Vi khuẩn HP là loại vi khuẩn có khả năng sinh sống và phát triển trong môi trường axit khắc nghiệt của dạ dày. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, HP bám vào lớp niêm mạc dạ dày, gây tổn thương kéo dài và là nguyên nhân của nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay là đa số trường hợp nhiễm HP không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường mà không hề biết trong dạ dày đang tồn tại loại vi khuẩn nguy hiểm này.
Bác sĩ thăm khám cho người bệnh. (BV)
Theo các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Hoè Nhai, một số biểu hiện thường gặp khi nhiễm vi khuẩn HP gồm: đau bụng vùng thượng vị, cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội, thường xuất hiện khi đói hoặc sau khi ăn, dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Bên cạnh đó, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như ợ hơi, ợ chua, trào ngược dạ dày, gây cảm giác nóng rát, chua miệng và khó chịu. Một số trường hợp xuất hiện tình trạng đầy bụng, khó tiêu, nhanh no dù ăn ít, khiến chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng đáng kể. Buồn nôn, nôn sau ăn, đặc biệt trong những giai đoạn căng thẳng kéo dài cũng là những dấu hiệu thường gặp ở người nhiễm HP. Ngoài ra, tình trạng chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, cơ thể mệt mỏi kéo dài hoặc thiếu máu cũng có thể là những cảnh báo sớm của các bệnh lý dạ dày liên quan đến vi khuẩn HP.
Tuy nhiên, do các triệu chứng trên khá phổ biến và dễ bị bỏ qua nên nhiều người có tâm lý chủ quan, tự mua thuốc điều trị hoặc chỉ đi khám khi bệnh đã diễn biến nặng.
Nếu không được phát hiện và điều trị đúng phác đồ, vi khuẩn HP có thể gây ra hàng loạt biến chứng. Trước hết là viêm dạ dày mạn tính, tình trạng viêm kéo dài khiến niêm mạc dạ dày bị tổn thương liên tục, làm suy giảm chức năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng của cơ thể.
Một trong những biến chứng phổ biến là loét dạ dày - tá tràng. Các vết loét hình thành trên niêm mạc có thể gây đau kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc của người bệnh. Nếu không được điều trị, các ổ loét ngày càng ăn sâu, dẫn đến chảy máu hoặc thủng dạ dày.
Đặc biệt nguy hiểm là tình trạng xuất huyết tiêu hóa. Đây là biến chứng cấp cứu thường gặp ở người bị viêm loét dạ dày do HP. Người bệnh có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, mất máu nhiều trong thời gian ngắn, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Nhiễm HP kéo dài còn có thể gây thiếu máu. Người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, giảm khả năng lao động và suy giảm sức khỏe toàn thân. Đáng lo ngại nhất là nguy cơ ung thư dạ dày. Nhiều nghiên cứu cho thấy người nhiễm HP kéo dài có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn nhiều lần so với người không nhiễm. Quá trình viêm mạn tính kéo dài có thể dẫn đến teo niêm mạc, dị sản ruột và cuối cùng là chuyển biến ác tính.
Ung thư dạ dày hiện vẫn là một trong những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao tại Việt Nam. Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý và đến ngay các cơ sở y tế khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường của hệ tiêu hóa. Trong đó, đau bụng vùng thượng vị kéo dài nhiều ngày, tái phát nhiều lần hoặc không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi, thay đổi chế độ ăn uống hoặc sử dụng thuốc thông thường là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Người dân cũng cần đi khám sớm nếu xuất hiện tình trạng chán ăn kéo dài, sụt cân nhanh, cơ thể suy nhược hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân. Đây có thể là những biểu hiện cảnh báo bệnh lý tiêu hóa đang tiến triển. Buồn nôn, nôn kéo dài, đặc biệt khi có biểu hiện nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen cần được xử trí y tế khẩn cấp vì đây có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.
Đối với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày, viêm loét dạ dày mạn tính hoặc đã từng điều trị HP trước đây, việc khám chuyên khoa tiêu hóa định kỳ là hết sức cần thiết nhằm phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư.
Mặc dù, HP là loại vi khuẩn phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa thông qua việc duy trì lối sống lành mạnh và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân. Người dân cần thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống sôi, lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Hạn chế sử dụng thực phẩm sống, tái hoặc rau quả chưa được rửa sạch. Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả trong việc ngăn ngừa lây nhiễm vi khuẩn HP qua đường tiêu hóa.
Bên cạnh đó, cần hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và các thực phẩm quá cay nóng. Những yếu tố này không trực tiếp gây nhiễm HP nhưng có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và làm tăng nguy cơ biến chứng. Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng kéo dài và duy trì hoạt động thể lực thường xuyên để nâng cao sức đề kháng của cơ thể.
Đặc biệt, khám sức khỏe định kỳ và nội soi tiêu hóa theo chỉ định của bác sĩ là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm nhiễm HP cũng như các bệnh lý đường tiêu hóa nguy hiểm. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn giảm thiểu nguy cơ biến chứng và tiết kiệm chi phí điều trị.
Kim Cương