Chuyên gia virus, ký sinh trùng cho biết, dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết Dengue hiện nay đã có nhiều thay đổi, bệnh không còn hoàn toàn tuân theo tính mùa vụ như trước đây
Thay đổi diện mạo dịch tễ
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng trong mùa mưa. Tuy nhiên, theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình - Phó Trưởng khoa Virus - Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, dưới tác động của biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa, dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết Dengue hiện nay đã có nhiều thay đổi. Bệnh không còn hoàn toàn tuân theo tính mùa vụ như trước đây mà có thể xuất hiện rải rác quanh năm.
Bệnh do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi vằn Aedes và có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Phần lớn các trường hợp diễn biến nhẹ, tuy nhiên một số bệnh nhân có thể chuyển nặng với các biến chứng nguy hiểm như thoát huyết tương dẫn đến sốc, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Bác sĩ đặc biệt lưu ý giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc vừa hết sốt, thường vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Đây là thời điểm hiện tượng thoát huyết tương và giảm tiểu cầu diễn ra mạnh nhất, làm tăng nguy cơ sốc và xuất huyết.
"Nhiều người nghĩ rằng hết sốt là sắp khỏi bệnh. Thực tế, đây lại là giai đoạn chúng tôi lo ngại nhất vì nguy cơ sốc và xuất huyết thường xuất hiện vào thời điểm này", BSCKII Nguyễn Thanh Bình cho biết.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, mệt lả, lừ đừ, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ít hoặc khó thở.
Đối với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính, việc theo dõi y tế càng cần được thực hiện chặt chẽ hơn.
Khuyến cáo phụ nữ mang thai, trẻ nhũ nhi (1 tháng đến 12 tháng), người cao tuổi (> 60 tuổi), người có bệnh lý mạn tính như: suy tim, suy thận, xơ gan, bệnh máu, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính,… nên nhập viện theo dõi khi phát hiện sốt xuất huyết Dengue.
2 sai lầm phổ biến dễ dẫn đến nguy kịch
Là bệnh viện thường xuyên tiếp nhận các ca sốt xuất huyết Dengue nặng, BSCKII Nguyễn Thanh Bình cảnh báo 2 sai lầm phổ biến. Thứ nhất là tự ý truyền dịch tại nhà. Việc truyền dịch trong sốt xuất huyết phải được chỉ định dựa trên đánh giá lâm sàng và xét nghiệm. Truyền dịch không đúng có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi cấp hoặc suy tim cấp. Truyền dịch không đủ, không đúng chỉ định, có thể không giải quyết được tình trạng thoát huyết tương, làm cho cô đặc máu trầm trọng hơn.
Thứ hai là sử dụng các thuốc hạ sốt, giảm đau không phù hợp như Aspirin hoặc Ibuprofen. Các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Người bệnh chỉ nên sử dụng Paracetamol đơn chất theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.
Bên cạnh việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách, các biện pháp dự phòng chủ động đang ngày càng được quan tâm nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các trường hợp diễn biến nặng.
Giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh sốt xuất huyết thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc vừa hết sốt, thường vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.
Công cụ dự phòng mới: Vaccine nâng cao hiệu quả bảo vệ
Về dự phòng, bên cạnh các biện pháp truyền thống như loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đậy kín dụng cụ chứa nước, phát quang bụi rậm, ngủ màn và phòng chống muỗi đốt, hiện nay Việt Nam đã có thêm công cụ phòng bệnh chủ động là Vaccine sốt xuất huyết.
BSCKII Nguyễn Thanh Bình cho biết, vaccine sốt xuất huyết hiện nay là vaccine tứ giá, có khả năng tạo đáp ứng miễn dịch đối với cả 4 tuýp virus Dengue. Vaccine được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.
Nhiều người cho rằng đã từng mắc sốt xuất huyết thì không cần tiêm vaccine. Tuy nhiên, virus Dengue có 4 tuýp huyết thanh khác nhau và một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời, việc mắc sốt xuất huyết Dengue lần thứ 2 có thể làm bệnh nặng hơn do thuyết phụ thuộc kháng thể. Việc tiêm vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ nhập viện và giảm nguy cơ diễn biến nặng.
"Vaccine là công cụ dự phòng chủ động hiệu quả, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh. Việc kết hợp tiêm chủng với giữ gìn vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng và phòng chống muỗi đốt mới là giải pháp toàn diện nhất", BSCKII Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.
Chuyên gia khuyến cáo, sốt xuất huyết là bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Khi có biểu hiện sốt cao đột ngột, đặc biệt trong mùa hè và mùa mưa (mùa phát triển của muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue), người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi kịp thời, tránh tự điều trị tại nhà dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.
https://suckhoedoisong.vn/chuyen-gia-canh-bao-sot-xuat-huyet-khong-con-thuan-tuy-theo-mua-169260623153709857.htm
2. Sức khỏe nhân dân - nền tảng xây dựng Thủ đô hạnh phúc
Lần đầu tiên, chỉ số hạnh phúc (HPI) được xác định là một mục tiêu phát triển trong Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đang được thành phố triển khai đồng bộ theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đặt sức khỏe người dân ở vị trí trung tâm
Việc đưa chỉ số hạnh phúc (HPI) vào Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của Thủ đô. Thay vì chỉ tập trung vào các chỉ tiêu kinh tế, thành phố xác định chất lượng cuộc sống và sự hài lòng của người dân là thước đo quan trọng của sự phát triển. Trong đó, sức khỏe được coi là nền tảng của hạnh phúc và là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển lâu dài.
Những năm qua, ngành Y tế Thủ đô đã đạt nhiều kết quả tích cực. Mạng lưới cơ sở y tế tiếp tục được củng cố, chất lượng khám chữa bệnh từng bước nâng cao, công tác phòng, chống dịch bệnh được kiểm soát hiệu quả. Hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu ngày càng được chú trọng, góp phần nâng cao tuổi thọ và chất lượng sống của người dân.
Một trong những điểm nổi bật là quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế. Hệ thống dữ liệu y tế đang được xây dựng theo hướng thống nhất, liên thông; hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân từng bước được hoàn thiện; trí tuệ nhân tạo được ứng dụng trong quản lý, chẩn đoán, điều trị và dự báo dịch bệnh. Cùng với đó, các quy trình khám chữa bệnh được chuẩn hóa, chất lượng phục vụ không ngừng được nâng cao, lấy sự hài lòng của người dân làm tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động.
Tuy nhiên, yêu cầu thực tiễn đặt ra đòi hỏi Hà Nội cần những giải pháp mang tính đột phá, đồng bộ và bền vững hơn. Trên cơ sở đó, ngày 12-1-2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 06-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9-9-2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Chương trình hành động thể hiện quyết tâm xây dựng hệ thống y tế Thủ đô hiện đại, công bằng, hiệu quả và phát triển bền vững. Trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang phòng bệnh, quản lý sức khỏe theo vòng đời; coi khoa học công nghệ và chuyển đổi số là khâu đột phá; đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển y tế.
Thành phố đặt mục tiêu xây dựng hệ thống y tế phát triển đồng bộ, có sức lan tỏa và dẫn dắt cả nước, từng bước trở thành trung tâm y tế, khoa học công nghệ và chuyển đổi số ngang tầm khu vực. Người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế an toàn, chất lượng cao và công bằng.
Đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu nâng tuổi thọ trung bình lên 78 tuổi, trong đó tối thiểu 68 năm sống khỏe mạnh; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 100%; 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử; 100% cơ sở khám chữa bệnh triển khai bệnh án điện tử; xây dựng 5 bệnh viện kỹ thuật cao chuyên sâu đạt chuẩn quốc tế. Xa hơn, đến năm 2045, Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm y tế lớn của khu vực với hệ thống quản trị y tế thông minh dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.
Từ chủ trương đến hành động ở cơ sở
Tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW không chỉ dừng ở các định hướng chiến lược mà đang được cụ thể hóa bằng nhiều mô hình, giải pháp thiết thực tại cơ sở. Tại phường Tương Mai, Chủ tịch UBND phường Đào Thị Thu Hằng cho biết, ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, địa phương đã xây dựng kế hoạch hành động gắn với thực tiễn và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai hiệu quả. Đến cuối năm 2025, Trạm Y tế phường đã kiểm soát tốt các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi và xử lý triệt để một ổ dịch phát sinh trên địa bàn. Công tác tiêm chủng mở rộng hoàn thành 9/9 chỉ tiêu theo kế hoạch. Song song với đó, các chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh không lây nhiễm được tổ chức thường xuyên nhằm phát hiện sớm và quản lý hiệu quả các bệnh lý phổ biến. Trong năm 2025, tổng số lượt khám tại Phòng khám Đa khoa Lĩnh Nam và các điểm trạm trực thuộc đạt hơn 50.000 lượt.
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng được triển khai bài bản thông qua các hoạt động khám sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn chế độ sinh hoạt phù hợp. Nhiều trường hợp bệnh lý được phát hiện sớm, góp phần hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đồng thời, hưởng ứng chủ trương chuyển đổi số của thành phố, Trạm Y tế phường triển khai chiến dịch "90 ngày đêm làm sạch dữ liệu hồ sơ sức khỏe điện tử", tập trung rà soát và chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm thông tin sức khỏe của người dân đầy đủ, chính xác và đồng bộ.
Bên cạnh đó, công tác y tế học đường được đặc biệt quan tâm. Với 29 cơ sở giáo dục và khoảng 25.000 học sinh, 100% trường học trên địa bàn đã kiện toàn bộ máy chăm sóc sức khỏe học sinh, bố trí phòng y tế, tổ chức khám sức khỏe định kỳ và theo dõi sức khỏe thường xuyên. Tỷ lệ học sinh tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%.
Tại phường Kim Liên, việc triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW cũng được thực hiện với tinh thần lấy người dân làm trung tâm trong mọi hoạt động chăm sóc sức khỏe. Theo bác sĩ Lại Đức Hà, Giám đốc Trạm Y tế phường Kim Liên, địa phương xác định đổi mới toàn diện công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó y tế cơ sở giữ vai trò nòng cốt.
Phường đặt mục tiêu nâng cao thể lực, trí lực, tầm vóc và tuổi thọ khỏe mạnh của người dân. Đến năm 2030, chiều cao trung bình của trẻ em và thanh, thiếu niên từ 1 đến 18 tuổi tăng thêm tối thiểu 1,5cm; tuổi thọ trung bình đạt trên 75,5 tuổi, trong đó số năm sống khỏe mạnh đạt tối thiểu 68 năm.
Để đạt mục tiêu đó, địa phương đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm hình thành thói quen chủ động bảo vệ sức khỏe trong cộng đồng. Đồng thời, hệ thống y tế cơ sở tiếp tục được củng cố thông qua nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực. Trạm Y tế phường dự kiến bổ sung thêm ít nhất 2 bác sĩ vào năm 2027 để đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.
Trong tiến trình chuyển đổi số, nhiều ứng dụng công nghệ thông tin đang được triển khai đồng bộ như sổ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử và đơn thuốc điện tử, từng bước kết nối với cơ sở dữ liệu ngành y tế để quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời. Đáng chú ý, từ ngày 15-5-2026, phường Kim Liên đã vận hành thử nghiệm Tổng đài "Kim Liên khỏe" 19001807, tạo thêm kênh tư vấn và hỗ trợ y tế từ xa cho người dân.
Từ những mục tiêu chiến lược được xác lập trong Nghị quyết số 72-NQ/TW đến các giải pháp cụ thể tại cơ sở cho thấy một hướng tiếp cận mới: Quản lý sức khỏe từ sớm, từ xa và xuyên suốt vòng đời mỗi người dân. Khi hệ thống y tế ngày càng hiện đại, dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngày càng thuận tiện và chất lượng sống tiếp tục được nâng cao, những giá trị của một đô thị văn minh, đáng sống sẽ được bồi đắp từ chính mỗi người dân khỏe mạnh. Đó cũng là nền tảng vững chắc để Hà Nội hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô hạnh phúc trong giai đoạn phát triển mới. https://hanoimoi.vn/suc-khoe-nhan-dan-nen-tang-xay-dung-thu-do-hanh-phuc-1208662.html
3. Cẩn trọng: Phản vệ có thể xảy ra ngay cả khi ăn thực phẩm quen thuộc
Phản vệ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm có thể xuất hiện ngay cả ở người chưa từng dị ứng trước đó. Nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo giúp giảm nguy cơ tử vong.
Người đàn ông 48 tuổi tại TP Hồ Chí Minh nhập viện trong tình trạng nổi mề đay toàn thân, khó thở và tụt huyết áp sau khi ăn cá ngừ khoảng 2 giờ. Bệnh nhân được chẩn đoán phản vệ độ III và cấp cứu khẩn cấp bằng adrenalin cùng các biện pháp hồi sức theo phác đồ.
Theo BS Trần Thị Quỳnh Nga, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Thống Nhất, nhiều người cho rằng chỉ những người có tiền sử dị ứng mới có nguy cơ phản vệ. Tuy nhiên, trên thực tế, phản ứng này vẫn có thể xảy ra ở người từng nhiều lần sử dụng cùng một loại thực phẩm mà trước đó không xuất hiện bất thường.
Các tác nhân thường gặp gây phản vệ bao gồm thực phẩm, thuốc, nọc côn trùng và một số yếu tố khác. Tình trạng này có thể diễn tiến rất nhanh với các biểu hiện như nổi mề đay, ngứa, phát ban, sưng môi, sưng lưỡi, khó thở, khò khè, chóng mặt hoặc choáng váng.
Ở giai đoạn nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện tụt huyết áp, tức ngực, lơ mơ, ngất hoặc suy hô hấp. Nếu không được cấp cứu kịp thời, phản vệ có thể dẫn đến sốc và tử vong.
Các chuyên gia khuyến cáo khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ phản vệ sau ăn uống, dùng thuốc hoặc tiếp xúc với tác nhân lạ, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu. Tuyệt đối không chủ quan theo dõi tại nhà vì tình trạng có thể chuyển nặng trong thời gian rất ngắn.
Việc nhận biết sớm triệu chứng và tiếp cận điều trị kịp thời là yếu tố quyết định giúp hạn chế biến chứng nặng, bảo vệ tính mạng người bệnh.
https://vtv.vn/can-trong-phan-ve-co-the-xay-ra-ngay-ca-khi-an-thuc-pham-quen-thuoc-100260623112144259.htm
4. Người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất mỗi năm một lần
Theo quyết định của Thủ tướng, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định 1116 của Thủ tướng sửa đổi, bổ sung Quyết định 1579 phê duyệt Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030.
Từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất mỗi năm một lần.
Trong đó, Thủ tướng quyết định sửa đổi, bổ sung một số mục tiêu của Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 theo hướng thay đổi phạm vi địa bàn và mở rộng hoạt động chăm sóc.
Cụ thể, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập hồ sơ theo dõi quản lý sức khỏe.
Đến năm 2030, ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị, quản lý các bệnh không lây nhiễm (ung thư, tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, sa sút trí tuệ...).
Theo quy định mới, số xã, phường, đặc khu có ít nhất 1 câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, có ít nhất 1 đội tình nguyện viên tham gia chăm sóc người cao tuổi đạt 90% vào năm 2030.
Số xã, phường, đặc khu thí điểm, phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày đạt ít nhất 20% vào năm 2030.
Bên cạnh đó, số tỉnh, thành phố có cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa đạt 100% vào năm 2030. Tỉnh, thành phố có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa đạt 100% vào năm 2030.
Quyết định 1116 cũng sửa đổi, bổ sung một số giải pháp để củng cố, phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng chống bệnh không lây nhiễm, khám chữa bệnh cho người cao tuổi; từng bước xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe dài hạn cho người cao tuổi và đào tạo, tập huấn chuyên môn cho người làm công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Bộ Y tế vận hành cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày
Quyết định mới của Thủ tướng quy định Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan xây dựng kế hoạch, bố trí nhân lực, phương tiện để tổ chức triển khai thực hiện chương trình trên phạm vi toàn quốc; lồng ghép các nội dung của chương trình vào các chương trình, dự án khác về chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi; tổ chức kiểm tra, giám sát; sơ kết, tổng kết việc thực hiện chương trình.
Bộ Y tế có nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng, vận hành cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày. Tổ chức chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.
Bố trí các dự án về chăm sóc người cao tuổi vào trong các chương trình, dự án đầu tư công trung hạn, hằng năm của Bộ Y tế gửi Bộ Tài chính để tổng hợp trình Chính phủ theo quy định; phối hợp với các bộ, ngành liên quan hướng dẫn thành lập cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa; hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố tổ chức triển khai Chương trình.
Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan trong việc xây dựng kế hoạch; triển khai và giám sát việc thực hiện Chương trình; lồng ghép các hoạt động của Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi vào các nội dung của Chương trình nhân rộng câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau và các chương trình, dự án khác về chăm sóc người cao tuổi.
UBND các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hoặc Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi của tỉnh, thành phố theo hướng dẫn của Bộ Y tế và các quy định hiện hành, trình cấp có thẩm quyền hoặc ban hành theo thẩm quyền và tổ chức triển khai thực hiện.
https://vtcnews.vn/nguoi-cao-tuoi-duoc-kham-suc-khoe-dinh-ky-mien-phi-it-nhat-moi-nam-mot-lan-ar1024777.html