Nhiều khó khăn trong công tác quản lý chất lượng dược liệu

Chủ nhật - 23/09/2018 21:37
Theo báo cáo tổng kết công tác kiểm tra giám sát chất lượng thuốc trên thị trường hàng năm của Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương, nhóm dược liệu và thuốc đông dược là nhóm thuốc có tỷ lệ không đạt tiêu chuẩn chất lượng và thuốc giả cao nhất.
Điển hình như: paracetamol trộn trái phép trong các thuốc đông dược điều trị các bệnh về cảm sốt; corticoid trộn trái phép với đông dược điều trị các bệnh về khớp, hen, ăn uống kém; glibenclamid và metformin trong thuốc chữa bệnh tiểu đường; sildenafil và dẫn chất của sildenafil trộn trái phép với đông dược có tác dụng bổ dương, tăng cường sinh lực dùng cho nam giới...
 
MuonMat2
Dược liệu nhập khẩu vào Việt Nam phần lớn có nguồn gốc từ Trung Quốc. (ảnh sưu tầm)
 
Theo ông Nguyễn Đăng Lâm, Phó Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm thuốc trung ương (Bộ Y tế), việc trộn tân dược vào thuốc đông dược là hết sức nguy hiểm đối với tính mạng người bệnh. Khi dùng tân dược phải theo chỉ định của bác sĩ, sử dụng theo liều lượng nhất định.
 
Từ năm 2011, Viện Kiểm nghiệm thuốc trung ương đã phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới thực hiện chương trình khảo sát chất lượng thuốc đông dược, dược liệu. Qua đó, đã có 25 mẫu thuốc đông dược và 25 mẫu dược liệu được kiểm tra và kết quả cho thấy, có 5/25 mẫu thuốc đông dược có trộn tân dược, 6/25 mẫu thuốc đông dược có hàm lượng bảo quản cao hơn quy định.
 
Viện cũng đã phối hợp với Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền để kiểm tra, khảo sát các dược liệu có nghi ngờ về chất lượng tại các Bệnh viện Y học cổ truyền và các công ty xuất nhập khẩu dược liệu trên toàn quốc, qua 109 mẫu lấy về, có tới 56 mẫu không đạt chất lượng, trong đó có 24 mẫu là dược liệu nhầm lẫn, giả mạo (không đúng dược liệu theo quy định của Dược điển Việt Nam IV). Các dược liệu đã phát hiện có sự nhầm lẫn giả mạo bao gồm: Thăng ma, thiên ma, hoàng kỳ, ý dĩ, bạch linh, thỏ y tử, uy linh tiên, địa cốt bì, kê huyết đằng, hoài sơn...
 
Thực hiện Chỉ thị số 03/CT-BYT về việc tăng cương quản lý cung ứng, sử dụng dược liệu, thuốc đông y, thuốc từ dược liệu trong các cơ sở khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền đã phối hợp với Thanh tra Bộ, Viện Kiểm nghiệm thuốc trung ương tổ chức kiểm tra chất lượng dược liệu, vị thuốc y học cổ truyền trong các cơ sở khám chữa bệnh và trong các cơ sở kinh doanh dược liệu. Qua kiểm tra cho thấy, hầu như trong các cơ sở kinh doanh dược liệu đều có 02 loại: một loại có chất lượng tốt, đúng loài; một loại không đúng loại hoặc có chất lượng không tốt, như: Ý dĩ (có hạt bo bo), thăng ma, thiên ma, hoàng kỳ (hồng kỳ), hoài sơn (củ mỡ, sắn), thổ phục linh và phần lớn các dược liệu chưa được chế biến đúng theo quy định.
 
Cục cũng đã phát hiện nhiều dược liệu không đảm bảo chất lượng, nhiều dược liệu bị giả, như: Liên nhục (dùng phần bỏ đi sau khi lấy Liên tâm); thỏ y tử (trộn nhiều tạp chất). Dược liệu kém chất lượng gồm: Phòng phong; cam thảo, hòe hoa lẫn nhiều tạp chất; ba kích (mốc bên trong); nhục thung dung; kim ngân hoa. Nhiều dược liệu có nhuộn chất màu, như: Hồng hoa nhuộm bột và màu; hoài sơn nhuộm bột màu vàng; đan sâm nhuộm màu đỏ...
 
Ông Trương Quốc Cường - Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cho biết, công tác quản lý sản xuất, kinh doanh thuốc đông dược, dược liệu y học cổ truyền hiện nay còn nhiều bất cập. Nhiều loại dược liệu hiện nay rất khó kiểm nghiệm, thậm chí có loại không thể kiểm nghiệm được.
 
Mỗi năm, Việt Nam sử dụng khoảng 60.000 tấn dược liệu các loại. Trong khi đó, có hàng chục nghìn tấn dược liệu vào Việt Nam qua đường tiểu ngạch. Nguồn dược liệu từ các tỉnh về Hà Nội và nhập lậu qua đường tiểu ngạch được tiêu thụ tại các khu chợ tập trung như phố Lãn Ông (quận Hoàn Kiếm), Ninh Hiệp (huyện Gia Lâm) không thể kiểm soát được nguồn gốc và chất lượng. Do đó có rất nhiều loại dược liệu không thể biết chắc là có an toàn cho người sử dụng hay không. Ngoài việc bị pha trộn tân dược, các dược liệu nhập qua đường tiểu ngạch thường được xử lý chống mốc, chống ẩm bằng hóa chất không rõ nguồn gốc nên đã có trường hợp dùng thuốc bị dị ứng nặng dẫn đến tử vong.
 
Trên thực tế, đang xảy ra tình trạng “siêu tách chiết” hoạt chất dược liệu từ Trung Quốc, như tách hoạt chất từ cam thảo làm thuốc viên chữa ho, tách chiết chất màu từ hồng hoa, hay tách hoạt chất từ đan sâm, tam thất làm thuốc viên điều trị huyết áp, dự phòng chứng đau thắt ngực, giảm béo... Do đó, dược liệu nhập lậu thì chỉ còn là rác. Nếu thực phẩm chức năng sử dụng nguyên liệu rác này thì chất lượng sẽ không đảm bảo.
 
Theo Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, dược liệu được hiểu là nguyên liệu làm thuốc có nguồn gốc tự nhiên từ thực vật, động vật, khoáng vật và đạt tiêu chuẩn làm thuốc. Mỗi một dược liệu sử dụng cho mục đích khác nhau lại được kiểm soát theo cách khác nhau. Dược liệu sử dụng trong sản xuất thuốc Tây y có hoạt chất cụ thể nên có thể định lượng được hàm lượng hoạt chất của dược liệu khi sản phẩm lưu hành. Trong khi đó, dược liệu sử dụng trong nước sản xuất thuốc cổ truyền thì rất khó có thể định lượng được hàm lượng các hoạt chất trong các thành phần dược liệu. Do vậy, cần phải kiểm soát chất lượng ngay từ nguồn dược liệu đầu vào.
 
Dược liệu sử dụng trong kê đơn, bốc thuốc thang cũng rất khó kiểm soát chất lượng. Vì vậy, ngoài việc kiểm nghiệm, kiểm tra chất lượng bằng kinh nghiệm, cũng cần phải kiểm soát tất cả các quá trình từ khâu tạo giống, chăm bón, nuôi trồng đến thu hái, bảo quản, lưu thông, sử dụng dược liệu.
 
Điều này cho thấy, việc tăng cường quản lý về chất lượng và nguồn gốc phải kiểm soát cả một quá trình, bao gồm từ quá trình nuôi trồng cho đến lưu thông, sử dụng. Chính vì vậy, phải có sự phối hợp rất chặt chẽ của các Bộ, Ban, Ngành, UBND các tỉnh, sở Y tế các tỉnh, cơ sở khám chữa bệnh cũng như các cơ sở kinh doanh dược liệu.
 
Trong những năm qua, Bộ Y tế đã nỗ lực tăng cường kiểm soát chất lượng dược liệu, vị thuốc y học cổ truyền sử dụng trong cơ sở khám chữa bệnh, phối hợp tốt các đơn vị có liên quan trong công tác quản lý chất lượng dược liệu. Tuy nhiên, tình hình về chất lượng dược liệu, vị thuốc y học cổ truyền vẫn ở mức báo động, còn xuất hiện nhiều dược liệu không đảm bảo chất lượng, dược liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ trộn lẫn với dược liệu có nguồn gốc, xuất xứ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả điều trị, sức khỏe của nhân dân và an ninh xã hội. Để kiểm soát tốt hơn chất lượng dược liệu, trong thời gian tới, Bộ Y tế  sẽ tập trung chỉ đạo Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dược liệu tại các địa bàn trọng điểm; đặc biệt là việc đánh mạnh vào các đường dây, ổ nhóm, các đầu nậu hoạt động trong nội địa; phải phát động cho được toàn dân tham gia chống buôn lậu, gian lận thương mại như việc chống tội phạm. Phát hiện, xử phạt và công khai những trường hợp vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.
 
Phương Nga

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá website này như thế nào?

Liên kết
Tin mới
Thống kê
  • Đang truy cập25
  • Máy chủ tìm kiếm6
  • Khách viếng thăm19
  • Hôm nay12,961
  • Tháng hiện tại265,378
  • Tổng lượt truy cập4,232,863
coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây