Cần duy trì mức sinh hợp lý

Thứ tư - 25/09/2019 09:00
Số liệu thống kê của Tổng cục Dân số - KHHGĐ, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế và liên tục giữ vững tổng tỷ suất sinh (số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ) ở mức dưới 2,1 con hơn 10 năm qua.
Cùng với đó, trong hơn 25 năm qua, Việt Nam đã hạn chế việc tăng thêm gần 27 triệu người (tương đương với dân số của 27 tỉnh có quy mô dân số trung bình ở nước ta hiện nay). Điều đó có ý nghĩa hết sức to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung, nâng cao mức thu nhập bình quân đầu người, nâng cao các chỉ số sức khỏe, chất lượng cuộc sống của người dân Việt Nam.
 
Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, với mức độ sinh ổn định, bền vững như vậy, Việt Nam không cần tiếp tục kiểm soát tỷ lệ sinh. Tuy nhiên, trên thực tế, con số này chưa phản ánh đúng bản chất mức sinh ở nước ta không đồng đều theo từng vùng. Hiện vẫn còn 4/6 vùng kinh tế - xã hội chưa đạt được mức sinh thay thế, có nơi rất cao, quy mô dân số tiếp tục tăng nhanh. Trong khi ở một số vùng đô thị, kinh tế phát triển, mức sinh đã xuống thấp, có nơi thấp xa so với mức sinh thay thế.
 
Theo thống kê, vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng Sông Cửu Long có mức sinh thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế (1,5 - 1,6 con). Một số tỉnh, thành phố cũng đang trong tình trạng mức sinh thấp như TP Hồ Chí Minh (1,33 con); Đồng Tháp (1,57 con); Cần Thơ (1,58 con); Cà Mau (1,62 con); Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu (1,7 con)... Nếu Đông Nam Bộ và đồng bằng Sông Cửu Long đang đối mặt với mức sinh thấp thì những tỉnh miền núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên, tỉ suất sinh còn rất cao và đang phải nỗ lực giải quyết bài toán giảm sinh.
 
Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ Nguyễn Doãn Tú chia sẻ, Tây Nguyên là nơi cư trú của các dân tộc ít người, việc tiếp cận các phương tiện tránh thai cũng như phương tiện truyền thông về KHHGĐ có hạn chế nên đây cũng có thể là một trong những nguyên nhân khiến tỉ lệ phụ nữ 15 - 49 tuổi sinh con thứ 3 trở lên của vùng này cao nhất nước. Thậm chí có những nơi, người dân sinh tới 6 - 7 người con. Do đó, ở những tỉnh này, muốn giảm mức sinh được từ 3 con xuống 1,8 con là con đường dài, gian nan và vất vả. Chính vì vậy, việc duy trì mức sinh hợp lý là giải pháp hữu hiệu nhất trong giai đoạn hiện nay, giúp chúng ta có được quy mô và cơ cấu dân số hài hòa nhất, vì sự phát triển bền vững của đất nước.
 
Theo ông Nguyễn Doãn Tú, năm 2018 là năm thứ 2 liên tiếp, tổng tỷ suất sinh cả nước tiếp tục dưới mức sinh thay thế với 2,05 con. Trong khi suốt 10 năm trước đó, giai đoạn từ 2006 - 2016, nước ta luôn duy trì được mức sinh lý tưởng 2,1 con. Ông Nguyễn Doãn Tú nhấn mạnh, kinh nghiệm các nước phát triển cho thấy mức sinh quá thấp (dưới 2 con) kéo dài là thách thức lớn đối với phát triển bền vững và nâng cao mức sinh còn khó khăn, tốn kém hơn cả giảm sinh. “Nhiệm vụ đặt ra là cần duy trì vững chắc mức sinh thay thế, giữ mức sinh đồng đều giữa các vùng, khu vực và không để mức sinh tụt quá thấp, nhất là ở các tỉnh, thành phố đang có mức sinh thấp và có xu hướng tiếp tục giảm sinh. Đây cũng là mục tiêu quan trọng được nêu trong Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác dân số trong tình hình mới.
 
Ông Tú cũng phân tích, Việt Nam đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, với trên 62 triệu người trong độ tuổi lao động nhưng đồng thời cũng bắt đầu bước vào thời kỳ già hóa dân số với số người từ 60 tuổi trở lên chiếm 10,5% dân số. Tuy đã đạt mức sinh thay thế, tốc độ gia tăng dân số đã được kiểm soát nhưng Liên Hợp Quốc dự báo, trong thời gian tới, mức sinh của nước ta còn biến động khó lường: hoặc là tăng trở lại hoặc là tiếp tục giảm xuống mức rất thấp như một số nước đã gặp phải. Cả hai giả định đều gây hệ lụy không tốt đến nhân khẩu học và tác động xấu đến sự phát triển kinh tế - xã hội cho hiện tại và tương lai. Mặt khác, thực trạng và xu hướng tiếp tục chênh lệch mức sinh giữa các địa phương sẽ gây ra sự bất lợi về nhân khẩu học trong tương lai và càng làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa các địa phương trong cả nước.
 
Tổng cục Dân số - KHHGĐ đã đề xuất với Chính phủ số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ hợp lý cố gắng duy trì 1,8 - 2 con, không để tăng lên nhưng cũng không để rơi xuống quá thấp. Kinh nghiệm các nước cho thấy, khi số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ rơi xuống khoảng 1,3 - 1,4 con sẽ không nâng lên được. Đối với một số tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, mức sinh còn cao, cần giảm mạnh và sớm đạt mức sinh thay thế để từ đó có điều kiện nâng cao chất lượng dân số. Trong khi đó, một số tỉnh, thành phố thuộc vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng Sông Cửu Long, mức sinh đã xuống khá thấp. Đáng báo động là nhiều người ở TP Hồ Chí Minh chỉ sinh một con, trong khi tỉ lệ các cặp vợ chồng vô sinh đang có xu hướng tăng.
 
Đỗ Anh Chính

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

coppyright
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây