Nhận biết phản ứng sau tiêm chủng để xử trí và chăm sóc trẻ

Thứ bảy - 28/07/2018 10:51
Vắc xin là một sản phẩm hiệu quả và rẻ tiền nhưng tác dụng của vắc xin và tiêm chủng lại vô cùng quan trọng. Vắc xin không những có thể phòng bệnh cho những người được tiêm phòng mà còn có thể bảo vệ cho những người tiếp xúc chưa được tiêm vắc xin. Tiêm vắc xin là đưa vào cơ thể một kháng nguyên để kích thích cơ thể sản sinh miễn dịch chủ động để dự phòng bệnh.
Cũng như việc sử dụng thuốc hay thực phẩm, tùy theo cơ địa của từng người mà có thể xảy ra một số phản ứng dị ứng sau tiêm vắc xin. Phản ứng này có thể là nhẹ hay nặng tùy từng trường hợp và tùy loại vắc xin. 
 
Tại Việt Nam, Chương trình tiêm chủng mở rộng đã được triển khai từ năm 1985. Qua 30 năm triển khai, hàng trăm triệu liều vắc xin đã được tiêm miễn phí cho trẻ em và phụ nữ để phòng 12 loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, sởi, bại liệt, viêm não Nhật Bản B, tả, thương hàn, Rubella và bệnh do vi khuẩn Hib. Nhờ có vắc xin và tỷ lệ tiêm chủng đạt ở mức cao, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000, loại trừ bệnh uốn ván sơ sinh vào năm 2005, tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở trẻ em như bạch hầu, ho gà, sởi… đã giảm hàng trăm đến hàng ngàn lần so với trước khi triển khai chương trình này.
 
Theo đánh giá của các chuyên gia về vắc xin và tiêm chủng, tất cả các vắc xin sử dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng đều an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, không có loại vắc xin nào tuyệt đối an toàn và có thể có những phản ứng xảy ra sau tiêm chủng.
 
Theo Bộ Y tế phản ứng sau tiêm chủng là hiện tượng bất thường về sức khỏe, bao gồm các biểu hiện tại chỗ về tiêm chủng hoặc toàn thân xảy ra sau khi tiêm chủng, gồm phản ứng thông thường sau tiêm chủng và tai biến nặng sau tiêm chủng. Các phản ứng sau tiêm chủng gồm có hai loại: phản ứng thông thường và nhẹ như phản ứng tại chỗ sưng, nóng, đỏ, đau; phản ứng toàn thân là sốt, dễ bị kích thích, cảm giác khó chịu… Tuy nhiên các phản ứng này thông thường là nhẹ và tự khỏi. Đối với phản ứng nghiêm trọng - tai biến nặng sau tiêm chủng bao gồm các triệu chứng như khó thở, sốc phản vệ hay hội chứng sốc phản vệ, hội chứng sốc nhiễm độc, sốt cao, co giật, trẻ khóc kéo dài, tím tái, ngừng thở.
 
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phân loại năm nguyên nhân dẫn đến phản ứng sau tiêm chủng như sau:
 
- Phản ứng liên quan đến vắc xin: là phản ứng của từng cá nhân đối với các thành phần có trong vắc xin, bao gồm các phản ứng thông thường và phản ứng hiếm gặp, hầu hết các phản ứng liên quan tới vắc xin là nhẹ và tự khỏi. Phản ứng nghiêm trọng liên quan tới vắc xin rất hiếm gặp.
 
- Phản ứng liên quan đến chất lượng của vắc xin: có thể do khiếm khuyết xảy ra trong quá trình sản xuất vắc xin và làm tăng nguy cơ các phản ứng sau tiêm chủng. Nguyên nhân này là hiếm gặp do các cơ sở sản xuất vắc xin đều đã áp dụng thực hành sản xuất tốt (GMP), đồng thời kiểm định chặt chẽ đối với từng lô vắc xin trước khi sử dụng. Việc kiểm định vắc xin trong quá trình sản xuất, trước khi được phép xuất xưởng và trước khi sử dụng cũng được thực hiện hết sức nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo vắc xin có chất lượng tốt nhất và đảm bảo an toàn đối với người sử dụng.
 
- Phản ứng liên quan đến sai sót tiêm chủng, bao gồm phản ứng liên quan  quá trình bảo quản, vận chuyển, chỉ định và tiêm chủng vắc xin không đúng.
 
- Phản ứng liên quan đến lo lắng khi tiêm chủng. Đây là phản ứng của cơ thể do sự lo lắng quá mức với tiêm chủng. Phản ứng này hay gặp ở nhóm trẻ lớn, người lớn, đặc biệt trong các đợt tiêm chủng cho nhiều đối tượng.
 
- Trùng hợp ngẫu nhiên là phản ứng sau tiêm không phải do vắc xin hay sai sót tiêm chủng, cũng không liên quan lo lắng khi tiêm chủng, mà là do bệnh lý sẵn có của đối tượng được tiêm chủng. Phản ứng có thể xảy ra trùng hợp với thời điểm tiêm chủng và đôi khi có thể bị cho là do tiêm chủng vắc xin. Lịch tiêm chủng cho trẻ em thường bắt đầu rất sớm. Giai đoạn này trẻ rất dễ bị nhiễm trùng hay các bệnh bẩm sinh hoặc có các dấu hiệu thần kinh kể cả tử vong vì thế rất dễ bị quy do tiêm chủng.
 
Mặc dù có những phản ứng xảy ra nhưng không thể phủ nhận lợi ích của tiêm chủng. Tiêm chủng các loại vắc xin đầy đủ sẽ giúp bảo vệ cơ thể, phòng được rất nhiều căn bệnh đặc biệt nguy hiểm. Các bà mẹ cần biết một số các phản ứng thông thường để xử trí, chăm sóc cho trẻ và phát hiện những bất thường sau tiêm:
 
Trước khi cho trẻ tiêm phòng, người mẹ nên báo cho nhân viên tiêm phòng biết về những bệnh tiền sử của trẻ, tình trạng sức khỏe hiện tại, những loại thuốc điều trị bệnh đang sử dụng để nhân viên y tế xem xét có nên cho trẻ tiêm phòng hay không hoặc có thể dời ngày tiêm.
 
Cần theo dõi các phản ứng sau tiêm ở trẻ. Khi có những phản ứng bất thường, như: trẻ sốt cao từ 38,5ºC trở lên, uống thuốc hạ sốt vẫn không giảm, nổi ban, các triệu chứng sốt, sưng đau tại chỗ, khóc, quấy, bú kém. Nếu triệu chứng nặng hơn hay kéo dài trên 24 giờ, co giật hoặc co giật giống như động kinh, tím tái, lơ mơ mất ý thức… phụ huynh cần cho trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.
 
Bộ Y tế đã ban hành thông tư 12 hướng dẫn, khi đang triển khai tiêm chủng mà xảy ra tai biến nặng sau tiêm chủng, người đứng đầu cơ sở tiêm chủng phải chỉ đạo dừng ngay buổi tiêm chủng; xử trí cấp cứu, chẩn đoán nguyên nhân tai biến nặng sau tiêm chủng; trường hợp vượt quá khả năng thì phải chuyển người bị tai biến nặng sau tiêm chủng đến bệnh viện gần nhất. Bên cạnh đó, phải ghi chép đầy đủ thông tin về người được tiêm (bố mẹ - nếu là trẻ em); ngày, giờ tiêm chủng; loại vắc xin tên vắc xin, số lô, hạn dùng, nhà sản xuất, đơn vị cung cấp vắc xin, số đăng ký lưu hành hoặc số giấy phép nhập khẩu. Ghi rõ ngày, giờ xuất hiện tai biến nặng sau tiêm chủng; các triệu chứng chính; kết quả điều trị; kết luận nguyên nhân (nếu có).
 
Đồng thời cơ sở tiêm chủng phải thống kê toàn bộ số lượng vắc xin đã sử dụng trong buổi tiêm chủng; số người đã được sử dụng theo loại vắc xin; tên vắc xin, số lô, hạn dùng của vắc xin; tình trạng sức khỏe của những người đã được tiêm chủng. Thống kê toàn bộ số vỏ lọ vắc xin, bơm kim tiêm đã sử dụng trong buổi tiêm chủng. Báo cáo tuyến trên theo quy định.
 
Việc tiêm phòng cho trẻ là luôn luôn cần thiết vì những lợi ích to lớn trong bảo vệ sức khỏe của trẻ, những phản ứng tạm thời tại một số trường hợp sau tiêm là có nhưng thường không gây nguy hại cho trẻ, cũng không làm giảm tác dụng phòng bệnh của việc tiêm phòng. Qua cách nhận biết các phản ứng để mẹ có thể theo dõi và cho trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường. Nếu các cán bộ y tế thực hiện đúng quy định và các bà mẹ thực hiện tốt tư vấn của cán bộ y tế thì cũng có thể giảm được nguy cơ tai biến sau tiêm chủng.
 
Phương Nga
 
 
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập78
  • Máy chủ tìm kiếm3
  • Khách viếng thăm75
  • Hôm nay8,602
  • Tháng hiện tại177,727
  • Tổng lượt truy cập3,471,335
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây