BSCKII Nguyễn Quang Anh - Đơn nguyên Phục hồi chức năng Thể thao - Chấn thương - Chỉnh hình, Bệnh viện Phục hồi Chức năng Hà Nội cho biết, trong quá trình thăm khám, bệnh viện thường xuyên tiếp nhận các trường hợp người chơi thể thao phong trào đến khám với tình trạng đau nhức, căng cứng cơ vùng đùi, bắp chân hoặc thắt lưng sau khi vận động. Đáng chú ý, tình trạng này không chỉ xảy ra ở người mới tập mà còn xuất hiện ở cả những người luyện tập thường xuyên nhưng chưa áp dụng đúng phương pháp.
Các bác sĩ Bệnh viện Phục hồi Chức năng Hà Nội đang điều trị cho người bệnh.
Phân tích về nguyên nhân, BSCKII Nguyễn Quang Anh cho biết, đau và căng cứng cơ thường liên quan đến hai tình trạng thường gặp phải là đau cơ khởi phát muộn, xuất hiện sau khoảng 12 đến 24 giờ kể từ khi vận động cường độ cao hoặc thực hiện các động tác mới. Khi tham gia các môn thể thao có nhiều động tác xoay, bứt tốc hoặc thay đổi hướng đột ngột như pickleball hay bóng đá, các sợi cơ có thể bị kéo giãn quá mức, hình thành những vi chấn thương. Đây là phản ứng sinh lý thường gặp, song nếu lặp lại nhiều lần hoặc không được phục hồi đúng cách có thể dẫn đến tổn thương sâu hơn.
Bên cạnh đó, quá trình vận động cường độ cao còn làm tích tụ các chất chuyển hóa trong cơ, đặc biệt là acid lactic và các chất trung gian gây viêm. Sự thay đổi môi trường sinh hóa trong cơ khiến người tập cảm thấy đau và cứng cơ rõ rệt. Ngoài ra, tình trạng co thắt kéo dài còn làm giảm lưu lượng máu tại chỗ, gây thiếu oxy mô, từ đó hình thành các điểm kích hoạt gây đau dai dẳng, ảnh hưởng đến khả năng vận động.
Trước những vấn đề này, BSCKII Nguyễn Quang Anh cho rằng việc xử trí tình trạng căng cứng cơ không nên dừng lại ở nghỉ ngơi đơn thuần. Tại Bệnh viện Phục hồi Chức năng Hà Nội, các phác đồ phục hồi được xây dựng theo hướng cá nhân hóa, tùy thuộc vào mức độ tổn thương và thể trạng của từng người bệnh. Các phương pháp như liệu pháp nhiệt với paraffin, sóng ngắn hay hồng ngoại được áp dụng nhằm tăng cường tuần hoàn, hỗ trợ đào thải các chất chuyển hóa tích tụ trong cơ. Song song với đó, các kỹ thuật trị liệu bằng tay giúp giải phóng mạc cơ, cải thiện độ đàn hồi và giảm co cứng.
Ngoài ra, các phương pháp điện xung và siêu âm trị liệu cũng được sử dụng để tác động sâu vào mô cơ, giúp giảm đau, chống viêm và thúc đẩy quá trình tái tạo ở cấp độ tế bào. Vận động trị liệu đóng vai trò quan trọng trong phục hồi chức năng, thông qua các bài tập kéo giãn và cải thiện tầm vận động, giúp người bệnh sớm trở lại hoạt động bình thường một cách an toàn.
Từ thực tiễn điều trị, BSCKII Nguyễn Quang Anh cho biết, dự phòng vẫn là yếu tố then chốt, người dân khi tham gia thể thao cần chú trọng khởi động kỹ trước khi tập luyện, dành thời gian làm nóng cơ thể để tăng độ linh hoạt của cơ và khớp. Sau khi kết thúc vận động, việc hạ nhiệt và giãn cơ là rất cần thiết nhằm đưa cơ thể trở về trạng thái ổn định, hạn chế nguy cơ co cứng cơ.
Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng và bổ sung nước hợp lý có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì hoạt động cơ bắp. Việc cung cấp đầy đủ nước và các chất điện giải giúp hạn chế tình trạng chuột rút, trong khi các dưỡng chất như protein và omega-3 hỗ trợ phục hồi và tái tạo sợi cơ hiệu quả. Người tập cũng cần lắng nghe cơ thể, tuân thủ nguyên tắc tăng dần cường độ, tránh tập luyện quá sức, đặc biệt khi mới bắt đầu làm quen với một bộ môn mới.
BSCKII Nguyễn Quang Anh khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các biểu hiện đau và căng cứng cơ kéo dài. Nếu tình trạng này không cải thiện sau 72 giờ hoặc kèm theo các dấu hiệu như sưng, bầm tím, hạn chế vận động, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và can thiệp kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp tránh được các biến chứng như rách cơ hoặc viêm mạn tính, đồng thời rút ngắn thời gian phục hồi.
Đau và căng cứng cơ là hiện tượng phổ biến trong thể thao, nhưng không nên xem nhẹ. Việc hiểu đúng nguyên nhân, áp dụng phương pháp phục hồi khoa học và chủ động dự phòng sẽ giúp người tập duy trì hoạt động thể chất an toàn, hiệu quả. Quan trọng hơn, đây cũng là yếu tố nền tảng để bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
Thu Hà - Duy Tuân