Phát hiện sớm để phòng những biến chứng bệnh lao ở trẻ

Thứ sáu - 10/08/2018 22:24
Bệnh lao là một trong những căn bệnh ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng, là căn bệnh nguy hiểm thứ 2 trong những bệnh nhiễm trùng gây tử vong trên thế giới. Theo số liệu thống kê của Bệnh viện Phổi Trung ương, Việt Nam đang đứng thứ 15 trong số 30 nước có số bệnh nhân lao cao nhất thế giới. Trẻ em - nhất là trẻ sơ sinh là đối tượng dễ bị lây bệnh. Hiện nay bệnh lao ở trẻ em chiếm tỷ lệ 10 - 15% trong số những trường hợp bệnh lao mới mắc hằng năm.
Trẻ em có thể bị mắc tất cả các thể lao, tuy nhiên thường gặp hơn cả là các thể:  lao sơ nhiễm hay lao khởi đầu; lao cấp tính như lao màng não và lao kê - đây là hai thể lao khá nặng; lao hô hấp sau sơ nhiễm như lao phổi, lao màng phổi và các thể lao ngoài phổi khác. 
 
Nguy cơ cao mắc lao sẽ cao hơn đối với những trẻ sống trong gia đình có người lớn đang bị nhiễm lao thể hoạt động; trẻ bị nhiễm HIV hoặc một căn bệnh khác làm suy yếu hệ miễn dịch; trẻ sinh ra tại khu vực có tỷ lệ mắc lao cao; trẻ tới các khu vực đang có dịch lao và đã từng tiếp xúc với những người bị nhiễm lao tại đó; trẻ sống tại những cộng đồng chưa có hệ thống chăm sóc y tế hợp lý. Đặc biệt, trẻ dưới 3 tuổi và những người bị suy dinh dưỡng hay suy giảm hệ miễn dịch là những đối tượng dễ mắc lao nhất.
 
Bệnh lao thường lây theo đường hô hấp khi một người bị thể lao hoạt động ho, hắt hơi làm các vi khuẩn lao phát tán trong không khí. Trẻ em hít phải các vi trùng này và bị nhiễm lao. Trẻ em dưới 10 tuổi bị lao phổi hiếm khi lây cho người khác bởi ở những đối tượng này số lượng vi khuẩn trong dịch tiết hô hấp còn khá ít. Trong đa số trường hợp, trẻ bị phơi nhiễm với lao sẽ không bị phát triển thành thể lao hoạt động. Khi vi khuẩn vào phổi, hệ miễn dịch của cơ thể thể hoạt động để chống lại chúng và ngăn không cho chúng lan rộng (lao sơ nhiễm). Những trẻ này bị nhiễm vi khuẩn lao nhưng không biểu hiện triệu chứng và có thể xác định bằng test phản ứng da. Tuy nhiên, nhóm trẻ này vẫn cần phải được điều trị để đề phòng lao sơ nhiễm phát triển thành dạng hoạt động về sau.
 
Theo các bác sĩ Bệnh viện Phổi Trung ương, bệnh lao ở trẻ em rất khó nhận biết vì triệu chứng lâm sàng thường mờ nhạt nên dễ bị nhầm với các bệnh lý khác. Lao phổi, lao cấp tính là những thể lao hay gặp ở trẻ. Các dấu hiệu thường thấy đó là trẻ ho dai dẳng, khò khè, kèm theo kém ăn, tăng cân hoặc không tăng cân. Trẻ lớn thì có những biểu hiện đau ngực, khó thở, ho đờm. Ngoài ra, những triệu chứng của tổn thương lao ngoài phổi cũng cần phải quan tâm, phát hiện những trường hợp bệnh nhân bị lao xương khớp. Bệnh nhân có những dấu hiệu như hạn chế vận động hoặc có kèm theo sốt, những triệu chứng nhiễm trùng, nhiễm độc của lao. Đặc biệt quan tâm là lao đường hô hấp, những trường hợp trẻ có triệu chứng nghi lao đã được điều trị nhiều đợt nhưng vẫn không cải thiện thì phải nghĩ ngay đến nguyên nhân do lao để có những tiếp cận, chẩn đoán sớm cho trẻ. Trong thực tế, đã có những trường hợp trẻ mắc đa kháng thuốc dẫn đến việc điều trị rất phức tạp. Nếu như phát hiện muộn hơn nữa thì bệnh có thể lây lan ra toàn cơ thể, lao đa bộ phận và có thể dẫn đến nguy cơ tử vong. Với trẻ em dưới 4 tuổi, vi khuẩn lao có thể lan vào máu tuần hoàn và gây nhiễm lao cho một số bộ phận khác của cơ thể. Nguy hiểm nhất là lao màng não, một căn bệnh ảnh hưởng đến não bộ và hệ thần kinh trung ương.
 
Tất cả các trẻ từ 0-14 tuổi (đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi) tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây, tức là trẻ sống chung với cha mẹ, ông bà, người  thân bị lao, ho khạc ra đàm có vi khuẩn lao (xét nghiệm đàm soi trực tiếp dương tính: AFB +) trong vòng 3 tháng gần đây; trẻ 0 đến 12 tháng tuổi nhiễm HIV (hoặc có mẹ bị HIV) bị phơi nhiễm lao do tiếp xúc với thành viên trong gia đình mắc bệnh lao; trẻ trên 12 tháng tuổi nhiễm HIV, kể cả trẻ đã từng được điều trị lao cần phải được khám sàng lọc trước khi điều trị dự phòng lao
 
Nếu trẻ đã bị nhiễm vi khuẩn lao, bất kể trẻ có biểu hiện triệu chứng hay không cũng cần thiết phải cách ly trẻ với đối tượng đã lây bệnh cho trẻ. Thông thường, những người đã từng tiếp xúc gần với trẻ là những đối tượng có khả năng lây bệnh cao nhất. Nếu phát hiện có người lớn trong gia đình bị nhiễm lao thì người đó nên được cách ly càng sớm càng tốt cho tới khi việc điều trị có thể kiểm soát tốt các triệu chứng. Do vậy, việc cho trẻ xét nghiệm xem có bị nhiễm lao hay không là rất quan trọng nếu trẻ đã từng tiếp xúc với người bị bệnh lao và đưa trẻ đến cơ sở y tế để điều trị kịp thời nếu kết quả xét nghiệm dương tính. 
 
Trẻ mắc lao nếu phát hiện muộn hoặc điều trị không kịp thời thì lao có thể phát triển dẫn đến bệnh nặng hơn, việc điều trị sẽ kém hiệu quả, tỉ lệ khỏi thấp, có những trường hợp bị kháng thuốc. Vì vậy, việc phát hiện sớm để phòng những biến chứng, di chứng của bệnh là điều rất cần thiết.
 
Để phòng bệnh lao cho trẻ, các bác sĩ khuyên các bậc phụ huynh nên quan tâm đến vấn đề dinh dưỡng của trẻ. Trẻ cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, đầy đủ để phát triển khỏe mạnh. Trẻ suy dinh dưỡng là một trong những nhóm đối tượng nguy cơ mắc lao, bởi vậy cần đặc biệt quan tâm đến chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Bên cạnh đó, hạn chế tối đa cho trẻ tiếp xúc với nguồn lây, có thể là những người thân trong gia đình. Việc tiêm BCG (chủng ngừa lao) cho trẻ rất cần thiết, nếu tiêm được BCG thì có thể phòng bệnh lao nặng như lao kê, lao màng não. Khi trẻ có các dấu hiệu về hô hấp hoặc các triệu chứng nghi lao thì nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa hô hấp để khám và sàng lọc lao sớm cho trẻ.
 
Minh Trang

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến

Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập50
  • Hôm nay3,281
  • Tháng hiện tại116,374
  • Tổng lượt truy cập4,665,043
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây