Vì sao nhóm máu “phổ thông” thường hay bị thiếu

Thứ ba - 13/08/2019 08:56
Tại Việt Nam, nhóm máu O là nhóm máu “phổ thông” với gần 50% dân số có nhóm máu này.
Nhóm máu O không có kháng nguyên A cũng không có kháng nguyên B trên tế bào hồng cầu, nhưng lại có cả hai kháng thể A và B trong huyết tương. Kết quả là, những người có nhóm máu O chỉ có thể nhận truyền máu từ những người có cùng nhóm máu O, vì các kháng thể trong huyết tương của nó sẽ tấn công các loại khác. Tuy nhiên, những người có nhóm máu O lại có thể hiến máu cho tất cả các nhóm máu khác, vì nhóm máu O hoàn toàn không có kháng nguyên thù địch trong hệ thống miễn dịch. Chính vì thế, nhóm máu O được gọi là nhóm máu phổ biến hay còn gọi là nhóm máu “phổ thông”.
 
Theo Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, tình trạng thiếu nhóm máu O thường  xảy ra trong dịp hè là do nghỉ hè, người dân đi du lịch, nhiều hoạt động, dễ xảy ra tai nạn, nhu cầu cần máu khẩn cấp gia tăng. Nhóm máu O phải cần tối thiểu gần 700 đơn vị máu mỗi ngày, để cung cấp cho nhu cầu cấp cứu và điều trị tại 180 bệnh viện ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Tuy nhiên, với khoảng 45 - 46% dân số Việt Nam mang nhóm máu này nên tỉ lệ người đau ốm trong cộng đồng có nhóm máu O cũng thường cao hơn.
 
Do nhóm máu O là nhóm máu có thể truyền thay thế được cho tất cả các nhóm máu khác. Điều này dẫn đến việc trong quá trình sử dụng máu, đặc biệt đối với các trường hợp cấp cứu, trường hợp khó định được nhóm máu, khó tìm được nhóm máu phù hợp… thì nhóm máu O sẽ được các cơ sở điều trị dùng truyền thay thế.
 
Trái với tình trạng thiếu máu nhóm O, lại xảy ra tình trạng thừa máu dự trữ ở một số nhóm máu khác, bởi nhu cầu sử dụng ít hơn. Điển hình nhất là nhóm máu B, đôi khi là nhóm máu AB, trong khi đó tỷ lệ người nhóm máu B (khoảng 20-24% dân số), hay AB (khoảng 7 - 8%) thấp hơn nhiều so với nhóm máu O. 
 
Nguyên nhân của tình trạng khan hiếm nhóm máu O là do trong phong trào hiến máu tình nguyện chưa tiến hành định nhóm máu, dẫn đến người dân chỉ quan tâm đến hiến máu, mà chưa quan tâm tới nhu cầu cần sử dụng đơn vị máu nhóm O hay các nhóm máu khác ra sao.
 
Trong khi đó, các cơ sở điều trị lại không quan tâm đến việc phải truyền đúng nhóm máu, thường lấy máu nhóm O để truyền thay thế cho những người bệnh thuộc nhóm máu khác dẫn đến hiện tượng thiếu máu nhóm O trở nên trầm trọng.
 
Sự chênh lệch các nhóm máu trong tổng số lượng máu tiếp nhận được sẽ dẫn đến hậu quả là, mặc dù trong kho còn nhiều máu nhưng vẫn không có máu dùng cho người bệnh, vì không có nhóm máu phù hợp; nếu thừa một nhóm máu nào đó, cứ lưu trong kho cho đến khi hết hạn thì buộc phải hủy. Điều này gây ra một sự lãng phí.
 
Để khắc phục tình trạng “cạn kho” nhóm máu phổ thông này, trước mắt cần thực hiện việc điều tiết nhóm máu ngay trong quá trình vận động và tiếp nhận máu. Đối với một buổi hiến máu, nhất là những buổi hiến máu lớn (hơn 500 đơn vị trở lên), thì cần thông báo số lượng các đơn vị máu cần lấy theo từng nhóm máu; bộ phận vận động phải bảo đảm vận động cho đủ số lượng đó, không thiếu mà cũng không nên thừa. Việc tiếp nhận chỉ được phép chênh lệch nhóm máu khoảng 10%. Trong buổi tổ chức hiến máu, phải tiến hành định nhóm máu để sàng lọc và sẽ lấy nhóm máu O bằng tỷ lệ trong quần thể dân số (khoảng từ 45 - 46%/điểm hiến máu), thậm chí phải chiếm 50% tổng số máu của buổi hiến máu.

Bên cạnh đó, các cơ sở truyền máu, cơ sở sử dụng máu cần chỉ định truyền đúng nhóm máu, tránh lạm dụng nhóm máu O truyền cho tất cả các nhóm. 
 
Về lâu dài thì cần triển khai việc định nhóm máu cho toàn dân. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh phong trào hiến máu nhân đạo rộng rãi và có chiều sâu hơn nữa; xây dựng cho được lực lượng hiến máu dự bị thực chất, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
 
Việc điều tiết nhóm máu là vấn đề quan trọng và cần sớm được giải quyết. Trong đó, đối với công tác tuyên truyền, vận động không chỉ dừng lại đơn thuần chỉ kêu gọi hiến máu, mà cần giúp người dân hiểu về nhu cầu sử dụng máu và hiến theo nhu cầu sử dụng. Lúc đó mới bảo đảm được về chất lượng, tỷ lệ và cân bằng nhóm máu.
 
Máu không để được lâu nên nếu cứ hiến máu theo phong trào như hiện nay sẽ dẫn đến lúc thừa, lúc thiếu. Thời hạn sử dụng tiểu cầu chỉ được 3-5 ngày, hồng cầu tối đa 42 ngày (thường chỉ 35 ngày), huyết tương trong vòng 1 năm tuy nhiên chế phẩm thường dùng nhất là tiểu cầu và hồng cầu thì thời gian sử dụng rất ngắn. Do đó phải sát đến lúc thiếu mới huy động.
 
Tại Việt Nam, tỷ lệ người hiến máu nhắc lại chỉ đạt 40%, còn 60% người từng đi hiến máu ít quay lại hiến máu. Trong thời gian tới, cần phải quản lý người hiến máu và theo nhóm máu. Khi đó, nếu lúc nào nhóm máu nào thừa thì dừng người hiến, nếu thiếu lại mời họ đến hiến. Điều tiết được như vậy sẽ luôn đảm bảo được nguồn máu khỏe mạnh, không thiếu các nhóm máu cần mà cũng không lo lãng phí khi hiến máu ồ ạt mà không dùng hết. Hiện tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan để tiến tới quản lý người HM theo phương thức như vậy. Để làm được điều này cần có thời gian, có mạng lưới chăm sóc người hiến máu tốt.
 
Theo Tổ chức Y tế thế giới, đối tượng cho máu an toàn và ổn định nhất là đối tượng hiến máu tình nguyện, thường xuyên và hiến máu nhắc lại (hiến máu định kỳ). Tuy nhiên, đa số người hiến máu lần đầu như Việt Nam hiện nay thì còn rất nhiều nguy cơ như bị động về nguồn máu, thường xuyên thiếu máu và có thể máu hiến không an toàn, bị bệnh không sử dụng được.
 
Nhật Long

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập45
  • Máy chủ tìm kiếm7
  • Khách viếng thăm38
  • Hôm nay345
  • Tháng hiện tại245,356
  • Tổng lượt truy cập7,025,935
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây