Từ lớp học đến cộng đồng - Hành động ngay hôm nay để đẩy lùi bệnh tay chân miệng

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút đường ruột gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa, hoặc do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh hoặc qua các vật dụng, đồ chơi bị nhiễm vi rút. Triệu chứng ban đầu thường là sốt nhẹ, mệt mỏi, sau đó xuất hiện các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân và trong khoang miệng.

Phần lớn các trường hợp diễn biến nhẹ, khỏi bệnh trong vòng từ 1-2 tuần, tuy nhiên một số trường hợp có thể chuyển nặng nhanh với các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đáng chú ý, hiện nay chủng vi rút EV71 đang lưu hành với khả năng gây biến chứng nặng cao hơn, đòi hỏi sự theo dõi sát sao của gia đình và ngành Y tế. Đây là chủng vi rút có khả năng lây lan nhanh, mạnh và thường gây dịch.

Theo thống kê trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 25.000 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ năm 2025, trong đó đã có trường hợp tử vong. Số ca mắc tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam, chiếm khoảng 70% tổng số ca của cả nước.

Tại Hà Nội, mặc dù tình hình dịch bệnh vẫn đang được kiểm soát. Trong 3 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 1.842 trường hợp mắc, tăng so với cùng kỳ năm 2025; các ca bệnh xuất hiện tại 126 xã, phường, không ghi nhận trường hợp tử vong. Thành phố ghi nhận 26 ổ dịch, trong đó phần lớn xảy ra tại các trường mầm non, mẫu giáo, nơi trẻ nhỏ sinh hoạt tập trung, nguy cơ lây lan cao; tuy vậy chưa ghi nhận ổ dịch phức tạp, kéo dài tại cộng đồng hay trong trường học.

Đáng chú ý, nhóm trẻ dưới 6 tuổi chiếm tới 96% số ca mắc. Đây là lứa tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, sức đề kháng còn hạn chế, dễ mắc bệnh trong môi trường đông người. Bên cạnh đó, trẻ nhỏ chưa có ý thức đầy đủ trong việc giữ gìn vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, sử dụng đồ dùng riêng.... nên nguy cơ cao lây nhiễm các bệnh qua đường tiêu hóa, trong đó có tay chân miệng.

Bệnh tay chân miệng đang bước vào chu kỳ gia tăng theo mùa, với các đỉnh dịch thường rơi vào tháng 3, tháng 4 và tháng 9, tháng 10 hàng năm. Trong khi đó, hiện nay tại Việt Nam vẫn chưa có vắc xin phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy nguy cơ bùng phát dịch là rất lớn nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng chống.

Trước tình hình đó, Hà Nội đã chủ động triển khai các chiến dịch tổng vệ sinh môi trường, khử khuẩn trên địa bàn thành phố. Các hoạt động được tổ chức đồng loạt tại trường học, đặc biệt là khối mầm non, mẫu giáo.

Hàng nghìn lượt vệ sinh đã được triển khai, với gần 900 trường mầm non, hơn 1.500 lượt tại các nhóm lớp tổ chức tổng vệ sinh môi trường. Nội dung tập trung vào việc làm sạch, khử khuẩn toàn bộ đồ dùng học tập, đồ chơi, bàn ghế, phòng học; vệ sinh sàn nhà, khu vực vệ sinh hàng ngày; đồng thời đảm bảo đầy đủ xà phòng, nước sạch cho trẻ rửa tay thường xuyên. Các hóa chất khử khuẩn như Cloramin B được sử dụng theo đúng quy định.

Không chỉ trong trường học, công tác vệ sinh môi trường cũng được triển khai rộng khắp tại cộng đồng dân cư. Các Trạm Y tế phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các ban, ngành, đoàn thể tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, tổ chức khoanh vùng, xử lý ổ dịch kịp thời, từ đó không để dịch bệnh lan rộng.

Song song với đó, Hà Nội tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng chống dịch. Ngay từ đầu năm, UBND Thành phố và Sở Y tế đã ban hành nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn.

Ngành Y tế tổ chức giám sát chặt chẽ tại cộng đồng, trường học và các cơ sở khám chữa bệnh; đồng thời triển khai các lớp tập huấn cho cán bộ y tế và mạng lưới y tế trường học nhằm nâng cao năng lực phát hiện và xử lý dịch bệnh.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội là đơn vị thường trực trong công tác phòng, chống dịch đã chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các hoạt động chuyên môn. Từ giám sát, đáp ứng, đến nhận định, dự báo tình hình dịch, kịp thời tham mưu cho Sở Y tế chỉ đạo triển khai các biện pháp phù hợp.

Trước xu hướng gia tăng chung của bệnh tay chân miệng, CDC Hà Nội đã hướng dẫn, hỗ trợ các Trạm Y tế xã, phường trong công tác giám sát, điều tra và xử lý ổ dịch; cung cấp đa dạng tài liệu truyền thông, đồng thời đổi mới hình thức tuyên truyền với các hoạt động tư vấn trực tuyến, giải đáp trực tiếp cho người dân.

Công tác phòng chống dịch trong trường học cũng được đặc biệt chú trọng. CDC Hà Nội đã ban hành các hướng dẫn chuyên môn, tổ chức tập huấn cho mạng lưới phòng chống dịch tại Trạm Y tế và cán bộ y tế trường học về kỹ năng giám sát, phát hiện sớm và xử lý dịch bệnh. Các buổi giao ban chuyên môn được duy trì thường xuyên, tập trung vào công tác y tế trường học và phòng chống tay chân miệng.

Từ đầu năm đến nay, hơn 160 lượt kiểm tra, giám sát đã được triển khai tại các nhóm lớp, trường mầm non, mẫu giáo có ca bệnh hoặc ổ dịch, qua đó kịp thời phát hiện, xử lý, không để dịch lan rộng. Đồng thời, các sản phẩm truyền thông trực quan hướng dẫn quy trình vệ sinh, khử khuẩn cũng được xây dựng, hỗ trợ hiệu quả cho các nhà trường và Trạm Y tế trong triển khai thực hiện.

Đặc biệt, sự phối hợp giữa ngành Y tế và ngành Giáo dục tiếp tục được tăng cường, với việc theo dõi sức khỏe học sinh hàng ngày, phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ, quản lý chặt chẽ học sinh nghỉ ốm, qua đó kịp thời xử lý, không để dịch bệnh lây lan trong trường học. Công tác truyền thông được đẩy mạnh trên nhiều nền tảng của nhà trường và cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân trong phòng chống bệnh tay chân miệng.

Phòng chống bệnh tay chân miệng không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Y tế. Đó còn là trách nhiệm của mỗi gia đình, mỗi nhà trường và toàn xã hội. Chỉ khi mỗi người dân chủ động thay đổi hành vi, giữ gìn vệ sinh môi trường sống, chúng ta mới có thể tạo nên "lá chắn" vững chắc, bảo vệ trẻ em những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước dịch bệnh.

Hãy hành động ngay từ hôm nay, từ những việc nhỏ nhất chính là cách thiết thực nhất để chung tay đẩy lùi bệnh tay chân miệng, vì một cộng đồng khỏe mạnh, an toàn.

Duy Tuân