Theo tỷ số giới tính khi sinh ở mức cân bằng tự nhiên là 103 đến 107 bé trai/100 bé gái. Hiện nay, tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội đang ở mức 111,05 bé trai/100 bé gái. Nguyên nhân dẫn đến mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) là do bất bình đẳng giới, tư tưởng trọng nam hơn nữ còn tồn tại với quan niệm đẻ con trai để nối dõi, phụng dưỡng cha mẹ khi về già, thờ cúng tổ tiên; nhiều cặp vợ chồng sinh ít con nhưng mong muốn có con trai...
Nhằm thúc đẩy bình đẳng giới góp phần kiểm soát tình trạng MCBGTKS, trong những năm qua, trên cơ sở hệ thống pháp luật và các chủ trương của Đảng, chính sách của nhà nước về bình đẳng giới, Hà Nội đã nghiêm túc triển khai thực hiện có hiệu quả Luật Bình đẳng giới, Luật hôn nhân gia đình, Luật phòng, chống bạo lực gia đình, Pháp lệnh dân số, Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới và các chương trình, đề án, chiến lược, chính sách về bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ...
Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Văn Chung, cho biết, thời gian qua, thành phố đã tích cực triển khai nhiều hoạt động hướng tới mục tiêu bình đẳng giới và nâng cao vị thế của trẻ em gái như xây dựng các mô hình hỗ trợ sức khỏe sinh sản cho trẻ em gái vị thành niên; tổ chức các buổi tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; tuyên truyền nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình... Đặc biệt, trong đợt cao điểm hưởng ứng Ngày quốc tế Trẻ em gái 11/10, Hà Nội phát động tổ chức kỷ niệm rộng khắp trên địa bàn. Tổ chức điểm truyền thông tại các trường học, truyền thông bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái. Qua đó, nhiều tấm gương bé gái chăm ngoan học giỏi, rất nhiều các gia đình đã thực hiện tốt chính sách dân số.
Từ thành phố đến các cơ sở xã, phường, công tác thúc đẩy bình đẳng giới và giảm MCBGTKS được triển khai đồng bộ và thiết thực. Các trạm y tế phường, xã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức tuyên truyền, tư vấn trực tiếp đến từng gia đình, phổ biến kiến thức về quyền bình đẳng của trẻ em, tác hại của việc chọn giới tính khi sinh và lợi ích của việc nuôi dạy con đúng cách... nhằm tạo sức lan tỏa và củng cố nhận thức của người dân góp phần hình thành những gia đình hạnh phúc, tiến bộ, nơi mỗi đứa trẻ dù trai hay gái đều có cơ hội được yêu thương và phát triển toàn diện.
Phó Trưởng Trạm y tế phường Đống Đa Đinh Thị Lý cho biết: "Được sự quan tâm của các cấp uỷ đảng, chính quyền, các ban ngành đoàn thể, Phường Đống Đa đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong công tác Dân số và Phát triển, mức sinh được ổn định, chất lượng dân số từng bước được nâng cao, tỷ số giới tính là 108 trẻ trai/100 trẻ gái. Công tác chăm sóc sức khoẻ bà mẹ và trẻ em đạt nhiều thành tựu: duy trì tỷ lệ phụ nữ sinh con được chăm sóc y tế chuyên môn đạt trên 99,5%, tỷ lệ tử vong mẹ giảm mạnh, không còn ca tử vong liên quan đến thai sản. Các chỉ số về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh, suy dinh dưỡng đều đạt hoặc vượt chỉ tiêu đề ra...
Phường Đống Đa đã triển khai nhiều mô hình và nhiều hoạt động nhằm nâng cao tiếng nói của phụ nữ và trẻ em gái; tổ chức hàng trăm buổi truyền thông về kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản cho các đối tượng là trẻ em gái vị thành niên, thanh niên; tổ chức truyền thông hưởng ứng Ngày quốc tế trẻ em gái 11/10 bằng nhiều hình thức như truyền thông lưu động, tuyên truyền cổ động trực quan về thực trạng và tác hại của MCBGTKS, các biện pháp ngăn chặn phân biệt giới, nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi; chia sẻ kinh nghiệm nuôi dạy con cái, chăm sóc bố mẹ, ông bà người cao tuổi trong gia đình, kinh nghiệm hay trong phát triển kinh tế gia đình. Phường Đống Đa đã tổ chức hội nghị gặp mặt, biểu dương 100 người cao tuổi tiêu biểu trong công tác vận động con cháu thực hiện tốt chính sách dân số, xây dựng nếp sống văn minh, tiến bộ, tham gia tuyên truyền, vận động con cháu và cộng đồng thực hiện sinh đẻ có kế hoạch, xóa bỏ tư tưởng "trọng nam, khinh nữ", góp phần nâng cao chất lượng dân số Thủ đô.
Bên cạnh đó, phường còn tổ chức truyền thông bình đẳng giới, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái, cấp phát tờ rơi sách mỏng tuyên truyền về bình đẳng giới, MCBGTKS… Đặc biệt, Trạm y tế phường đã phối hợp với các trường học trên địa bàn tổ chức truyền thông trong trường học - gieo mầm bình đẳng. Các nội dung về giới, sức khỏe sinh sản, kỹ năng phòng chống bạo lực giới, xâm hại tình dục... để tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của học sinh về giới, bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản vị thành niên, tâm lý lứa tuổi dậy thì và cách phòng chống bạo lực... để thế hệ trẻ phát triển toàn diện và hiểu rằng nam - nữ đều có quyền và trách nhiệm như nhau thì tương lai sẽ không còn chuyện chọn giới tính khi sinh...
Tương tự, tại xã Bình Minh, Chị Lê Thị Thanh Thủy, phụ trách khoa Dân số - CTXH - TTGDSK, Trạm y tế xã Bình Minh cho biết: "Nhằm thúc đẩy bình đẳng giới, xã Bình Minh đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền thiết thực và sáng tạo nhằm nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của mỗi giới tính, về xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng và tiến bộ. Các hình thức tuyên truyền được thực hiện đa dạng, linh hoạt và phù hợp với thực tiễn cơ sở, như tuyên truyền bằng tin, bài, video trên Fanpage, nhóm Zalo cộng đồng các thôn, tổ dân phố và kênh YouTube của xã; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức tuyên truyền với nhiều hình thức đa dạng và gần gũi như tổ chức các buổi truyền thông, tọa đàm, nói chuyện chuyên đề về MCBGTKS tại các thôn, trường học, tổ dân phố; tư vấn trực tiếp cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, giúp họ hiểu rõ nguyên nhân, hậu quả và cách phòng ngừa MCBGTKS; phối hợp với cán bộ dân số và các cộng tác viên thôn, thường xuyên thăm hộ gia đình, cập nhật tình hình sinh sản, tư vấn và vận động các cặp vợ chồng thực hiện sinh đủ hai con, nuôi dạy con tốt...
Trưởng trạm y tế xã Bình Minh Nguyễn Đình Túc cho biết: "Xã luôn quan tâm, thực hiện tốt công tác dân số và phát triển, tỷ số giới tính là 109 trẻ trai/100 trẻ gái. Trạm y tế xã đặc biệt quan tâm đến công tác MCBGTKS và đã tham mưu với UBND xã ban hành các kế hoạch, triển khai các giải pháp thực hiện giảm MCBGTKS; trạm đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức để người dân nắm được hệ lụy của mất cân bằng giới tính, thực hiện bình đẳng giới; thường xuyên kiểm tra, giám sát các cơ sở y tế hoạt động trên địa bàn có chẩn đoán về giới tính, nếu có sai phạm sẽ xử lý nghiêm theo pháp luật. Đồng thời, trạm đã động viên, khen thưởng kịp thời các gia đình sinh con một bề là gái mà nuôi dạy con ngoan chăm ngoan, học giỏi...
Là người đã từng trải, bà Bùi Thị Oanh, 62 tuổi, ở xã Bình Minh, hiểu rõ giá trị của bình đẳng giới không nằm ở giới tính của đứa trẻ mà ở tình yêu thương và trách nhiệm của cha mẹ. Khi mỗi gia đình biết trân trọng con cái như nhau, dù là trai hay gái thì mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ dần được đẩy lùi và xã hội sẽ ngày càng văn minh, hạnh phúc hơn. Bà Bùi Thị Oanh chia sẻ: "Quan điểm của tôi từ khi các cháu lập gia đình là sinh con là phấn khởi rồi, dù trai hay gái cũng nên dừng ở 2 con để nuôi dạy con cho tốt để giữ gìn sức khỏe và phát triển kinh tế".
Sinh con gái đầu lòng đến nay được 5 tuổi, gia đình chị Nguyễn Thị Trà My, xã Bình Minh, Hà Nội đang chuẩn bị lên kế hoạch sinh con thứ 2. Chị Nguyễn Thị Trà My chia sẻ: "Con cái là lộc trời cho, ông trời cho mình con nào thì mình nhận con đó. Nếu sinh con thứ 2 tôi cũng để thuận theo tự nhiên, không có ý định lựa chọn giới tính cho con. Việc có con đã là rất hạnh phúc nên gia đình tôi không phân biệt con trai hay con gái. Con gái tôi nhận được tình yêu thương của tất cả mọi người trong gia đình cả nội và ngoại. Với tôi, con cái khỏe mạnh, được nuôi dạy trưởng thành và ngoan ngoãn... đó là niềm hạnh phúc. Hơn nữa, bản thân tôi là con gái và được bố mẹ sinh ra trong môi trường 2 con gái, chúng tôi được nuôi dạy rất tốt. Chính vì vậy, tôi thấy con gái giờ cũng bình đẳng như con trai và tôi cũng muốn con tôi được lớn lên trong môi trường tốt nhất, bình đẳng, yêu thường. Tôi cho con học ở môi trường tốt nhất, học và tiếp cận các môn năng khiếu như múa, hát... để con được tiếp cận và thể hiện bản thân, phát triển toàn diện".
Tương tự, chị Phạm Thị Hậu, xã Bình Minh, Hà Nội chia sẻ: "Tôi thấy hạnh phúc khi nhìn các con lớn lên khỏe mạnh, ngoan ngoãn, học giỏi, biết yêu thương và sống có trách nhiệm. Gia đình tôi có một trai, một gái và tôi luôn nuôi dạy hai con bình đẳng, yêu thương như nhau. Tôi mong tạo cho các con môi trường tốt nhất để phát triển, trưởng thành và trở thành người có ích cho xã hội. Với tôi, con gái cũng như con trai, đều xứng đáng được đầu tư, được quan tâm và có cơ hội để thực hiện ước mơ của mình".
Dù sinh 2 con gái, nhưng chị Nguyễn Thị Lưu, phường Đống Đa, Hà Nội không có sự phân biệt, mà chỉ có tình yêu thương, sự quan tâm và trách nhiệm để nuôi dạy con được lớn lên trọn vẹn. Chị Nguyễn Thị Lưu chia sẻ: "Tôi may mắn có hai cô con gái khỏe mạnh, chăm ngoan. Dù là con gái, tôi luôn quan niệm các con xứng đáng được yêu thương, chăm sóc và đầu tư như nhau. Tôi cố gắng tạo cho các con môi trường học tập tốt nhất, giúp các con phát triển toàn diện, tự tin theo đuổi ước mơ và bình đẳng như bất kỳ đứa trẻ nào khác".
Quan điểm của bà Oanh, chị Trà My, chị Hậu, chị Lưu... thể hiện nhận thức đúng đắn về bình đẳng giới trong gia đình hiện đại – nơi con trai hay con gái đều được yêu thương và có cơ hội như nhau. Khi mỗi gia đình đầy ắp tình yêu thương và bình đẳng, nuôi dạy con tốt, đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là đóng góp thiết thực trong việc giảm MCBGTKS, xây dựng xã hội công bằng, tiến bộ và hạnh phúc hơn.
Thúc đẩy bình đẳng giới, kiểm soát MCBGTKS cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của gia đình, cộng đồng xã hội để kiến tạo một môi trường công bằng, nơi mọi đứa trẻ, dù trai hay gái, đều có quyền được yêu thương, phát triển toàn diện...
Đức Vân