Mua thuốc không kê đơn: Hậu họa khó lường

Thứ năm - 07/06/2018 04:05
Có 2 loại thuốc được bán tại các nhà thuốc. Một là thuốc bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ (kê đơn) và hai là thuốc không cần kê đơn (theo Thông tư Ban hành danh mục thuốc không kê đơn của Bộ Y tế (23/2014, có hiệu lực thi hành từ 15/8/2014)- có nghĩa là thuốc bán ở quầy thuốc dùng trong điều trị các bệnh thông thường và người bệnh có thể tự điều trị, không nhất thiết có sự thăm khám, chỉ định thuốc hoặc theo dõi của bác sĩ).
Không vô hại
 
Tuy nhiên, trong thực tế, càng ngày số người tự mua thuốc điều trị bệnh cho bản thân và người thân mà không cần đến sự chỉ định của thầy thuốc lại có chiều hướng gia tăng.
 
Lý giải vấn đề này, nhiều chuyên gia y tế cho rằng, không hẳn do “lỗ hổng” từ Thông tư danh mục thuốc không kê đơn của Bộ  Y tế - vì cũng không nhiều người dân biết đến Thông tư này), mà do thói quen của cộng đồng.
 
Đặc biệt quan trọng khi thói quen đó được “khuyến khích” bởi những thông tin tự tìm kiếm trên mạng. Mọi người có thể vào địa chỉ mạng tìm kiếm loại thuốc cho bản thân mình (hoặc người thân bị bệnh), mà không cần đến bác sĩ với sự tin tưởng tuyệt đối vào thông tin mạng. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tác hại của việ  mua thuốc tự điều trị.
 
Đối với người dùng thuốc, khi nghe nói đến “thuốc không kê đơn” thường nghĩ rằng đây là thuốc loại này là thuốc dùng sao cũng được, không khỏi bệnh này cũng khỏi bệnh khác, uống bao nhiêu cùng được. Có trường hợp, một người bệnh vào cấp cứu tại BV Bạch Mai do đã tự mua thuốc và tự uống 2 lần trong 2 ngày tới 19 viên thuốc hạ sốt paracetamol. Người này nhập viện trong trạng thái bị hôn mê trầm trọng.
 
Cũng cần nói thêm rằng, nhiều loại thuốc tưởng chừng “vô hại” nhưng thực chất lại tác động xấu tới sức khỏe con người. Ví dụ, Paracetamol là thuốc giảm đau hạ sốt dùng rất phổ biến. Loại thuốc này tuy an toàn hơn aspirin trong một số trường hợp (gần như không làm viêm loét dạ dày), nhưng lại tác động tới gan, khi làm hoại tử tế bào gan, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc ở người có chức năng gan hoạt động kém.
 
Trong khi đó, ngành y tế đã quy định với Paracetamol như sau: “Liều thông thường hạ sốt cho trẻ là 10mg/kg cân nặng, ngày uống 3 - 4 lần, và liều tối đa cho trẻ là không quá 60 mg/kg/ngày. Còn đối với người lớn, mỗi lần uống 500mg, ngày uống 3 - 4 lần, không nên quá 4g trong ngày. Riêng đối với người cao tuổi nên dùng liều thấp hơn do chức năng gan kém”. 
Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Đức, người dùng thuốc không kê đơn phải có thông tin và sự hiểu biết nhất định về thuốc loại này. Cần phải biết về chống chỉ định (những trường không được dùng thuốc này), cách dùng - liều lượng, tương tác thuốc…
 
Không chỉ người ở vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa thường xuyên tự mua thuốc điều trị, mà ngay cả ở thành phố thì đây cũng là việc... thường gặp. Một thống kê gần đây cho biết, có tới 75% người sống tại Hà Nội  mua thuốc không kê đơn, nhất là trong điều kiện có quá nhiều nhà thuốc.
 
Khi khảo sát các nhà thuốc tại Hà Nội, đầu năm 2017, chính Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Đức Chung đã nói về điều này và coi đó như một sự nguy hiểm cần phải được cảnh báo.
 
Ông Chung cho rằng tình trạng này khiến chất lượng thuốc không được kiểm soát, hơn nữa dẫn đến hiện tượng kháng thuốc. 
 
Còn tại Nam Định, cơ quan chức năng cho biết, có khoảng 50% số người đến mua thuốc theo đơn của bác sĩ, còn lại - con số tương đương- là tự mua thuốc điều trị.
 
Giám sát chặt chẽ các nhà thuốc
 
Bên cạnh những thuận lợi, việc “bung ra” quá nhiều cơ sở cung ứng thuốc chữa bệnh cũng kéo theo hệ lụy là việc mua bán thuốc quá đơn giản. Người dân không cần khám và chẩn đoán của bác sĩ mà “tự lắng nghe cơ thể mình” rồi tự ý mua thuốc cho mình. Đáng lo ngại rằng, trong số những loại thuốc tường như vô hại được nhiều người tự mua để điều trị, có cả kháng sinh.
 
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tình trạng kháng kháng sinh ở Việt Nam đã ở mức báo động. Rất nhiều người dân với bất cứ triệu chứng thay đổi của cơ thể đều tìm đến kháng sinh, trong khi đó là loại thuốc có khả năng gây tác dụng phụ cao.
 
Theo WHO, kể từ năm 2009, số lượng thuốc kháng sinh ở Việt Nam bán ra ngoài cộng đồng đã tăng gấp 2 lần. Nguyên nhân chính là do lạm dụng kháng sinh, có tới 88% kháng sinh tại thành thị được bán ra mà không cần kê đơn, ở nông thôn tỉ lệ lên đến 91%.
 
Theo GS Nguyễn Gia Bình - Chủ tịch Hội Hồi sức cấp cứu và chống độc, thì hầu hết các cơ sở khám chữa bệnh đang phải đối mặt với tốc độ lan rộng của các vi khuẩn kháng nhiều nhóm kháng sinh.
 
Còn PGS.TS Lương Ngọc Khuê (Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế) cho biết, trong khi nhiều quốc gia phát triển đang còn sử dụng kháng sinh thế hệ 1 có hiệu quả thì Việt Nam đã phải sử dụng tới kháng sinh thế hệ 3 và 4.
 
Đáng lo ngại hơn, ở nước ta đã xuất hiện một vài loại siêu vi khuẩn kháng lại tất cả các loại kháng sinh. 
 
Một khảo sát của BV Chợ Rẫy (Thành phố Hồ Chí Minh) cho thấy, khoảng 50% kháng sinh được bác sĩ kê đơn bất hợp lý; 32% bác sĩ chỉ định sử dụng kháng sinh cho các bệnh nhân không nhiễm khuẩn; 33% bác sĩ sử dụng kháng sinh kéo dài và không cần thiết… Trong khi tốc độ tìm ra kháng sinh mới trên thế giới không kịp so với mức độ gia tăng của các vi khuẩn kháng kháng sinh.
 
Điều này liên quan trực tiếp tới việc người dân tự mua thuốc điều trị, cùng với thái độ vô trách nhiệm của những nhà thuốc.
 
Ở nguyên nhân thứ hai- các nhà thuốc - thì lợi nhuận đã khiến họ bỏ qua sức khỏe của con người, miễn là bán được càng nhiều thuốc càng tốt. Ngay cả những loại thuốc đòi hỏi phải có chỉ định của bác sĩ (kê đơn), nhưng nếu người mua trả tiền thì vẫn bán mà không cần đến đơn thuốc được chỉ định.
 
Hậu quả của việc này là dẫn đến kháng thuốc và làm cho thời gian điều trị bệnh kéo dài, tốn kém cho người bệnh. Cùng đó là những phản ứng phụ nguy hiểm.
Vấn đề là, cùng với việc nâng cao ý thức của người dân trong việc mua thuốc điều trị phải theo chỉ định của bác sĩ; thì điều thực tế hơn chính là việc giám soát, kiểm soát chặt chẽ việc bán thuốc chữa bệnh tùy tiện của các nhà thuốc. Nếu tính trạng “mua thuốc dễ như mua rau” vẫn tiếp tục thì hậu quả sẽ vẫn khôn lường. 
 
Nhật Long
(Theo Đại đoàn kết)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến

Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập22
  • Hôm nay11,276
  • Tháng hiện tại160,968
  • Tổng lượt truy cập4,458,335
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây