Bác sĩ Nguyễn Khắc Thúy, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên cho biết, Long Biên là một trong sáu địa phương của Hà Nội được lựa chọn triển khai thí điểm mô hình và cũng là đơn vị đầu tiên đưa mô hình vào vận hành.
Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh, nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ngày càng lớn. Qua khảo sát thực tế, trung bình mỗi người cao tuổi hiện mắc từ 3 - 7 bệnh mạn tính, chủ yếu là các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hay các bệnh lý cơ xương khớp. Vì vậy, việc xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày được đánh giá là giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, giúp người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe thường xuyên nhưng vẫn duy trì cuộc sống cùng gia đình.
Khác với các viện dưỡng lão hay trung tâm dưỡng lão truyền thống, mô hình này không tổ chức lưu trú dài hạn. Người cao tuổi đến cơ sở vào buổi sáng và trở về nhà vào cuối ngày. Trong thời gian tham gia, các cụ được theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, nhắc nhở sử dụng thuốc, tham gia các hoạt động vận động thể chất phù hợp, giao lưu cộng đồng và chăm sóc sức khỏe tinh thần.
Các cụ còn được phục vụ bữa trưa, nghỉ ngơi tại cơ sở và tham gia các hoạt động phục hồi chức năng, sinh hoạt tập thể phù hợp với tình trạng sức khỏe. Mô hình hướng đến mục tiêu kéo dài thời gian sống khỏe cho người cao tuổi ngay từ khi còn khỏe mạnh, thay vì chỉ tập trung điều trị khi bệnh tật đã xuất hiện hoặc trở nặng.
Bà Nguyễn Thị Hồng, trú tại phường Long Biên chia sẻ: "Tôi bị tăng huyết áp và đau khớp nhiều năm nay nên rất quan tâm đến sức khỏe. Trước đây ở nhà một mình, nhiều khi đến giờ uống thuốc cũng quên, còn việc tập luyện thì không đều đặn. Khi biết địa phương triển khai mô hình này, tôi đăng ký tham gia ngay. Ở đây các bác sĩ thường xuyên theo dõi sức khỏe, hướng dẫn chế độ ăn uống, vận động phù hợp. Điều tôi thích nhất là được gặp gỡ, giao lưu với nhiều người cùng lứa tuổi nên tinh thần cũng vui vẻ, thoải mái hơn. Tôi thấy đây là mô hình rất thiết thực đối với người cao tuổi như chúng tôi".
Lãnh đạo UBND thành phố và phường Long Biên thăm quan mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi đầu tiên của Hà Nội.
Không chỉ mang ý nghĩa chăm sóc sức khỏe, mô hình còn góp phần phát huy hiệu quả tài sản công. Một phần cơ sở vật chất công được giao cho ngành y tế quản lý đã được cải tạo, tận dụng làm nơi chăm sóc người cao tuổi, vừa tránh lãng phí vừa bổ sung thêm dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.
Mặc dù mới trong giai đoạn đầu triển khai, mô hình đã nhận được sự quan tâm lớn của người dân. Với công suất tối đa khoảng 40 người tham gia đầy đủ cả ngày, hiện đã có gần 70 người đăng ký theo nhiều khung giờ khác nhau và gần một nửa số chỉ tiêu dài hạn đã được người dân đăng ký sử dụng.
Theo tính toán, chi phí tham gia mô hình dự kiến khoảng 5,5 triệu đồng/người/tháng, thấp hơn đáng kể so với mức từ 12-18 triệu đồng/tháng tại nhiều cơ sở tư nhân. Mức kinh phí này bao gồm chi phí ăn uống, sinh hoạt, giường nghỉ, cơ sở vật chất và hoạt động chăm sóc thường xuyên. Bình quân chi phí vận hành khoảng 250.000 đồng/người/ngày trong các ngày làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu.
Bác sĩ Nguyễn Khắc Thúy cho biết, đối với các bệnh lý phổ biến ở người cao tuổi như tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh cơ xương khớp, người tham gia được theo dõi sức khỏe định kỳ và hỗ trợ điều trị phù hợp. Các dịch vụ khám chữa bệnh thuộc phạm vi thanh toán của bảo hiểm y tế vẫn được thực hiện theo đúng quy định. Ngoài ra, cơ sở cũng dự kiến cung cấp thêm một số dịch vụ chăm sóc sức khỏe bổ trợ như ngâm chân thuốc bắc, xoa bóp, bấm huyệt theo nhu cầu của người dân.
Việc đưa vào hoạt động mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi được xem là bước đi cụ thể trong triển khai chủ trương tăng cường y tế dự phòng, phát huy vai trò của y tế cơ sở và thích ứng với xu hướng già hóa dân số. Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm hiện thực hóa định hướng chuyển từ "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh" mà ngành y tế Hà Nội đang đẩy mạnh thực hiện.
Cùng với việc phát triển các mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, Hà Nội đang xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe toàn dân với mục tiêu cụ thể, nhằm bám sát và cụ thể hóa các mục tiêu đột phá của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương, thành phố phấn đấu ngay trong năm 2026 đạt 100% người dân sinh sống trên địa bàn được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đồng thời được tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời.
Điểm cốt lõi của kế hoạch là tạo chuyển biến căn bản trong nhận thức của người dân, từng bước thay đổi từ thói quen "có bệnh mới đi khám" sang chủ động khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và bệnh tật để can thiệp kịp thời.
Theo dự thảo kế hoạch, đối tượng thụ hưởng là toàn bộ người dân thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên tại 126 phường, xã của Hà Nội và được xác thực thông tin thông qua ứng dụng VNeID. Các nhóm đối tượng được phân loại cụ thể nhằm bảo đảm tính khả thi, công bằng và tránh chồng chéo nguồn kinh phí.
Trong đó, nhóm người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và các đối tượng tự do khác sẽ được UBND các phường, xã chủ trì rà soát, phối hợp với ngành y tế tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám lưu động bằng nguồn kinh phí hỗ trợ từ ngân sách thành phố.
Trẻ em và học sinh được tổ chức khám sức khỏe thống nhất tại các cơ sở giáo dục vào đầu năm học. Người lao động được khám sức khỏe định kỳ theo trách nhiệm của người sử dụng lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động. Lực lượng vũ trang thực hiện theo hệ thống quản lý chuyên ngành của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Về chuyên môn, các gói khám được thiết kế đồng bộ theo từng nhóm tuổi, bao gồm khám lâm sàng toàn diện kết hợp xét nghiệm máu, nước tiểu và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cần thiết. Công tác sàng lọc tập trung vào 12 nhóm bệnh không lây nhiễm phổ biến tại tuyến y tế cơ sở như tăng huyết áp, đái tháo đường tuýp 2, hen phế quản, rối loạn lo âu và một số bệnh ung thư.
Toàn bộ dữ liệu khám sức khỏe sẽ được các cơ sở y tế liên thông trực tiếp và tích hợp trên Sổ sức khỏe điện tử của ứng dụng VNeID, góp phần hình thành hệ thống quản lý sức khỏe người dân xuyên suốt theo vòng đời. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống y tế dự phòng hiện đại, lấy người dân làm trung tâm và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong giai đoạn mới.
Duy Tuân