Hóc dị vật đường thở xảy ra phổ biến ở hầu hết mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em và người lớn tuổi. Hóc dị vật đường thở là tình trạng các vật thể hoặc chất lạ lọt vào đường thở, thường là khí quản hoặc phế quản, gây cản trở lưu thông không khí. Dị vật này có thể là đồ chơi nhỏ, thức ăn, dịch dạ dày hoặc các vật dụng khác… khi mắc kẹt ở đường thở, nó có thể gây khó thở, ho dữ dội, và thậm chí ngưng thở dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời.
Mới đây, Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Đa khoa Quốc Oai đã tiếp nhận người bệnh N.V.T (37 tuổi, trú tại Tây Phương, Hà Nội) trong tình trạng vô cùng nguy kịch: ngừng tim, ngừng thở, toàn thân tím tái. Người bệnh có tiền sử bại não, động kinh, thuộc nhóm người có nguy cơ cao gặp tai nạn đường thở.
Bệnh nhân được cấp cứu kịp thời.
Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp cấp cứu đã lập tức kích hoạt quy trình cấp cứu tối khẩn, nhanh chóng thực hiện hồi sinh tim, phổi, kiểm soát đường thở và các biện pháp hồi sức tích cực. Qua đánh giá nhanh, các bác sĩ xác định nguyên nhân là tắc nghẽn đường thở do dị vật khăn giấy ướt, gây suy hô hấp cấp dẫn đến ngừng tuần hoàn. Nhờ sự phối hợp khẩn trương, chính xác và đúng chuyên môn, dị vật đã được loại bỏ kịp thời, giúp người bệnh có tuần hoàn tự nhiên trở lại sau cấp cứu.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc Oai, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến mắc dị vật ở đường thở, đặc biệt đáng lo ngại ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ khi ở tuổi thích khám phá và tương tác với môi trường xung quanh bằng cách đưa vật vào miệng. Vì vậy, cha mẹ cần hết sức cảnh giác với đồ vật xung quanh, đặc biệt là những đồ vật có kích thước nhỏ. Bên cạnh đó, nhóm đối tượng có nguy cơ cao cũng bao gồm những người lớn tuổi, có bệnh lý nền (bệnh Parkinson, sa sút trí tuệ, tai biến mạch máu não, động kinh, người có rối loạn nuốt hoặc hạn chế khả năng tự chăm sóc…) gây khiếm khuyết phản xạ nuốt.
Cũng có rất nhiều người mắc sai lầm khi sơ cứu hóc dị vật, khiến tình trạng người bệnh không giải quyết được mà còn nặng hơn. Những cách sơ cứu sai thường gặp như: cho tay hoặc các vật khác vào miệng để móc dị vật ra. Việc làm này có thể gây nguy hiểm cho người bệnh, bởi dị vật có thể xuống sâu hơn, nếu dùng vật khác móc dị vật ra có thể làm dị vật xuống sâu hơn, hoặc gây xước niêm mạc họng.
Để phòng tránh hóc dị vật đường thở, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc Oai khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý trong sinh hoạt hằng ngày. Không nên để trẻ nhỏ ngậm đồ chơi, đồng xu, pin cúc áo hoặc các vật nhỏ dễ nuốt. Khi cho trẻ ăn cần nghiền nhỏ thức ăn, loại bỏ xương, hạt cứng và tập cho trẻ thói quen ăn chậm, nhai kỹ. Người lớn không nên vừa ăn vừa nói chuyện, cười đùa hoặc chạy nhảy vì rất dễ khiến thức ăn lọt vào đường thở.
Đối với người cao tuổi, người bị tai biến mạch máu não, bệnh lý thần kinh hoặc có rối loạn nuốt, người nhà cần theo dõi sát trong quá trình ăn uống. Thức ăn nên được chế biến mềm, dễ nuốt và chia thành từng miếng nhỏ. Người chăm sóc cần hỗ trợ đúng tư thế khi ăn, tránh để người bệnh nằm khi ăn uống vì nguy cơ sặc rất cao. Ngoài ra, tuyệt đối không để người bệnh tự ý ngậm thuốc, vật lạ hoặc ăn uống khi đang buồn ngủ, mệt nhiều hay mất tỉnh táo.
Bên cạnh việc phòng ngừa, mỗi người cũng cần nhận biết sớm các dấu hiệu hóc dị vật đường thở như ho sặc dữ dội, khó thở, tím tái, không nói được, thở rít hoặc mất ý thức. Khi gặp tình huống này, không nên hoảng loạn hoặc tự ý áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Cần nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
Lê Hoà