Tiêm chủng an toàn, phát hiện xử trí kịp thời phản ứng sau tiêm chủng

Chủ nhật - 30/06/2019 17:29
Tiêm chủng là biện pháp tốt nhất phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho trẻ em. An toàn tiêm chủng phải đảm bảo được tiêm an toàn, an toàn trong bảo quản, vận chuyển vắc xin cũng như phát hiện sớm, xử trí kịp thời phản ứng sau tiêm chủng.
Vắc xin phải được bảo quản ở nhiệt độ từ 2-8 độ C và phải được theo dõi, ghi chép nhiệt độ hàng ngày. Cụ thể là 2 lần/ngày (kể cả ngày lễ, ngày nghỉ). Việc theo dõi nhiệt độ bảo quản vắc xin thực hiện ở tuyến trung ương, tuyến tỉnh là theo dõi nhiệt độ tự động, liên tục; còn tại tuyến huyện, xã theo dõi bằng nhiệt kế, chỉ thị đông băng điện tử.
 
Bảo quản vắc xin trong buổi tiêm chủng bằng cách sử dụng phích vắc xin, hòm lạnh hoặc tủ lạnh để bảo quản vắc xin trong suốt buổi tiêm chủng theo quy định. Những lọ vắc xin chưa mở sau buổi tiêm chủng cần được tiếp tục bảo quản trong thiết bị dây chuyền lạnh, phải kiểm tra nhiệt độ bảo quản và ghi chép tối thiểu 2 lần/ngày để sử dụng vào buổi tiêm chủng kế tiếp.
 
Để đảm bảo tiêm chủng an toàn, trước buổi tiêm chủng cần bố trí địa điểm tiêm đảm bảo đủ diện tích, nhân sự, cơ sở vật chất và trang thiết bị. Tổ chức buổi tiêm chủng không quá 50 đối tượng/1 điểm tiêm chủng/1 buổi tiêm chủng. Trong trường hợp điểm tiêm chủng chỉ tiêm một loại vắc xin trong một buổi thì số lượng không quá 100 đối tượng/buổi. Bố trí đủ nhân viên y tế để thực hiện khám sàng lọc. Bố trí điểm tiêm chủng bảo đảm nguyên tắc một chiều theo thứ tự như sau: Khu vực chờ trước tiêm chủng → Bàn đón tiếp, hướng dẫn → Bàn khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm chủng → Bàn tiêm chủng → Bàn ghi chép, vào sổ tiêm chủng → Khu vực theo dõi và xử trí tai biến sau tiêm chủng.
 
Tại điểm tiêm chủng, trang bị hộp chống sốc, tập huấn cho cán bộ y tế về xử trí các phản ứng sau tiêm chủng. Các cơ sở điều trị cần bố trí đội cấp cứu lưu động trong ngành tiêm chủng thường xuyên, xử trí cấp cứu tai biến nặng sau tiêm chủng.
 
Trong buổi tiêm chủng cần khám sàng lọc trước tiêm chủng đối với trẻ em theo quy định của Bộ Y tế; quan sát toàn trạng, đánh giá tình trạng sức khỏe hiện tại đối với người lớn. Hỏi và ghi chép thông tin của đối tượng tiêm chủng về tiền sử bệnh tật, tiền sử dị ứng, tiền sử tiêm chủng trước đây.
 
Việc khám sàng lọc nhằm phát hiện trường hợp bất thường cần lưu ý để quyết định cho trẻ được tiêm, không tiêm hoặc hoãn tiêm hoặc cũng có thể chuyển khám sàng lọc, tiêm chủng tại bệnh viện. Khám sàng lọc còn đảm bảo an toàn tiêm chủng và tránh tạm hoãn không phù hợp và bỏ lỡ cơ hội tiêm chủng đối với các trường hợp trẻ mắc bệnh mạn tính, cấp tính nhưng tình trạng sức khỏe ổn định.
 
Phải kiểm tra vắc xin/dung môi trước khi sử dụng bằng cách kiểm tra nhãn lọ vắc xin/dung môi, nếu không có nhãn phải hủy bỏ. Tiếp đến là kiểm tra hạn sử dụng và chỉ sử dụng khi còn hạn. Kiểm tra chỉ thị nhiệt độ lọ vắc xin (nếu có), bằng cảm quan như màu sắc, cặn. Đối với vắc xin pha hồi chỉnh, sử dụng dung môi đúng của nhà sản xuất cho mỗi loại vắc xin. Sử dụng bơm kim tiêm vô trùng cho mỗi lần pha. Vắc xin đã pha hồi chỉnh: vắc xin BCG sử dụng trong vòng 4 giờ, vắc xin sởi và vắc xin sởi - rubella chỉ sử dụng trong vòng 6 giờ. Tiêm vắc xin phải thực hiện 5 đúng: đúng người, đúng vắc xin, đúng liều, đúng đường dùng, đúng thời điểm.
 
Chống chỉ định tiêm chủng với trẻ khi đã có phản ứng nặng sau tiêm chủng với liều tiêm chủng trước đó (phản vệ, sốt cao trên 39 độ C kèm co giật, dấu hiệu não/màng não, tím tái, khó thở. Trẻ có tình trạng suy chức năng các cơ quan và không tiêm cho các đối tượng thuộc chống chỉ định của nhà sản xuất vắc xin. Hoãn tiêm khi trẻ đang mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính, đang sốt; đang hoặc mới kết thúc đợt điều trị corticoid, globulin miễn dịch; cân nặng dưới 2000g.
 
Tiêm chủng đúng lịch bằng cách đảm bảo khoảng cách tối thiểu giữa các mũi; không tiêm sớm trước lịch tiêm chủng. Nếu trường hợp không được tiêm chủng đúng lịch thì cần tiêm chủng càng sớm càng tốt sau đó. Không cần phải tiêm nhắc lại nếu như lần đến tiêm này cách xa hơn dự kiến do với lần tiêm trước. Có thể tiêm chủng nhiều loại vắc xin trong cùng một buổi tiêm chủng.
 
Tư vấn cho đối tượng tiêm chủng, cha, mẹ, người giám hộ của trẻ về tác dụng, lợi ích của việc sử dụng vắc xin và giải thích những phản ứng có thể gặp sau tiêm chủng. Thông báo cho đối tượng tiêm chủng, cha, mẹ, người giám hộ của trẻ về tác dụng, liều lượng, đường dùng của loại vắc xin được tiêm chủng trước mỗi lần tiêm. Dặn bà mẹ cho trẻ ở lại theo dõi 30 phút tại điểm tiêm chủng. Hướng dẫn bà mẹ biết cách chăm sóc, theo dõi tại nhà trong 1-2 ngày đầu cũng như các biểu hiện bất thường về sức khỏe cần đưa ngay đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế.
 
Để phát hiện, xử trí kịp thời phản ứng sau tiêm chủng, ngay tại điểm tiêm chủng cần phân công cán bộ y tế theo dõi trẻ. Đồng thời hướng dẫn bà mẹ các dấu hiệu cần theo dõi và thông báo ngay cho cán bộ y tế khi trẻ khóc, bứt rứt, khó chịu, nôn trớ, tại vết tiêm có quầng đỏ lan rộng, nổi ban…
 
Dặn dò bà mẹ hoặc người nhà tiếp tục theo dõi trẻ tại nhà trong 1-2 ngày sau tiêm chủng. Người theo dõi trẻ phải là người trưởng thành và biết cách chăm sóc trẻ. Các dấu hiệu cần theo dõi là tình trạng ăn, ngủ, nhiệt độ (nếu có sốt phải cặp nhiệt độ); phát ban, biểu hiện tại chỗ tiêm (sưng, đỏ…). Khi trẻ có những phản ứng thông thường như sốt nhẹ, sưng đau tại chỗ tiêm, quấy khóc… thì phải theo dõi liên tục, chú ý vào ban đêm để kịp thời phát hiện những dấu hiệu nặng.
 
Cần đưa ngay trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất khi có một trong những dấu hiệu sau đây:
 
- Sốt cao trên 39 độ C, sốt kéo dài trên 24 giờ, khó đáp ứng thuốc hạ sốt;
- Kích thích, quấy khóc kéo dài;
- Kém tương tác: trẻ mệt xỉu, li bì và hôn mê;
- Co giật;
- Nôn trớ, bú kém, bỏ bú;
- Phát ban;
- Thở nhanh, khó thở, thở rên, thở ậm ạch, tím môi và chi;
- Chân tay lạnh, da nổi vân tím;
- Hoặc có các dấu hiệu bất thường khác khiến cha mẹ trẻ lo lắng.
 
Lưu ý các bà mẹ sử dụng thuốc tại nhà:
- Không tự ý dùng thuốc: Dùng thuốc theo chỉ dẫn của cán bộ y tế.
- Nếu trẻ sốt cần cặp nhiệt độ, theo dõi sát, chườm ấm, nới rộng quần áo. Dùng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn của cán bộ y tế. Sau khi sử dụng thuốc, chủ động thông báo lại cho cán bộ y tế tình trạng sức khỏe của trẻ.
- Không dùng các loại thuốc lá, cây…đắp vào vị trí tiêm.
 
PGS.TS Dương Thị Hồng

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập78
  • Máy chủ tìm kiếm5
  • Khách viếng thăm73
  • Hôm nay2,178
  • Tháng hiện tại199,338
  • Tổng lượt truy cập6,979,917
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây