Người bệnh có tiền sử mắc đái tháo đường tuýp 2 suốt 35 năm nhưng kiểm soát đường huyết không liên tục. Khi nhập viện, ngón thứ 3 chân trái đã loét, hoại tử kéo dài một tháng, vết thương lan rộng, chảy dịch mủ, mu bàn chân phù nề.
Ngón thứ 3 chân trái của bà H đã hoại tử đen. (BVCC)
Bà H cho biết khoảng 2 tháng trước được bạn cho một chai rượu gừng nên đã pha nước nóng để ngâm chân. Do bà thường xuyên bị tê bì, việc ngâm chân mang lại cảm giác dễ chịu. Tuy nhiên, sau một ngày, ở ngón chân xuất hiện nốt phồng, sau đó loét và lan rộng.
Gia đình đã đưa bà đến BVĐK Đức Giang, nơi có bác sĩ đã điều trị đái tháo đường cho bà H 7 năm trước. Tại đây, bác sĩ ghi nhận ngón thứ 3 chân trái của bà H hoại tử đen, toàn bộ chân trái từ gối xuống lạnh. Kết quả chụp mạch cho thấy bà bị tắc mạn tính động mạch chày trước và chày sau hai bên, đồng thời hẹp nặng động mạch mác chân trái - nguồn cấp máu chính còn lại cho bàn chân.
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng - Trưởng khoa Nội tim mạch, BVĐK Đức Giang cho biết: "Với những trường hợp như bà H, trước đây nguy cơ cắt cụt chi rất cao. Tuy nhiên, nhờ áp dụng mô hình điều trị đa mô thức (MDT), chân của người bệnh đã được bảo tồn."
"Bệnh viện đã huy động 3 chuyên khoa cứu chân cho người bệnh. Khoa Ngoại tiến hành cắt lọc mô hoại tử, sử dụng kháng sinh phổ rộng trong 19 ngày để kiểm soát nhiễm trùng, đồng thời áp dụng huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) nhằm kích thích tái tạo mô, thúc đẩy liền vết thương. Song song với đó, khoa Nội kiểm soát đường huyết bằng phác đồ insulin phù hợp, giúp ổn định chuyển hóa và tăng khả năng hồi phục. Bước ngoặt đến từ can thiệp của khoa Tim mạch với kỹ thuật nong bóng phủ thuốc (DCB) tại động mạch mác chân trái, giúp tái thông dòng máu nuôi dưỡng. Chỉ sau 48 giờ, bàn chân bệnh nhân ấm lên rõ rệt, vết loét khô, giảm rỉ dịch và phù nề. Hiện sức khỏe bà H ổn định, không còn nguy cơ cắt cụt chi." - TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng nhấn mạnh
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng - Trưởng khoa Nội tim mạch, BVĐK Đức Giang thăm khám cho người bệnh. (BVCC)
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng cũng chia sẻ rằng không phải trường hợp nào cũng may mắn như bà H. Bác sĩ Thắng từng tiếp nhận nhiều người bệnh bị biến chứng bàn chân đái tháo đường mà không thể cứu vãn. Nguyên nhân do người bệnh đến viện muộn, qua giờ vàng nên bác sĩ cũng bất lực, không thể làm được gì hơn nữa.
PGS.TS Đỗ Đình Tùng - Giám đốc BVĐK Đức Giang cảnh báo: Khoảng 5 - 7% người bệnh đái tháo đường phải cắt cụt ngón chân, bàn chân hoặc cẳng chân. Những vết thương nhỏ ở bàn chân nếu không được xử lý đúng cách ở người bệnh đái tháo đường có thể nhanh chóng tiến triển thành nhiễm trùng nặng, hoại tử.
Từ thực tế điều trị, PGS.TS Đỗ Đình Tùng khuyến cáo người bệnh đái tháo đường cần lưu ý:
Chế độ ăn uống khoa học: Chế độ ăn quyết định rất nhiều đến sự kiểm soát đường huyết. Một chế độ ăn thích hợp với những dưỡng chất không thừa, không thiếu cho cơ thể sẽ hạn chế được nguy cơ tăng hay giảm đường huyết. Hạn chế các thức ăn có nhiều dầu mỡ hay những thực phẩm có nhiều muối, nên tăng cường rau xanh, củ quả, hạt nguyên cám, các loại đậu, trái cây.
Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao: Chế độ luyện tập cho người bệnh đái tháo đường rất quan trọng, giúp kiểm soát đường huyết và ngăn ngừa các biến chứng của bệnh. Tập thể dục giúp tiêu thụ đường trong máu, có tác dụng làm giảm đường huyết. Về lâu dài, giúp tăng cường sức khỏe cơ bắp, tăng sự trao đổi chất cũng như giảm sự đề kháng insulin. Ngoài ra, việc luyện tập còn cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nên hoạt động thể lực đều đặn, ít nhất là 30 phút/ ngày; lựa chọn các bài tập phù hợp với sức khỏe.
Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ: Thực hiện kiểm tra đường huyết thường xuyên, đồng thời, nên dùng thuốc đều đặn, đúng giờ, đúng liều lượng, không được tự ý ngừng thuốc, tăng liều thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Không tự ý xử lý các tổn thương ở chân, tránh ngâm nước nóng hoặc dùng các biện pháp dân gian khi chưa có chỉ định. Khi xuất hiện vết thương, dù nhỏ, người bệnh cần đi khám sớm để được điều trị kịp thời.
Vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Thường xuyên kiểm tra da để phát hiện các tổn thương da sớm như nứt nẻ, phồng rộp, viêm da, nốt chai… Lau khô từng kẽ ngón sau khi vệ sinh hay tắm. Cắt ngắn móng tay, móng chân nhưng không cắt quá sát, không cắt khóe tránh làm chảy máu.
Giữ tinh thần thoải mái, lạc quan: Những căng thẳng, lo lắng cũng có thể làm cho lượng đường trong máu tăng lên. Do vậy, cần có tinh thần lạc quan, vui vẻ, sẽ không ảnh hưởng đến quá trình điều trị và giúp kiểm soát đường huyết dễ dàng hơn.
Giữ cân nặng hợp lý: Nếu đang bị thừa cân, giảm cân là cách hỗ trợ điều trị và kiểm soát đường huyết hiệu quả. Giảm cân giúp làm giảm lượng đường và mỡ trong máu, cơ thể sẽ giảm khả năng đề kháng với insulin. Đồng thời, giảm cân còn giúp ổn định huyết áp, giảm áp lực lên các khớp hông và khớp gối…
Từ bỏ các thói quen xấu: Hút thuốc lá được xem là những yếu tố gây ảnh hưởng và tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Uống rượu bia quá mức làm giảm hiệu quả hoạt động của insulin gây tăng đường huyết…
Kim Cương