Bệnh tai biến mạch máu não

Thứ hai - 09/09/2019 04:15
Tai biến mạch máu não xảy ra khi một phần của não không có máu nuôi hoặc giảm nặng lượng máu nuôi, khi đó các tế bào bị mất oxy và dinh dưỡng sẽ bị chết trong vài phút. Tai biến mạch máu não là một cấp cứu cần được điều trị càng sớm càng tốt để giảm tổn thương não và biến chứng. Để phòng ngừa tai biến mạch máu não vấn đề quan trọng là kiểm soát các yếu tố nguy cơ chính như tăng huyết áp, hút thuốc, rối loạn mỡ máu…
1. Dấu hiệu nhận biết bệnh
 
Các dấu hiệu và triệu chứng của tai biến mạch máu não rất phong phú và đa dạng:
 
- Rối loạn vận động: đột ngột trượt chân, mất thăng bằng hoặc mất sự phối hợp các động tác;
 
- Rối loạn nói và hiểu: lẫn lộn, nói lắp hoặc khó khăn trong việc hiểu lời nói;
 
- Liệt hoặc tê bì mặt, tay hoặc chân: có thể đột ngột tê bì, yếu hoặc liệt mặt, tay hoặc chân, đặc biệt ở một bên cơ thể. Cố gắng giơ cả 2 tay lên trên đầu cùng lúc nếu 1 tay bị rơi xuống có thể là dấu hiệu của tai biến mạch máu não. Tương tự như vậy, một bên của miệng có thể bị trễ xuống khi người bệnh cười;
 
- Rối loạn nhìn ở một hoặc hai mắt: người bệnh có thể đột ngột mờ hoặc tối sầm một hoặc hai bên mắt hoặc có vấn đề về thị giác;
 
- Đau đầu: đau đột ngột dữ dội có thể phối hợp với nôn, hoa mắt chóng mặt hoặc thay đổi ý thức;
 
- Nếu người bệnh có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào của tai biến mạch máu não, thậm chí nếu triệu chứng thay đổi bất thường hoặc biến mất vẫn phải gọi cấp cứu hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt, đừng chờ đợi triệu chứng biến mất. Nếu để quá lâu không điều trị khả năng tổn thương não và mất chức năng sẽ nặng hơn. Người bệnh nên đến bệnh viện trong vòng 3 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Nếu nghi ngờ bị tai biến mạch máu não, người bệnh phải được chăm sóc cẩn thận trong khi chờ tới được bệnh viện.
 
2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của tai biến mạch máu não
 
2.1. Nguyên nhân:
 
- Tai biến mạch máu não có thể do tắc nghẽn mạch máu não (nhồi máu não) hoặc do vỡ mạch máu não (xuất huyết não). Một vài người có tổn thương tạm thời mạch máu não (thiếu máu não thoáng qua).
 
- Nhồi máu não: Khoảng 85% tai biến mạch máu não là nhồi máu não. Nhồi máu não xảy ra khi động mạch nuôi não bị hẹp hoặc tắc, gây giảm nặng dòng máu đến não. Nhồi máu não bao gồm: Nhồi máu não do huyết khối (thường do xơ vữa động mạch…), do tắc mạch (cục máu đông bắn lên não thường có nguồn gốc từ tim).
 
- Xuất huyết não: Xuất huyết não có thể do nhiều tổn thương mạch máu não, do không kiểm soát được huyết áp, do yếu một vị trí trên thành mạch máu não, do không kiểm soát được huyết áp, do yếu một vị trí trên thành mạch máu (phình mạch). Một nguyên nhân ít phổ biến của xuất huyết não là vó dị dạng động tích mạch - một bất thường bẩm sinh gây yếu thành mạch. Các dạng xuất huyết não gồm có: xuất huyết trong sọ, xuất huyết dưới màng nhện.
 
- Thiếu máu não thoáng qua: Cũng là một tai biến mạch máu não nhẹ, do sự giảm đột ngột cung cấp máu cho một phần của não do cục máu đông hoặc mảnh vụn làm tắc mạch máu não, thường kéo dài trong vài phút tới 24 giờ.
 
2.2. Yếu tố nguy cơ của tai biến mạch máu não:
 
+ Yếu tố nguy cơ có thể điều trị được: tăng huyết áp (nguy cơ tai biến mạch máu não bắt đầu khi tăng huyết áp trên 120/80mmHg), hút thuốc lá chủ động hoặc thụ động, tăng mỡ máu, đái tháo đường, béo phì, lười vận động, hội chứng ngừng thở khi ngủ, bệnh tim mạch (suy tim, tim bẩm sinh, nhiễm trùng trong tim hoặc rối loạn nhịp tim), dùng thuốc(estrogen, cocain…), nghiện rượu.
 
+ Yếu tố nguy cơ khác: tiền sử gia đình có người tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim hoặc thiếu máu não thoáng qua, tuổi từ 55 trở lên, giới nam có nguy cơ cao hơn giới nữ.

3. Biến chứng của tai biến mạch máu não 

- Liệt: liệt một bên cơ thể hoặc liệt một bên mặt, cánh tay gây khó khăn trong sinh hoạt như ăn uống, đi lại, mặc quần áo;
 
- Khó nói hoặc nuốt. Cũng có thể khó khăn trong hiểu vấn đề, đọc hoặc viết;
 
- Mất trí nhớ hoặc khó khăn khi suy nghĩ;
 
- Rối loạn cảm xúc;
 
- Đau, nhạy cảm với thay đổi nhiệt độ nhất là khi lạnh;
 
- Thay đổi hành vi, không thể chăm sóc bản thân.

4. Phòng ngừa tai biến mạch máu não 

- Kiểm soát huyết áp: đóng vai trò rất quan trọng. Kiểm soát huyết áp bao gồm thay đổi lối sống như thể dục, giảm stress, duy trì cân nặng lý tưởng, giảm muối và rượu bên cạnh việc điều trị bằng thuốc hạ huyết áp;
 
- Kiểm soát rối loạn lipid máu: ăn ít cholesterol và chất béo. Nếu không kiểm soát được bằng chế độ ăn phải dùng thuốc hạ lipid máu do bác sĩ chỉ định;
 
- Bỏ thuốc lá, thuốc lào: tai biến mạch máu não tăng ở cả người hút thuốc chủ động hoặc thụ động (người hít phải khói thuốc);
 
- Kiểm soát đái tháo đường: bằng chế độ ăn, luyện tập, duy trì cân nặng và dùng thuốc;
 
- Duy trì cân nặng lý tưởng: giúp làm giảm huyết áp, cải thiện mỡ máu và giảm nguy cơ tim mạch;
 
- Chế độ ăn nhiều hoa quả và rau;
 
- Luyện tập thể dục hàng ngày: tập aerobic, đi bộ, bơi, đạp xe…làm giảm huyết áp, cải thiện mỡ máu, tốt cho tim và mạch máu. Thể dục giúp giảm cân, kiểm soát đái tháo đường và giảm stress;
 
- Hạn chế uống rượu: rượu mạnh làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, tai biến mạch máu não. Tuy nhiên, uống một lượng nhỏ đến vừa có thể giúp phòng tai biến mạch máu não và giảm xu hướng đông máu;
 
- Điều trị hội chứng ngừng thở khi ngủ nếu có: cung cấp oxi vào buổi tối;
 
- Tránh sử dụng thuốc có hại: cocain, methaphetamine…
 
- Dự phòng bằng thuốc: nếu người bệnh đã bị tai biến mạch máu não hoặc thiếu máu não thoáng qua việc dự phòng tai biến mạch máu não đóng vai trò rất quan trọng. Các thuốc dự phòng biến cố tai biến mạch máu não gồm: Thuốc chống ngưng đập tiểu cầu (Aspirin, có thể phối hợp với Dipyridamole như Aggrenox); có thể thay thế Aspirin bằng Clopidogrel (Plavix). Thuốc chống đông nếu người bệnh có cục máu đông ở trong buồng tim, rối loạn nhịp tim, người bệnh nên được dự phòng tai biến mạch máu não bằng các thuốc chống đông bao gồm hepain và warfarin. Heparin được dùng trong thời gian ngắn khi người bệnh nằm viện; warfarin (coumadin) có thể được sử dụng lâu dài, tác dụng chống đông mạnh nhưng khoảng liều hẹp, liều dùng thật chính xác và cần theo dõi chặt chẽ tác dụng phụ.
 
BS Long Hoa
(TTYT quận Nam Từ Liêm)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây