Trường hợp bé N.T.N (Hà Nội) khi mới chào đời có biểu hiện một trán bên trái bị lồi, một bên bị dẹt, mắt cũng tương tự như vậy. Khi bé N.T.N được 3 tháng tuổi, gia đình đưa con đi khám ở một số cơ sở y tế nhưng đều không phát hiện ra bệnh của bé, cho đến khi được khuyên đưa con đi khám tại Bệnh viện Nhi Hà Nội thì lúc đó gia đình mới hay con bị dị tật biến dạng hộp sọ, nguyên nhân do dính khớp trán đỉnh một bên.
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Hà Nội thực hiện phẫu thuật ít xâm lấn cho bệnh nhi.
Từ trường hợp của bé N.T.N, BSCKII Trần Đình Phượng - Trưởng Đơn nguyên Phẫu thuật tạo hình, sọ mặt và thẩm mỹ, Bệnh viện Nhi Hà Nội - bác sĩ phẫu thuật chính cho bé N.T.N cảnh báo cha mẹ không nên chủ quan trước bất kỳ bất thường nào trên hình dạng đầu của trẻ.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, những dấu hiệu bất thường nào ở vùng hộp sọ trẻ sơ sinh mà cha mẹ tuyệt đối không nên chủ quan?
BSCKII Trần Đình Phượng: Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi thấy hình dạng hộp sọ của con bất thường, hình dạng mất cân đối khi so sánh hai bên và khi so sánh với các trẻ cùng lứa tuổi. Ví dụ như vùng trán mất cân đối hai bên, vùng chẩm mất cân đối hai bên, hình dạng đầu ngắn hoặc dài hơn bình thường.
Phóng viên: Vì sao bệnh dính khớp trán đỉnh lại thường khó được phát hiện sớm, thưa bác sĩ?
BSCKII Trần Đình Phượng: Một số nguyên nhân chính dẫn tới chẩn đoán muộn như cha mẹ thấy bất thường hình dạng đầu nhưng không đưa trẻ đi khám sớm, hoặc tùy độ dính khớp trán đỉnh mà mức độ biến dạng cũng khác nhau nên cũng khó phân biệt chẩn đoán, hoặc có đi khám nhưng chưa được tầm soát đầy đủ nên chậm phát hiện bệnh lý.
Phóng viên: Với trường hợp bé N.T.N, bác sĩ đã chỉ định phẫu thuật sớm. Vì sao việc can thiệp trước 1 tuổi lại đặc biệt quan trọng?
BSCKII Trần Đình Phượng: Các nghiên cứu chỉ ra rằng với trường hợp phát hiện sớm, việc điều trị sẽ mang lại kết quả thuận lợi hơn. Hạn chế nguy cơ liên quan tới phẫu thuật và giảm thiểu những tác động không tốt tới sự phát triển tinh thần vận động của trẻ. Ví dụ như trường hợp bé N.T.N, vừa qua tôi cũng đã chẩn đoán 2 ca bệnh. Một ca bệnh phát hiện tầm 3 tháng rưỡi giống như bé N.T.N và đang lên kế hoạch phẫu thuật trong thời gian tới. Việc điều trị ở lứa tuổi này sẽ là can thiệp ít xâm lấn, ưu điểm là giảm thời gian phẫu thuật, giảm nguy cơ liên quan tới phẫu thuật, hồi sức sau mổ, rút ngắn thời gian làm việc…
Còn trường hợp bé 17 tháng tuổi, gia đình cũng đã trăn trở đưa con đi khám một số cơ sở mà không phát hiện ra. Tuy nhiên, Bệnh viện Nhi Hà Nội là một trong những cơ sở điều trị bệnh lý này nên gặp khá phổ biến. Với những trường hợp điều trị muộn thì phương pháp phẫu thuật được các bác sĩ đồng thuận là sẽ mở hộp sọ và xếp lại xương sọ. Cuộc phẫu thuật lớn hơn sẽ có nhiều nguy cơ tai biến có thể xảy ra và hình dạng hộp sọ thông thường cũng khó có thể đạt được giống như những bé mổ sớm trước 1 tuổi.
Trường hợp bé N.T.N may mắn phát hiện sớm, điều trị kịp thời nên có thể điều trị khỏi, phát triển bình thường như nhiều trẻ khác. Nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ phát hiện muộn sau 1 tuổi thì việc điều trị kéo dài và ít nhiều vẫn sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ sau này như trẻ chậm nói, chức năng vận động kém…
Phóng viên: Bác sĩ có thể chia sẻ rõ hơn về kỹ thuật kéo giãn hộp sọ ít xâm lấn đang được áp dụng hiện nay?
BSCKII Trần Đình Phượng: Kỹ thuật kéo giãn hộp sọ, tầng sọ trước là xu thế điều trị trên thế giới hiện nay. Kỹ thuật ít xâm lấn này là không nhấc toàn bộ xương sọ ra mà dùng những đường cắt, mũi khoan rất tinh tế. Sau đó, lắp dụng cụ vào xương hộp sọ của em bé và điều chỉnh hàng ngày. Ưu điểm của kỹ thuật này là bệnh nhi làm sớm và hồi phục sớm bởi vì bộ não trong 6 tháng đầu tiên tăng trưởng gấp đôi. Trong vòng một năm, nó tăng lên thông thường gấp 2 lần so với bình thường. Như vậy, có thể đủ không gian cho não phát triển. Hơn nữa, với can thiệp ít xâm lấn như vậy thì sẽ giảm nguy cơ tai biến trong và sau phẫu thuật cho trẻ và rút ngắn thời gian điều trị, giảm chi phí điều trị cho gia đình sau này.
Trường hợp bé N.T.N được áp dụng kỹ thuật này nên hồi phục sức khỏe sau mổ tốt. Kéo giãn là hoạt động cân chỉnh lại khuôn mặt và hộp sọ. Kéo giãn trung bình 2 lần/ngày, mỗi lần 0,5mm. Tổng khoảng cách kéo giãn hộp sọ đạt khoảng 25 - 45mm. Khi đạt mức độ phù hợp, bác sĩ cho dừng cố định, 5 tháng sau mổ lấy thiết bị ra.
BSCKII Trần Đình Phượng thăm khám cho bệnh nhi.
Phóng viên: Bác sĩ có khuyến cáo gì dành cho các bậc cha mẹ?
BSCKII Trần Đình Phượng: Khi thấy con có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở vùng trán hoặc vùng hộp sọ mà thấy không giống như những em bé bình thường khác thì tốt nhất cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa có đủ điều kiện chẩn đoán và điều trị sớm. Bên cạnh đó, trong thai kỳ, các bà mẹ không nên dùng một số chế phẩm như thuốc lá vì đó có thể là một trong những nguyên nhân khiến trẻ dễ bị dị tật bẩm sinh như khe hở môi, vòm…
Bệnh dính khớp trán đỉnh hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm, đặc biệt trong năm đầu đời, giai đoạn não bộ phát triển nhanh. Vì vậy, sự quan sát tinh tế của cha mẹ cùng với việc thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên sâu đóng vai trò quyết định, giúp trẻ tránh được những can thiệp phẫu thuật lớn và có cơ hội phát triển bình thường như bao trẻ khỏe mạnh khác.
Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ.
Việt Nam