Đối với Hà Nội, với đặc thù của thời tiết nhiệt đới, mùa mưa kéo dài, cùng với một số khu vực có nguy cơ úng ngập cục bộ, bên cạnh đó cũng từng ghi nhận ca bệnh rải rác trong những năm gần đây. Vì vậy việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh Whitmore là hết sức cần thiết.
Bệnh Whitmore được nhắc đến trên nhiều phương tiện truyền thông với tên gọi "vi khuẩn ăn thịt người", khiến không ít người dân lo lắng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây là cách gọi mang tính hình ảnh do bệnh có thể gây hoại tử khiến vùng da, cơ trông giống như bị "ăn mòn", chứ không phải vi khuẩn "ăn thịt người" như nhiều người hiểu lầm. Điều quan trọng là nhận diện đúng bản chất bệnh để chủ động phòng ngừa, bảo vệ sức khỏe.
Whitmore là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra.
Whitmore là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này tồn tại phổ biến trong đất, bùn và nguồn nước ô nhiễm. Người có thể nhiễm bệnh khi: Tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn qua vết thương hở; hít phải bụi hoặc giọt nước chứa vi khuẩn hay sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm. Bệnh hiếm khi lây từ người sang người, vì vậy không có nguy cơ bùng phát thành dịch lớn, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy hiểm nếu không phát hiện sớm.
Bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm. Bệnh có thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng, một số triệu chứng thường gặp gồm: sốt cao kéo dài, mệt mỏi; ho, đau ngực, khó thở; nhiễm trùng da, sưng đau, áp xe; đau đầu, đau cơ, chán ăn; nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng. Triệu chứng có thể xuất hiện sau 1 - 3 tuần tiếp xúc với vi khuẩn, nhưng cũng có trường hợp tiềm ẩn lâu hơn hoặc tái phát sau nhiều tháng.
Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn nặng, có thể gây viêm phổi, nhiễm trùng máu, tổn thương nhiều cơ quan như gan, thận, não. Nếu không điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong dao động từ 10 - 50%, thậm chí cao hơn trong trường hợp nặng. Hiện nay, bệnh chưa có vắc xin phòng ngừa, việc điều trị chủ yếu bằng kháng sinh kéo dài và cần tuân thủ chặt chẽ theo chỉ định của bác sĩ.
Theo các chuyên gia y tế, đây là cách gọi mang tính hình ảnh do bệnh có thể gây hoại tử khiến vùng da, cơ trông giống như bị "ăn mòn", chứ không phải vi khuẩn "ăn thịt người".
Một thách thức lớn trong kiểm soát bệnh là việc chẩn đoán sớm gặp khó khăn do triệu chứng không đặc hiệu. Điều này đòi hỏi người dân cần nâng cao cảnh giác và chủ động đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ.
Mặc dù ai cũng có thể mắc bệnh, nhưng nguy cơ cao hơn ở người mắc bệnh mạn tính: đái tháo đường, gan, thận, phổi hay người suy giảm miễn dịch; người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.
Đặc biệt, nguy cơ tăng cao sau mưa bão, ngập lụt - điều kiện thuận lợi để vi khuẩn phát triển và lan rộng trong môi trường.
Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, bệnh gan, suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh nêu trên và chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Whitmore là bệnh nguy hiểm nhưng có thể phòng tránh, những biện pháp đơn giản trên có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quyết định giúp giảm biến chứng và nguy cơ tử vong. Người dân không nên hoang mang trước những thông tin chưa kiểm chứng, đồng thời cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe, đặc biệt trong mùa mưa bão. Hiểu đúng - phòng đúng - phát hiện sớm chính là chìa khóa để kiểm soát hiệu quả căn bệnh này trong cộng đồng.
Do chưa có vắc xin phòng bệnh, người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp bảo vệ cá nhân theo khuyến cáo của Bộ Y tế bao gồm:
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nước bẩn, nhất là tại khu vực ô nhiễm, khu vực bị ngập úng sau mưa lớn, bão lũ.
- Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như giày, ủng, găng tay khi lao động, làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bùn đất sau mưa lũ hoặc khi phải thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.
- Che kín và chăm sóc tốt các vết thương hở, vết loét, vết bỏng; tránh để vết thương tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó.
- Không đi chân trần tại khu vực đất ẩm ướt, bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao, hồ, sông, kênh rạch, vùng nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi có vết thương hở.
- Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn và trước khi ăn, uống. Đeo khẩu trang khi tiếp xúc môi trường bụi bẩn.
- Sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt; ăn chín, uống sôi, bảo đảm an toàn thực phẩm, không sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.
CDC Hà Nội