Theo thống kê, mỗi năm, trên thế giới có khoảng 15 triệu trẻ sinh non, tức là cứ 10 trẻ chào đời thì có 1 trẻ sinh non. Việt Nam cũng không nằm ngoài thực trạng chung đó khi số lượng trẻ sinh non tiếp tục gia tăng cùng với sự cải thiện trong công tác chăm sóc sơ sinh, giúp ngày càng nhiều trẻ có cơ hội sống sót. Tuy nhiên, đằng sau cơ hội sống ấy là vô vàn nguy cơ sức khỏe cần được quan tâm đúng mức, đặc biệt là nguy cơ tổn thương thị giác.
Trong số các bệnh lý mà trẻ sinh non có nguy cơ mắc phải, bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) được xem là thách thức lớn đối với thị lực của trẻ. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa có thể phòng tránh nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm. ROP thường không có triệu chứng rõ ràng khiến nhiều gia đình chủ quan và chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng. Do vậy, việc tầm soát võng mạc định kỳ là vô cùng quan trọng.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tầm soát võng mạc cho trẻ sinh non, TS.BS Nguyễn Xuân Tịnh – Giám đốc Bệnh viện Mắt Hà Nội, Chủ tịch Hội Mắt Trẻ em Việt Nam, chuyên gia nhãn khoa nhi hàng đầu và là người tiên phong trong điều trị thành công ROP tại Việt Nam bằng các kỹ thuật tiên tiến từ Hoa Kỳ chia sẻ rằng thời điểm kiểm tra là yếu tố quyết định. TS.BS Nguyễn Xuân Tịnh cho biết: "Trẻ sinh non dưới 37 tuần tuổi hoặc cân nặng dưới 2kg cần được khám võng mạc trong vòng 3 - 4 tuần sau sinh. Nếu phát hiện sớm, ROP có thể được điều trị bằng laser hoặc tiêm nội nhãn, giúp ngăn ngừa mất thị lực và bảo tồn thị giác cho trẻ".
Trên thực tế, nhiều trường hợp trẻ sinh non được cứu sống trong hoàn cảnh khó khăn nhất nhưng lại đánh mất cơ hội nhìn thấy thế giới chỉ vì không khám mắt đúng thời điểm. Sự can thiệp chậm trễ có thể khiến những tổn thương ở võng mạc không thể hồi phục, ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển trí tuệ, khả năng học tập và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, tầm soát sớm sẽ mở ra tương lai trọn vẹn hơn cho trẻ.
Trong bối cảnh tỷ lệ sinh non vẫn tiếp tục gia tăng, Ngày Thế giới vì trẻ sinh non là cơ hội để cộng đồng nhìn nhận sâu sắc hơn về trách nhiệm chung tay bảo vệ sự sống và thị giác cho các em. Việc nâng cao nhận thức của cha mẹ, nhân viên y tế và xã hội nói chung đóng vai trò quan trọng. Nhiều chiến dịch truyền thông, hoạt động chia sẻ từ các chuyên gia, cũng như chương trình hỗ trợ từ các bệnh viện đã và đang giúp nhiều gia đình hiểu đúng và hành động kịp thời hơn trong quá trình chăm sóc trẻ sinh non.
Song song với đó, việc khám mắt định kỳ cho trẻ sinh non trong những tuần đầu đời cần được xem như một phần không thể thiếu của quy trình chăm sóc sau sinh. Chỉ một cuộc thăm khám ngắn, sử dụng thiết bị chuyên dụng và thực hiện bởi bác sĩ nhãn nhi, nhưng lại có thể bảo vệ thị lực cho cả cuộc đời của trẻ.
Bên cạnh nỗ lực của ngành Y tế, gia đình và cộng đồng cũng cần đồng hành chặt chẽ để tạo nên một môi trường an toàn và giàu yêu thương cho trẻ sinh non. Sự quan tâm đầy đủ về cả thể chất lẫn tinh thần, cùng với việc tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc đặc biệt, sẽ giúp trẻ có cơ hội phát triển khỏe mạnh và bình đẳng như mọi trẻ khác. Hơn hết, mỗi hành động nhỏ từ khám võng mạc, chia sẻ thông tin đúng, đến hỗ trợ tinh thần cho các bậc cha mẹ đang nuôi con sinh non đều góp phần thắp sáng hy vọng cho các em.
Nhân Ngày Thế giới vì trẻ sinh non 17/11, hãy cùng nhau nâng cao nhận thức, tích cực tầm soát bệnh võng mạc cho trẻ sinh non và đồng hành cùng các gia đình trong hành trình chăm sóc những mầm sống đặc biệt này. Đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách chúng ta trao cho các em cơ hội được nhìn thấy, cảm nhận và khám phá thế giới bằng đôi mắt sáng trong của chính mình.
Kim Cương