Chế độ dinh dưỡng lành mạnh khi bà mẹ có thai mắc đái tháo đường thai kỳ

Thứ bảy - 31/08/2019 09:11
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đái tháo đường thai kỳ (hay DTĐTK) là tình trạng rối loạn dung nạp glucose ở bất kỳ mức độ nào, khởi phát hoặc được phát hiện lần đầu tiên trong lúc mang thai. Tình trạng này thường không có triệu chứng nên khó phát hiện và sẽ biến mất sau 6 tuần kể từ khi sinh.
Theo số liệu khảo sát của Bộ Y tế cho thấy tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) hiện nay luôn ở mức 18-25%. Trung bình cứ 5 thai phụ đến khám tại các bệnh viện phụ sản thì có một người mắc ĐTĐTK.
 
Những đối tượng có nguy cơ cao mắc ĐTĐTK bao gồm: thừa cân, béo phì; tiền sử gia đình có người bị đái tháo đường, đặc biệt là người đái tháo đường thế hệ thứ nhất; tiền sử sinh con ≥ 4000g; tiền sử bất thường về dung nạp glucose bao gồm tiền sử đái tháo đường thai kỳ trước, glucose niệu dương tính; tuổi càng cao thì nguy cơ càng tăng, ≥ 35 tuổi là yếu tố nguy cơ cao của đái tháo đường thai kỳ; tiền sử sản khoa bất thường: thai chết lưu không rõ nguyên nhân, sẩy thai liên tiếp không rõ nguyên nhân, sinh non, thai dị tật; hội chứng buồng trứng đa nang.
 
Theo TS.BS Hoàng Kim Ước - Trưởng khoa Nội tiết sinh sản - Bệnh viện Nội tiết Trung ương, tầm soát ĐTĐTK nên thực hiện ở tuần 24-28 thai kỳ với những người không thuộc nhóm nguy cơ. Ngược lại, nếu bà mẹ có thai ở trong nhóm nguy cơ cao như mang thai khi trên 35 tuổi, thừa cân, gia đình có tiền sử đái tháo đường, bà mẹ có tiền sử sản khoa (thai lưu/sinh con to trước đó) thì nên tầm soát từ 3 tháng đầu, sau đó tiếp tục theo dõi thường xuyên đến hết thai kỳ.
 
Để phát hiện ĐTĐTK, bà mẹ sẽ làm một xét nghiệm là nghiệm pháp dung nạp đường. Theo đó, bà mẹ sẽ được uống 75g đường glucose và xét nghiệm kiểm tra đường huyết 2 giờ sau đó hoặc đo nồng độ HbA1C (phản ánh đường huyết trung bình của 3 tháng gần nhất). Xét nghiệm tầm soát này có tính chính xác cao, giúp bà mẹ có thai sớm biết rõ về đường huyết của mình, từ đó giữ an toàn cho bản thân và cho em bé.
 
Mặc dù đa phần người mắc ĐTĐTK sẽ khỏi hẳn sau sinh nhưng không được chủ quan, bởi nếu không được phát hiện sớm và kiểm soát chặt chẽ, ĐTĐTK có thể dẫn đến nhiều biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Với mẹ, ĐTĐTK làm gia tăng tỷ lệ sẩy thai, thai lưu, mổ lấy thai… Với bé, ĐTĐTK ảnh hưởng lên sự phát triển của thai nhi chủ yếu vào 3 tháng đầu và 3 tháng cuối thai kỳ. 3 tháng đầu, thai có thể không phát triển, gây sẩy thai, dị tật bẩm sinh… Giai đoạn 3 tháng cuối, thai nhi tăng trưởng quá mức, tỷ lệ sang chấn khi sinh đường âm đạo hoặc sinh mổ cũng cao hơn. Các em bé này cũng dễ gặp phải các vấn đề khác như hạ đường huyết sau sinh, suy hô hấp, vàng da sơ sinh và béo phì. Ngoài ra, về lâu dài, khi mắc ĐTĐTK, mẹ và em bé đều có nguy cơ mắc đái tháo đường týp 2 sau này. Khoảng một nửa các bà mẹ ĐTĐTK sẽ mắc đái tháo đường tuýp 2 sau 10-20 năm.
 
Tuy nhiên, ThS.BS Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Trưởng khoa Thận - Tiết niệu - Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho rằng, mẹ cũng không nên lo lắng và kiêng khem thái quá. Các mẹ cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý ít tinh bột, đường bởi nhóm thức ăn đó có chứa nhiều carbonhydrat sẽ làm đường máu tăng nhanh. Để đảm bảo đủ năng lượng cho mẹ và bé phát triển khỏe mạnh, cần chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa một ngày với 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ. Ngoài ra, nên ăn các bữa vào một thời gian cố định với khối lượng tương tự nhau giữa các ngày sẽ giúp duy trì đường huyết tốt hơn.
 
Điều cần lưu ý nhất trong khẩu phần ăn của bà mẹ có thai chính là lượng carbonhydrat. Bao gồm 2 loại cacbonhydrat đơn và carbonhyrat phức. Carbonhydrat đơn có trong các loại thức ăn như bánh mì, bánh ngọt, cơm trắng, xôi, nước ngọt, kẹo… được hấp thu rất nhanh vào trong máu làm tăng nhanh đường huyết, bà mẹ có thai nên hạn chế loại thức ăn này. Ngược lại, carbonhydrat phức có tốc độ hấp thu đường chậm, ổn định đường huyết hơn do đó bà mẹ nên ăn loại thực phẩm này hơn bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau xanh, đậu bắp….
 
Tùy theo BMI (dựa theo chiều cao, cân nặng) của người mẹ trước khi mang thai mà lượng carbonhydrat cho bữa chính có thể dao động từ 30-60g, bữa phụ từ 15-30g. Một chế độ ăn lành mạnh là chế độ ăn được bổ sung đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng.
 
Mục tiêu đường máu cho phụ nữ mắc ĐTĐTK trước bữa ăn là dưới 5.3 mmol/l, sau ăn 1 giờ là dưới 7.8 mmol/l và sau ăn 2 giờ là dưới 6.7 mmol/l. Bà mẹ có thai nên ghi lại chế độ ăn và kết quả đường máu hằng ngày, đến tư vấn bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng để được giúp đỡ nếu không đạt mục tiêu.
 
Phương Nga

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây