Đột quỵ não: Cần xử trí sớm và đúng cách

Thứ ba - 16/07/2019 20:56
Đột quỵ não (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là bệnh xảy ra khi việc cung cấp máu lên một phần bộ não bị đột ngột ngừng trệ dẫn đến tổn thương não không hồi phục. Đột quỵ não có hai loại: nhồi máu não (do nghẽn/tắc mạch) hoặc chảy máu não (do vỡ mạch).
Đột quỵ não là bệnh của hệ thần kinh phổ biến nhất hiện nay. Trên thế giới, cứ mỗi 40 giây lại có 1 bệnh nhân đột quỵ và cứ mỗi 4 phút lại có 1 bệnh nhân tử vong do đột quỵ. Những người bị đột quỵ não thoát khỏi tử vong thường để lại di chứng nặng nề cả về tâm thần và vận động, là gánh nặng cho gia đình và xã hội do chi phí điều trị quá lớn mà khả năng hồi phục thấp, người bệnh mất khả năng lao động và còn phải có người chăm sóc thường xuyên...

Khả năng chịu đựng của tế bào não rất kém, khi thiếu ô xy khoảng 5 phút tế bào não sẽ bị tổn thương không hồi phục. Đặc biệt là các tế bào não không có khả năng sinh mới sau khi các tế bào cũ bị chết hoặc bị tổn thương, nên khi bị đột quỵ nếu bệnh nhân không tử vong thì cũng thường bị di chứng thần kinh ở các mức độ khác nhau.
 
Đột quỵ não là một cấp cứu y tế khẩn cấp, các biện pháp cấp cứu chỉ thực sự hiệu quả trong vòng 3 đến 4 giờ đầu bị tai biến, thời gian này được xem là “thời gian vàng” để cấp cứu cho người đột quỵ vì càng cấp cứu chậm, tế bào não bị chết hoặc tổn thương càng nhiều, các biện pháp điều trị càng kém hiệu quả thậm chí còn gây thêm nguy hiểmcho tính mạng bệnh nhân.
 
Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ não
 
Để phát hiện sớm các dấu hiệu của đột quỵ não nhằm cấp cứu cho bệnh nhân kịp thời trong khoảng “thời gian vàng”, nhiều nước trên thế giới đã đưa ra chữ “FAST” để phổ cập các dấu hiệu của đột quỵ. “FAST” có nghĩa là nhanh (phản ứng tức thời), là viết tắt của: Face (khuôn mặt), Arm (tay), Speech (lời nói) và Time (thời gian).
 
Cần nghĩ đến khả năng bị đột quỵ não nếu một người có các biểu hiện sau:
 
Khuôn mặt: dấu hiệu dễ nhận thấy khi mặt bệnh nhân bị méo, thường gặp trong trường hợp diễn tiến đột ngột. Một số trường hợp không rõ, mặt bệnh nhân có thể chưa méo nhưng khi nhìn kỹ sẽ thấy sự mất cân xứng: nhân trung hơi lệch qua một bên so với bình thường; nếp mũi, má bên yếu thường xệ thấp hơn bên còn lại. Nếu nghi ngờ, hãy yêu cầu bệnh nhân cười vì méo có thể sẽ rõ hơn. Đôi khi bệnh nhân chỉ có cảm giác tê, cứng nửa bên mặt hoặc 1/4 mặt dưới.
 
dau hieu dot quỵ
 Nhận biết dấu hiệu đột quỵ trên khuôn mặt (Ảnh minh họa)
 
Tay: dấu hiệu rõ rệt là tay bị liệt. Nhưng trước đó, có thể đã có những diễn biến từ từ như tê mỏi một bên tay, vụng về trong những thao tác và công việc quen thuộc (ví dụ như gặp khó khăn khi viết, ăn uống); vẫn điều khiển được tay nhưng kém chính xác. Ngoài tay còn một số dấu hiệu ở chân: đi dễ bị vấp té mà nguyên nhân không rõ ràng; bước đi khó khăn hoặc nặng nề hơn bình thường; nhấc chân không lên hoặc dễ bị rớt dép...
 
Lời nói: rõ nhất là một số người đột quỵ bị “á khẩu”. Ở một số trường hợp, người nghe có thể chưa nhận thấy bất thường nhưng chính bệnh nhân than phiền rằng họ cảm thấy khó khăn khi nói; hoặc môi, lưỡi bị cứng, tê. Khi đó, người nhà cần lưu ý để có thể nhận ra việc bệnh nhân nói không rõ, nói chậm hơn bình thường, không lưu loát, “méo” tiếng hoặc phải gắng sức khi nói.
 
Thời gian: cần khẩn trương đưa người có các dấu hiệu kể trên đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ. Nếu được cấp cứu đúng thời điểm giờ vàng (3 - 4 giờ đầu sau khi được phát hiện các dấu hiệu đầu tiên) thì khả năng cứu sống, hạn chế di chứng cho người bệnh là rất cao.
 
Lưu ý: những dấu hiệu sớm của đột quỵ não có thể kéo dài hoặc chỉ thoáng qua nhưng lặp đi lặp lại, có thể xuất hiện cùng lúc hoặc chỉ một vài dấu hiệu. Ngoài các triệu chứng trên có thể còn có các triệu chứng khác đột ngột xảy ra ở người khỏe mạnh như:
 
- Người bệnh có biểu hiện rối loạn trí nhớ, không nhận thức được;
 
- Nhức đầu dữ dội, khác thường;
 
- Mất thăng bằng;
 
- Thị lực giảm, nhìn mờ dần cả hai mắt hoặc một mắt;
 
- Chóng mặt, giảm thính lực, buồn nôn, nôn.
 
Xử trí ban đầu
 
- Khi nghi ngờ người bị đột quỵ, người nhà hoặc người ở cạnh cần chú ý đỡ để bệnh nhân không bị ngã, không bị chấn thương; không nâng bệnh nhân dậy đột ngột;
 
- Đặt bệnh nhân nằm chỗ thoáng, nghiêng một bên, nếu bị nôn hãy móc hết đờm nhớt cho bệnh nhân dễ thở.
 
- 3 giờ đầu thời gian là vàng vì vậy càng nhanh càng tốt,hãy đưa bệnh nhân đến bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất.
 
- Thông báo lại thời gian mà người bệnh xuất hiện các dấu hiệu đầu tiên nghi ngờ đột quỵ cho bác sĩ.
 
Những điều cần tránh
 
- Không cho bệnh nhân ăn, uống;
 
- Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác;
 
- Không cạo gió, cúng bái… để chữa bệnh;
 
- Không để bệnh nhân nằm chờ khỏe lại mới đưa đi viện; tránh nhầm lẫn cho rằng bệnh nhân bị “cảm”, bị “ngã” và để bệnh nhân ở nhà tự điều trị, đến khi đưa đến bệnh viện thì đã quá muộn cho việc chỉ định các biện pháp can thiệp tích cực.  
 
Phòng ngừa đột quỵ não
 
Những người có nguy cơ đột quỵ não là những người có bệnh tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, mỡ máu cao, rối loạn đông máu, người hút thuốc lá, thuốc lào, nghiện rượu, người có bệnh lý tim mạch, dị dạng mạch máu não, người béo phì, người trên 55 tuổi. Do vậy để phòng ngừa đột quỵ, cần thực hiện:
 
- Thay đổi lối sống: tăng cường vận động, bỏ hút thuốc lá, thuốc lào, hạn chế uống rượu;
 
- Giảm cân, tránh béo phì;
 
- Thiết lập một chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, ít dầu mỡ, ít cholesterol và muối;
 
- Giảm đường, bột nếu có đái tháo đường;
 
- Kiểm soát và điều trị tốt các bệnh: đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh lý tim mạch...bằng cách đo huyết áp hằng ngày, kiểm soát tốt đường máu, lượng mỡ trong máu...
 
- Thực hiện đi kiểm tra sức khỏe định kỳ.
                                                                                     
Thanh Thủy

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập47
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm45
  • Hôm nay8,595
  • Tháng hiện tại192,863
  • Tổng lượt truy cập6,973,442
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây