Người bệnh nhập viện trong tình trạng nguy kịch.
Qua thăm khám và xét nghiệm cấp cứu, các bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị suy thận cấp kèm tăng ure máu, tăng kali máu và rối loạn điện giải nghiêm trọng, những yếu tố có thể gây rối loạn nhịp tim, dẫn đến ngừng tuần hoàn bất cứ lúc nào.
Ngay lập tức, bệnh viện đã tiến hành hội chẩn liên chuyên khoa: Cấp cứu, Hồi sức tích cực - Chống độc, Thận nhân tạo. Người bệnh được chỉ định lọc máu cấp cứu ngay trong đêm với đường vào mạch máu là qua catheter tĩnh mạch đùi. Sau 2 giờ điều trị tích cực, người bệnh đã qua cơn nguy kịch. Người bệnh giảm khó thở, ý thức cải thiện rõ rệt; chỉ số kali máu trở về mức an toàn; ure giảm mạnh.
Theo BSCKI Đỗ Đức Sơn, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Trưởng Đơn nguyên Thận nhân tạo, Bệnh viện đa khoa Sóc Sơn, điều đáng quan tâm hơn cả không chỉ là việc cứu sống một bệnh nhân cao tuổi mà là thực tế suy thận cấp đang ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Lối sống thiếu khoa học, lạm dụng thuốc và chủ quan với sức khỏe đang khiến nhiều người đối mặt với nguy cơ suy thận cấp, căn bệnh có thể cướp đi tính mạng chỉ trong thời gian ngắn nếu không được phát hiện kịp thời.
Trước đây, suy thận cấp thường được xem là bệnh lý chủ yếu gặp ở người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các cơ sở y tế ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp người trẻ, thậm chí ở độ tuổi 20 - 40, nhập viện vì suy thận cấp.
Nguyên nhân của xu hướng này đến từ nhiều yếu tố đáng báo động trong lối sống hiện đại. Không ít người trẻ có thói quen sinh hoạt thiếu khoa học như thức khuya kéo dài, sử dụng rượu bia thường xuyên, ăn uống mất cân đối, ít vận động. Bên cạnh đó là tình trạng lạm dụng thuốc giảm đau, thực phẩm chức năng, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc tự ý dùng thuốc theo truyền miệng mà không có chỉ định y khoa.
Đặc biệt, việc chủ quan với các dấu hiệu bất thường của cơ thể cũng là nguyên nhân khiến bệnh tiến triển nặng. Nhiều người trẻ khi có biểu hiện mệt mỏi, tiểu ít, phù nhẹ, buồn nôn… thường bỏ qua hoặc tự điều trị tại nhà, đến khi nhập viện thì tình trạng đã nghiêm trọng.
BSCKI Đỗ Đức Sơn cho biết: "Suy thận cấp là tình trạng suy giảm đột ngột chức năng thận, khiến các chất độc không được đào thải, gây rối loạn điện giải và ảnh hưởng đến toàn bộ cơ th, điểm nguy hiểm của bệnh là diễn biến rất nhanh. Các biến chứng của suy thận cấp không chỉ dừng lại ở tổn thương thận mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tim, phổi và hệ thần kinh. Tăng kali máu có thể gây loạn nhịp tim, ngừng tim; ứ dịch gây phù phổi cấp; nhiễm độc chuyển hóa có thể dẫn đến hôn mê."
Trường hợp người bệnh trên chỉ sau vài ngày diễn biến tại nhà, người bệnh đã rơi vào tình trạng đe dọa tính mạng. Nếu không được lọc máu kịp thời, nguy cơ tử vong là rất cao.
BSCKI Đỗ Đức Sơn nhấn mạnh rằng, việc suy thận cấp đang trẻ hóa là hồi chuông cảnh báo về nhận thức sức khỏe trong cộng đồng, đặc biệt là ở nhóm người trẻ. Không ít người vẫn cho rằng các bệnh lý về thận là chuyện của tuổi già, từ đó chủ quan, không kiểm tra sức khỏe định kỳ và bỏ qua các dấu hiệu sớm.
Thực tế, thận là cơ quan rất nhạy cảm với các yếu tố độc hại như thuốc, hóa chất, mất nước kéo dài hoặc nhiễm trùng. Khi những yếu tố này xuất hiện thường xuyên trong lối sống, nguy cơ tổn thương thận sẽ tăng lên đáng kể, bất kể độ tuổi.
Từ thực tiễn điều trị, BSCKI Đỗ Đức Sơn đưa ra các khuyến cáo quan trọng nhằm phòng tránh suy thận cấp cho cả người cao tuổi và người trẻ: Thứ nhất, không xem nhẹ các dấu hiệu cảnh báo sớm. Các biểu hiện như mệt mỏi bất thường, tiểu ít, phù, khó thở, buồn nôn hoặc rối loạn ý thức cần được kiểm tra y tế sớm, tránh để bệnh tiến triển nặng. Thứ hai, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc. Việc lạm dụng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây tổn thương thận nghiêm trọng. Người dân chỉ nên dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Thứ ba, duy trì lối sống lành mạnh. Ăn uống cân đối, hạn chế muối dưới 5g/ngày, tăng cường rau xanh, trái cây. Hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và tập thể dục thường xuyên là những yếu tố giúp bảo vệ chức năng thận. Đồng thời, uống đủ nước mỗi ngày. Mất nước là nguyên nhân phổ biến gây suy thận cấp, đặc biệt ở người lao động nặng hoặc trong thời tiết nắng nóng.
Đặc biệt, kiểm tra sức khỏe định kỳ, kể cả với người trẻ. Không đợi đến khi có bệnh mới đi khám. Việc xét nghiệm chức năng thận định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường. Người trưởng thành nên kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 - 12 tháng/lần; với nhóm nguy cơ cao, tần suất cần dày hơn theo chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, quản lý tốt bệnh nền. Các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim… là những yếu tố nguy cơ gây tổn thương thận. Việc kiểm soát huyết áp, đường huyết và chức năng tim không chỉ giúp phòng biến chứng mạn tính mà còn giảm nguy cơ xuất hiện suy thận cấp trong các tình huống cấp tính. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám định kỳ và không tự ý ngừng thuốc, cần tuân thủ điều trị để giảm nguy cơ biến chứng lên thận.
"Nâng cao vai trò của gia đình và cộng đồng trong giám sát sức khỏe. Đối với người cao tuổi, việc phát hiện sớm phụ thuộc nhiều vào người thân. Tuy nhiên, suy thận cấp đang trẻ hóa, mỗi cá nhân cũng cần chủ động theo dõi sức khỏe của chính mình. Các chương trình truyền thông y tế cần nhấn mạnh rằng bệnh lý thận không còn là vấn đề của riêng người già, mà là nguy cơ chung của toàn xã hội. Trong mọi trường hợp nghi ngờ suy thận cấp, việc đến cơ sở y tế sớm giúp tăng khả năng điều trị bảo tồn và tránh phải can thiệp bằng các biện pháp như lọc máu. Thời gian vàng trong xử trí suy thận cấp thường rất ngắn, do đó sự chậm trễ có thể làm thay đổi hoàn toàn tiên lượng bệnh." - bác sĩ Sơn nhấn mạnh
Bệnh tật ngày càng phức tạp và xu hướng trẻ hóa của nhiều bệnh lý, việc nâng cao năng lực y tế cơ sở, tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Từ một ca bệnh cụ thể, bài học rút ra không chỉ dành cho người cao tuổi mà còn cho cả người trẻ: suy thận cấp có thể xảy ra với bất kỳ ai và diễn biến rất nhanh. Đừng đợi đến khi cơ thể lên tiếng bằng những dấu hiệu nguy kịch mới thăm khám điều trị. Chủ động phòng bệnh và thay đổi lối sống chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ chức năng thận và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Việt Nam