Thực trạng hút thuốc lá và một số yếu tố liên quan ở người trưởng thành của Hà Nội

Thứ sáu - 28/09/2018 05:50
Hiện nay, tình trạng hút thuốc lá đã và đang là quan tâm và lo ngại lớn trên toàn thế giới. Thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vào tháng 5/2017, cả thế giới có khoảng 1 tỷ người hiện đang hút thuốc. Trong đó có tới gần 80% người đang sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.
Tại Việt Nam, vào năm 2015, 22,5% người trưởng thành, tương đương 15,6 triệu người hiện đang hút thuốc lá, thuốc lào (nam 45,3%, nữ 1,1%). Nước ta vẫn là một trong 15 nước trên thế giới có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới.
 
Thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra các ca tử vong trên toàn thế giới. Kiểm soát được yếu tố này sẽ góp phần ngăn ngừa các trường hợp tử vong do bệnh không lây nhiễm phổ biến. Trong khói thuốc lá chứa hơn 7000 loại hóa chất, bao gồm 70 chất gây ung thư. Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ của hàng loạt bệnh không lây nhiễm như: tai biến mạch máu não, bệnh đường hô hấp mạn tính, ung thư (phổi, gan, dạ dày, vòm họng, thực quản, tụy, cổ tử cung, miệng, bạch cầu), bệnh tim thiếu máu cục bộ, đái tháo đường. Tổ chức Y tế thế giới ước tính, thuốc lá gây ra hơn 7 triệu trường hợp tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Trong đó, hơn 6 triệu ca tử vong do hút thuốc trực tiếp trong khi 890 nghìn người chết do hút thuốc thụ động.
 
Hà Nội là thủ đô của cả nước với điều kiện văn hóa xã hội đa dạng và nhiều người từ tỉnh, thành khác đến sinh sống làm việc nên có thể dẫn đến tình trạng hút thuốc tại đây cũng phức tạp và khác biệt so với các tỉnh, thành khác trong cả nước.
 
Nghiên cứu trên 2944 người từ 18-69 tuổi cho thấy, tỷ lệ hút thuốc lá chung của người dân Hà Nội là 24,1%, nam giới là 49,18% và nữ giới là 0,5%. Trong tổng số trường hợp được điều tra, có 11,17% người đã hút thuốc trước đây nhưng hiện tại không hút. Bên cạnh đó, có 64,14% người trưởng thành ở Hà Nội chưa bao giờ hút thuốc.
 
Với tỷ lệ hút thuốc lá như trên và với cơ cấu dân số năm 2016 của Hà Nội (nam 18-69 tuổi là 2.323.349 người, nữ là 2.424.922 người) thì ước tính có khoảng 1,2 triệu nam giới và 1200 nữ giới trong độ tuổi 18-96 hút thuốc lá. Theo nghiên cứu của Bộ Y tế, người hút thuốc lá có nguy cơ bị phình mạch cao hơn 8 lần so với người không hút thuốc.
 
Vấn đề đáng lo ngại về tình trạng hút thuốc mà Hà Nội đang gặp phải không chỉ là tỷ lệ hiện hút thuốc lá khá cao mà còn về số điếu thuốc mà một người hút trong một ngày. Kết quả cho thấy, gần 12 điếu thuốc/ngày là con số trung bình một người trưởng thành hút hết, trong đó chủ yếu là nam giới hút, tức hút hết khoảng 3/5 bao thuốc một ngày. Nếu phân tích con số này, chúng ta không cần bàn cãi thêm về những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của chính người hút, đồng thời những tổn thất về kinh tế cũng không thể xem nhẹ. Báo cáo điều tra GATS năm 2015 cho biết, giá trung bình của một bao thuốc 20 điếu tại nước ta là 11.819 đồng. Theo đó, nếu một ngày hút 12 điếu thuốc, tức trung bình một năm, một người phải chi hết khoảng 2,5 triệu đồng cho tiền hút thuốc. Dân số Hà Nội khoảng 4,7 triệu người, trong đó có 24,1% hút thuốc, nếu vậy, một năm Hà Nội sẽ mất khoảng 2832 tỷ đồng chi cho tiền hút thuốc lá.
 
Tuổi bắt đầu hút thuốc trong khoảng từ 11-22 chiếm tỷ lệ tương đối cao, lên tới 81,7%, đặc biệt có hơn một người trong 5 người hút thuốc lá đã bắt đầu hút thuốc khi còn đi học phổ thông. Qua đây đã chỉ ra thực trạng đáng báo động hiện nay ở Hà Nội bởi nhiều người khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường, tức mới chỉ là học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông và sinh viên thì đã tập tành hút thuốc. Bên cạnh việc xây dựng các biện pháp can thiệp truyền thông không hút thuốc lá cho tất cả các đối tượng thì cần đặc biệt chú ý đến các đối tượng hiện còn đang là học sinh để tránh việc đã hút thuốc thì rất dễ dẫn đến nghiện và rất khó bỏ trong tương lai, gây ra những hậu quả xấu từ rất sớm cho không chỉ riêng với sức khỏe người hút thuốc mà còn với cả người thân của họ.
 
Với hành vi hút thuốc lá hàng ngày, kết quả nghiên cứu chỉ ra yếu tố giới có liên quan chặt chẽ đến hành vi này. Nam giới có nguy cơ hút thuốc lá hàng ngày cao gấp nhiều lần nữ giới. Kết quả phân tích cũng cho thấy, yếu tố tuổi có mối liên quan đến hành vi bỏ thuốc. Theo mô hình thay đổi hành vi, người hút thuốc lá phải qua một số giai đoạn thay đổi hành vi để có thể bỏ thuốc lá. Họ bắt đầu từ không có kế hoạch bỏ thuốc lá cho đến có ý định bỏ thuốc lá, chuẩn bị, thực hiện bỏ thuốc lá và cuối cùng là duy trì hành vi bỏ thuốc lá. Một số nghiên cứu trên thế giới cũng chỉ ra bỏ thuốc lá có liên quan đến một số yếu tố cá nhân như: tuổi của người hút thuốc. Ngoài ra, những người tốt nghiệp sau đại học có xu hướng bỏ thuốc lá nhiều hơn người mới học xong tiểu học. Điều này khá dễ hiểu bởi những người tốt nghiệp sau đại học có nhận thức đúng và tốt hơn về những tác hại của thuốc lá có thể gây ra nên sẽ bỏ dần. Những người nghỉ hưu cũng thường là những người đã nhiều tuổi nên họ ngày càng quan tâm nhiều đến sức khỏe, do đó có động lực bỏ thuốc hơn những người hiện vẫn còn đang đi làm.
 
Nhìn chung việc thu thập các yếu tố ảnh hưởng đến bỏ thuốc lá sẽ đóng góp đáng kể vào hoạt động bỏ thuốc ở cấp độ cá nhân cũng như cấp độ cộng đồng. Do đó, khi xây dựng các kế hoạch vận động, can thiệp nhằm giúp người dân từ bỏ thuốc lá thì cần đặc biệt quan tâm đến tuổi, những người hiện còn làm ở cơ quan nhà nước và có trình độ học vấn thấp để tăng hiệu quả hơn.
 
PGS.TS Nguyễn Nhật Cảm

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây