Theo BSCKII Nguyễn Thị Minh Hải, Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây, trẻ em là đối tượng dễ mắc viêm tai giữa do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Bên cạnh đó, cấu tạo vòi nhĩ ở trẻ ngắn, hẹp và nằm ngang hơn người lớn, vi khuẩn và dịch tiết rất dễ ứ đọng lại ở tai giữa sau các đợt nhiễm trùng đường hô hấp dẫn đến viêm nhiễm.
Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, bệnh thường khó nhận biết do trẻ nhỏ chưa thể diễn đạt cảm giác đau hoặc khó chịu. Nhiều trường hợp chỉ biểu hiện bằng những dấu hiệu như quấy khóc kéo dài, ngủ không yên giấc, sốt, bỏ bú, bứt hoặc dụi tai liên tục. Vì vậy, phụ huynh dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường khác và bỏ qua thời điểm điều trị tốt nhất.
BSCKII Nguyễn Thị Minh Hải cho biết, viêm tai giữa thường được chia thành ba thể bệnh chính gồm viêm tai giữa cấp tính, viêm tai giữa ứ dịch và viêm tai giữa mủ mạn tính.
Trong đó, viêm tai giữa cấp tính là thể bệnh thường gặp nhất với các biểu hiện như sốt cao, đau tai, quấy khóc nhiều, giảm thính lực tạm thời và màng nhĩ căng phồng do ứ dịch. Viêm tai giữa ứ dịch xảy ra khi trong tai giữa tồn tại dịch nhưng không có dấu hiệu nhiễm trùng cấp tính rõ ràng. Thể bệnh này dễ bị bỏ sót nhưng có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe và phát triển ngôn ngữ của trẻ nếu kéo dài. Trong khi đó, viêm tai giữa mủ mạn tính thường biểu hiện bằng tình trạng chảy mủ tai kéo dài kèm thủng màng nhĩ, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng nề.
Theo BSCKII Nguyễn Thị Minh Hải, nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là do các loại vi khuẩn như Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis hoặc do virus kết hợp với các yếu tố nguy cơ từ môi trường như tiếp xúc với khói thuốc lá, trẻ đi nhà trẻ sớm hoặc thường xuyên mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được điều trị đúng cách, viêm tai giữa có thể dẫn đến thủng màng nhĩ, viêm xương chũm, liệt dây thần kinh mặt, áp xe não và phổ biến nhất là suy giảm thính lực. Mất thính lực ở trẻ nhỏ không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn tác động tiêu cực đến quá trình học tập và phát triển tâm lý, ngôn ngữ về sau.
Để chẩn đoán chính xác bệnh, trẻ cần được thăm khám chuyên khoa tai mũi họng. BSCKII Nguyễn Thị Minh Hải nhấn mạnh, nội soi tai là phương pháp quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng màng nhĩ, xác định sự hiện diện của dịch trong tai giữa và mức độ tổn thương, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Về điều trị, phụ huynh không nên tự ý sử dụng thuốc cho trẻ. Việc dùng kháng sinh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ dựa trên độ tuổi, mức độ nghiêm trọng của bệnh và tình trạng lâm sàng cụ thể. Bên cạnh đó, giảm đau và hạ sốt đúng cách cũng là yếu tố quan trọng giúp trẻ dễ chịu hơn trong quá trình điều trị.
Đặc biệt, khi trẻ có biểu hiện chảy dịch hoặc chảy mủ tai, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay. Không tự ý nhỏ thuốc, dùng oxy già hoặc các dung dịch không rõ nguồn gốc vào tai trẻ vì có thể làm tổn thương niêm mạc tai giữa và khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
BSCKII Nguyễn Thị Minh Hải cũng lưu ý phụ huynh tránh dùng tăm bông ngoáy sâu vào tai trẻ bởi hành động này có thể đẩy chất bẩn vào sâu hơn, gây tổn thương ống tai hoặc màng nhĩ. Các phương pháp dân gian như đắp lá thuốc, nhỏ nước lá cây hay thổi bột vào tai cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng nguy hiểm.
Để phòng ngừa viêm tai giữa, phụ huynh nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong những tháng đầu đời và luôn chú ý cho trẻ bú đúng tư thế để tránh sữa trào ngược, giữ vệ sinh mũi họng hằng ngày, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá và môi trường ô nhiễm. Đồng thời, cần thực hiện đầy đủ các chương trình tiêm chủng, đặc biệt là vắc xin phế cầu và vắc xin cúm cho trẻ nhằm giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
BSCKII Nguyễn Thị Minh Hải khuyến cáo, khi trẻ có các dấu hiệu như sốt kéo dài, đau tai, quấy khóc bất thường, nghe kém hoặc chảy dịch tai, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Phát hiện sớm và xử trí đúng cách không chỉ giúp bệnh nhanh khỏi mà còn góp phần bảo vệ thính lực, đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ.
Mai Trang