BSCKI Dương Hồng Tuấn - Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ thăm khám cho người bệnh.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, thời tiết nắng nóng cùng độ ẩm cao hiện nay ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe người dân và những nhóm bệnh nào đang gia tăng mạnh trong thời điểm này?
BSCKI Dương Hồng Tuấn: Thời tiết nắng nóng hiện nay không chỉ đơn thuần là nhiệt độ cao mà còn đi kèm sự thay đổi thất thường giữa các thời điểm trong ngày. Buổi sáng có thể se lạnh, trưa nắng gắt, chiều lại ẩm thấp, tối mưa rào. Chính sự chênh lệch nhiệt độ này khiến cơ thể khó thích nghi kịp thời.
Khi cơ thể liên tục phải điều chỉnh để thích nghi với môi trường, hệ miễn dịch sẽ bị suy yếu. Đồng thời, điều kiện nóng ẩm là môi trường lý tưởng để vi khuẩn và vi rút phát triển mạnh. Điều này lý giải vì sao số lượng bệnh nhân đến khám tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ tăng đáng kể trong thời gian gần đây. Đặc biệt, nắng nóng còn gây mất nước, rối loạn điện giải, dễ dẫn đến mệt mỏi, chóng mặt, thậm chí sốc nhiệt nếu không được xử lý kịp thời.
Qua ghi nhận thực tế tại bệnh viện, chúng tôi nhận thấy có 3 nhóm bệnh chính đang gia tăng:
Thứ nhất là bệnh đường hô hấp. Các bệnh như cúm mùa, viêm họng, viêm phế quản xuất hiện phổ biến. Đặc biệt, ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền như hen suyễn, COPD, thời tiết thay đổi có thể gây ra các đợt cấp nguy hiểm. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường ngoài trời và phòng điều hòa cũng là nguyên nhân khiến đường hô hấp bị kích thích. Điển hình như trường hợp bệnh nhi Đ.Đ.T (8 tháng tuổi, trú tại xã Phúc Lợi) đến Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ thăm khám và được chẩn đoán viêm họng có phỏng nước do vi rút đường ruột kèm phát ban. Hay trường hợp người bệnh V.H.X (58 tuổi, trú tại xã Hát Môn) vào viện được chẩn đoán viêm họng - thanh quản cấp kèm viêm mũi xoang.
Thứ hai là bệnh truyền nhiễm. Nắng nóng, ẩm thấp là điều kiện thuận lợi cho muỗi và vi rút phát triển, làm gia tăng các bệnh như sốt xuất huyết, tay chân miệng (ở trẻ nhỏ) và thủy đậu.
Thứ ba là bệnh xương khớp và tim mạch. Độ ẩm cao và áp suất khí quyển thay đổi ảnh hưởng rõ rệt đến người bị thoái hóa khớp khiến tình trạng đau nhức tăng lên; người mắc bệnh tim mạch có huyết áp dao động, dễ gây biến chứng. Ngoài ra, nắng nóng kéo dài cũng khiến nguy cơ đột quỵ tăng cao, nhất là ở người lớn tuổi như trường hợp người bệnh H.T.L (65 tuổi, trú tại xã Phúc Lợi) nhập viện do đột quỵ với tiền sử tăng huyết áp.
Phóng viên: Những nguyên tắc quan trọng giúp người dân phòng bệnh hiệu quả trong thời tiết này là gì, thưa bác sĩ?
BSCKI Dương Hồng Tuấn: Người dân nên thực hiện nguyên tắc "5 chủ động" để bảo vệ sức khỏe:
1. Chủ động giữ ấm và vệ sinh cá nhân: Áp dụng nguyên tắc "lớp áo": sáng sớm và tối muộn hoặc trong phòng điều hòa có thể mặc ấm hơn, trưa có thể cởi bớt để tránh mồ hôi thấm ngược gây cảm lạnh. Đồng thời, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Súc họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày để làm sạch đường hô hấp
2. Chủ động dinh dưỡng tăng đề kháng: Uống đủ nước, kể cả khi không cảm thấy khát. Lượng nước nên uống được tính theo công thức: Lượng nước (ml) = Cân nặng (kg) x 35ml (theo khuyến cáo của Tổ chức y tế Thế giới WHO). Nên uống nước ấm. Khi sốt, tiêu chảy, nôn hoặc khi hoạt động thể thao, làm việc nặng ra nhiều mồ hôi hoặc khi thời tiết quá nóng cần tăng thêm lượng nước uống để bù vào lượng nước mất đi. Bổ sung vitamin từ rau xanh, trái cây và các gia vị có tính kháng khuẩn như tỏi, gừng, hàng. Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn hoặc nước ngọt.
3. Chủ động vận động, nghỉ ngơi hợp lý và vệ sinh môi trường sống: Tập thể dục đều đặn nhưng tránh giờ nắng gắt. Ưu tiên tập vào sáng sớm hoặc chiều mát. Không vận động quá sức trong thời tiết nóng. Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya. Bên cạnh đó, giữ môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ, tránh gió lùa trực tiếp. Diệt lăng quăng, bọ gậy, ngủ màn để phòng tránh sốt xuất huyết.
4. Chủ động tiêm chủng phòng bệnh: Đối với người già và trẻ em nên tiêm phòng cúm hàng năm; các mũi về phế cầu khuẩn, tiêm phòng sốt xuất huyết… để giảm thiểu biến chứng nặng. Tiêm phòng không có nghĩa là 100% không mắc bệnh mà khi mắc sẽ làm giảm triệu chứng và biến chứng nặng.
5. Chủ động theo dõi sức khỏe: Thăm khám sức khỏe định kỳ. Đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường như sốt cao khó hạ, khó thở, ho kéo dài hoặc mệt mỏi. Người dân không nên tự ý mua thuốc kháng sinh dùng tại nhà mà cần có chỉ định của bác sĩ.
Y bác sĩ bệnh viện tư vấn sức khỏe cho người dân.
Phóng viên: Trong điều kiện nắng nóng gay gắt, người dân cần lưu ý gì để tránh sốc nhiệt và mất nước, thưa bác sĩ?
BSCKI Dương Hồng Tuấn: Sốc nhiệt là một tình trạng nguy hiểm, có thể xảy ra rất nhanh nếu cơ thể không thích nghi kịp với nhiệt độ cao. Do vậy, người dân cần lưu ý: uống nước thường xuyên, không đợi đến khi khát mới uống; tránh ra ngoài giờ cao điểm nắng nóng (10h - 16h); sử dụng trang phục thoáng mát; đội mũ, đeo kính khi ra ngoài; không ngồi lâu trong xe đóng kín
Các dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt gồm: chóng mặt, buồn nôn, da nóng đỏ, nhịp tim nhanh… Khi gặp các dấu hiệu này, cần đưa người bệnh vào nơi mát, bù nước ngay và đến cơ sở y tế nếu không cải thiện.
Phóng viên: Khuyến cáo của bác sĩ cho các nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng như trẻ em và người cao tuổi là gì?
BSCKI Dương Hồng Tuấn: Trẻ em và người cao tuổi là hai nhóm đối tượng đặc biệt cần được bảo vệ. Đối với trẻ em, cha mẹ cần giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ cho trẻ; hạn chế đến nơi đông người khi có dịch bệnh; theo dõi dấu hiệu sốt, phát ban, nếu có bất thường cần đưa ngay đến cơ sở y tế để kịp thời thăm khám. Hơn nữa, cha mẹ cần đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ để tăng sức đề kháng. Đối với người cao tuổi, cần kiểm soát tốt bệnh nền (tim mạch, huyết áp, tiểu đường…); tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột; uống đủ nước mỗi ngày và không vận động quá sức. Ngoài ra, người chăm sóc cần chú ý theo dõi sát tình trạng sức khỏe của hai nhóm này để phát hiện sớm bất thường.
Chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt phù hợp, không chủ quan với các dấu hiệu bệnh, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Chỉ cần những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày, chúng ta hoàn toàn có thể bảo vệ bản thân và gia đình trước những tác động tiêu cực của thời tiết và có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.
Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ!
Kim Cương