe, tới sự tăng trưởng và phát triển toàn diện của trẻ em.
Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), Việt Nam là một trong số 34 quốc gia trên toàn cầu phải đối mặt với gánh nặng suy dinh dưỡng cao nhất. Việt Nam là nơi có 1,8 triệu trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng và có nguy cơ bị tổn thương não và thể chất lâu dài. Trẻ em thuộc các hộ gia đình nghèo nhất có nguy cơ bị còi cọc cao gấp 3 lần so với trẻ em từ các hộ gia đình khá giả hơn, vùng Tây Nguyên, Trung du và miền núi phía Bắc nơi có nhiều người dân tộc thiểu số là khu vực có tỉ lệ cao nhất. Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng vẫn rất phổ biến, chỉ một phần tư trẻ em dưới sáu tháng tuổi được bú sữa mẹ hoàn toàn và 59% được hưởng lợi từ chế độ ăn dặm đa dạng và đầy đủ.
 
Theo kết quả tổng điều tra vi chất năm 2009 của Viện dinh dưỡng Quốc gia, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng đang là vấn đề cần được quan tâm, vì khi thiếu sẽ có nhiều ảnh hưởng đến sức khoẻ đặc biệt là phụ nữ và sự phát triển của trẻ. Kết quả cho thấy tỷ lệ thiếu máu ở trẻ em dưới 5 tuổi là 29,2%; ở phụ nữ có thai là 36,5%, cao nhất là vùng núi phía Bắc và ven biển Nam Trung Bộ lên tới 56%, 71,8% thiếu máu ở phụ nữ có thai là do nguyên nhân thiếu sắt. Kết quả điều tra năm 2014 - 2015 cho thấy, tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ dưới 5 tuổi là 13%; 80,3% phụ nữ có thai; 63,6% phụ nữ tuổi sinh đẻ; 69,4% trẻ dưới 5 tuổi bị thiếu kẽm và đến 45% trẻ 6 - 12 tháng tuổi thiếu máu.
 
Vi chất dinh dưỡng là những chất mà cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng có vai trò rất quan trọng, khi thiếu sẽ dẫn đến những ảnh hưởng nghiêm trọng cho cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ. Khi nói đến vi chất dinh dưỡng tức là bao gồm nhóm vitamin (A,B,C,D,E…) và  nhóm các nguyên tố khoáng (can xi, phốt pho, sắt, kẽm, iod, selen, đồng…).  
 
Vitaminchất khoáng có nhiều vai trò sinh học, tham gia vào các quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Chất khoáng là thành phần quan trọng cấu tạo nên cơ thể, canxi, photpho là thành phần chính của xương và răng. Chất khoáng có nhiều tác dụng trong các chức phận sinh lý và chuyển hóa của cơ thể, duy trì áp lực thẩm thấu. Ăn thiếu chất khoáng sẽ sinh ra nhiều bệnh:
 
Thiếu máu dinh dưỡng do thiếu sắt:  Sắt là thành phần của huyết sắc tố, tham gia vào quá trình vận chuyển oxy và giữ vai trò quan trọng trong hô hấp tế bào. Thiếu sắt gây thiếu máu. Trẻ thiếu máu kém hoạt bát, học kém, thiếu tập trung hay buồn ngủ. Khi bị thiếu máu nặng, trẻ hay bị viêm nhiễm đường hô hấp và các bệnh nhiễm khuẩn.

Còi xương do thiếu canxi và vitamin D: Trong cơ thể, canxi có vị trí đặc biệt, 98% canxi nằm ở xương và răng, vì vậy canxi rất cần thiết đối với trẻ em có bộ xương đang phát triển. Thiếu canxi có thể dẫn đến bệnh còi xương ở trẻ nhỏ và loãng xương ở ngừời lớn. Bệnh còi xương ở trẻ em chủ yếu là do thiếu vitamin D. Khi thiếu sẽ làm giảm hấp thu canxi ở ruột, cơ thể sẽ huy động canxi ở xương vào máu gây rối loạn quá trình khoáng hóa xương.
 
Bướu cổ do thiếu I ốt: I ốt là vi chất dinh dưỡng rất cần thiết cho sự phát triển của cơ thể, cần cho tổng hợp hoormon tuyến giáp, duy trì thân nhiệt, phát triển xương, quá trình biệt hóa và phát triển của não và hệ thần kinh trong thời kỳ bào thai. Khi cơ thể bị thiếu i ốt, tuyến giáp làm việc nhiều hơn để tổng hợp thêm nội tiết tố giáp trạng nên tuyến giáp to lên, gây ra bướu cổ. Ở phụ nữ trong thời kỳ mang thai có thể gây sảy thai, thai chết lưu, đẻ non. Khi thiếu iốt nặng trẻ sinh ra có thể bị đần độn với tổn thương não vĩnh viễn. Trẻ sơ sinh bị các khuyết tật bẩm sinh như liệt tay, chân, nói ngọng, điếc, câm, mắt lác. Trẻ bị thiếu i ốt chậm phát triển trí tuệ, chậm lớn, nói ngọng, ngễnh ngãng, học kém, thiếu nặng trẻ có thể bị đần độn.
 
Suy dinh dưỡng, thấp còi do thiếu kẽm: Kẽm tham gia vào thành phần của trên 300 enzym của cơ thể. Là chất xúc tác không thể thiếu được của ARN-polymerasa, có vai trò quan trọng trong quá trình nhân đôi AND và tổng hợp protein thúc đẩy quá trình tăng trưởng. Ngoài ra kẽm có vai trò quan trọng tăng cường miễn dịch, giúp cơ thể chuyển hóa năng lượng, hình thành các tổ chức. Thiếu kẽm làm trẻ chậm lớn, biếng ăn, giảm sức đề kháng hay mắc bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu chảy, suy dinh dưỡng và chậm phát triển chiều cao. Thiếu kẽm còn gây ảnh hưởng xấu đến tinh thần làm dễ nổi cáu.
 
Thiếu vitamin A và bệnh khô mắt: Vitamin A có vai trò quan trọng đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Giúp trẻ tăng trưởng và phát triển bình thường, tăng cường khả năng miễn dịch, bảo vệ các biểu mô giác mạc, da, niêm mạc. Khi thiếu trẻ chậm lớn, còi cọc, hay bị mắc các bệnh nhiễm trùng như tiêu chảy, viêm đường hô hấp, thiếu nặng đưa đến khô loét giác mạc, dẫn đến mù lòa.
 
Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến cáo, có thể bổ sung các vi chất từ các thực phẩm sẵn có như:
 
Sắt được cung cấp cho cơ thể từ hai nguồn thức ăn, thức ăn động vật: thịt bò, lòng đỏ trứng gà, tim, gan, bầu dục, cá, và thức ăn thực vật: đậu, đỗ, rau lá xanh, mộc nhĩ, nấm hương…Để tăng hấp thu sắt nên ăn hoa quả chín để cung cấp nhiều vitamin C.
 
Các thực phẩm có nhiều can xi: tôm, tép, cua, cá,  sữa, phomai, rau mồng tơi…vitamin D có nhiều trong dầu gan cá, cá biển, gan, trứng gà.
 
Các thực phẩm có nhiều i ốt là các loại cá biển, rong biển, rau  cải xoong, tảo, …
 
Thực phẩm có nhiều kẽm: lòng đỏ trứng gà, sò, trai, hến, lươn, ốc, củ cải, đậu tương (đậu nành).
 
Các thực phẩm có nhiều vitamin A như: thịt, gan, trứng gà, sữa, lươn... Rau có màu xanh sẫm, quả có màu vàng, đỏ (gấc, cà rốt, bí đỏ, xoài, đu đủ) có nhiều beta caroten (tiền vitamin A).
 
Ở Việt Nam đã thực hiện rất nhiều chương trình phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng như: Chương trình phòng chống thiếu vitamin A, bằng các hoạt động bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ từ 6 - 36 tháng tuổi, 1 năm uống 2 lần. Cho bà mẹ sau sinh uống 1 liều vitamin A liều cao, bổ sung vitamin A cho những trẻ bị suy dinh dưỡng nặng, những trẻ bị tiêu chảy kéo dài, viêm đường hô hấp dai dẳng. Chương trình phòng chống rối loạn do thiếu i ốt bằng khuyến khích mọi gia đình sử dụng muối i ốt và sản phẩm có bổ sung i ốt (nước mắm, bột nêm) trong sử dụng và chế biến thức ăn.  Chương trình phòng chống thiếu máu dinh dưỡng là phụ nữ có thai cần uống bổ sung viên sắt - acid/folic (60 mg sắt nguyên tố và 400 mcg a cid folic), liều lượng 1 viên/ngày từ khi bắt đầu có thai cho tới sau đẻ 1 tháng.
 
Phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng là 1 trong 6 mục tiêu quan trọng của Chiến lược Quốc gia dinh dưỡng 2011-2020, với các giải pháp: bổ sung vi chất dinh dưỡng cho các đối tượng có nguy cơ cao là một giải pháp cần thiết để khắc phục nhanh chóng, kịp thời tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng; tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm là giải pháp trung hạn; đa dạng hóa bữa ăn là biện pháp cải thiện tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng lâu dài và bền vững.T ăng cường vi chất dinh dưỡng  vào các thực phẩm thiết yếu là biện pháp đơn giản, có hiệu quả và dễ đạt độ bao phủ bền vững để giảm thiểu sự thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng trong bữa ăn hàng ngày, nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống người dân. Tuyên truyền và giáo dục cho người tiêu dùng có nhu cầu tiêu thụ và biết lựa chọn đối với các thực phẩm tăng cường vi chất là điều kiện để thực hành thành công công tác phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng.
 
Để giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi và thiếu vi chất dinh dưỡng ở trẻ, biện pháp lâu dài và cơ bản, có tính bền vững cao là cải thiện chất lượng bữa ăn, sao cho khẩu phần ăn cung cấp đầy đủ, cân đối nhu cầu về mặt dinh dưỡng.
 
UNICEF đã hợp tác với Chính phủ Việt Nam và các đối tác phát triển để nâng cao năng lực dinh dưỡng, tăng cường công tác lập kế hoạch, lập ngân sách, phân tích dữ liệu và quản lý các chương trình dinh dưỡng ở cấp quốc gia, cấp huyện và cộng đồng, với thông điệp truyền thông về dinh dưỡng được chuyển tải qua nhiều kênh khác nhau.
 
Để tiếp cận được đối tượng, đặc biệt là đối tượng người dân tộc thiểu số và sống ở khu vực đô thị tiếp giáp vùng nông thôn nghèo, cụ thể tại 3 tỉnh: Điện Biên, Gia Lai và Kon Tum, UNICEF sẽ hợp tác nhân rộng và khuyến khích đồng tài trợ thực hiện những can thiệp dựa trên bằng chứng để tăng tính chủ động của địa phương.
 
Để giúp cải thiện tình trạng dinh dưỡng trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và mọi trẻ em có được sự khởi đầu dinh dưỡng tốt nhất trong cuộc sống. Theo UNICEF, 1.000 ngày đầu tiên kể từ khi bắt đầu mang thai của người mẹ đến sinh nhật lần thứ hai của trẻ em là một cơ hội đặc biệt để ngăn ngừa tình trạng và hậu quả của thiếu dinh dưỡng.
 
Nhật Long

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập74
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm71
  • Hôm nay4,318
  • Tháng hiện tại214,341
  • Tổng lượt truy cập6,994,920
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây