Cuộc chạy đua 10 phút quyết định sự sống
Bệnh nhân Đỗ Thế S. (60 tuổi, trú tại Phú Nhi, phường Sơn Tây, Hà Nội), có tiền sử bệnh COPD, lao phổi cũ và xơ vữa động mạch chi dưới. Hiện đang được quản lý và điều trị COPD tại Phòng khám Hen - COPD, BVĐK Sơn Tây.
Ngày 24/3, bệnh nhân xuất hiện khó thở tăng nặng. Dù đã sử dụng thuốc xịt Berodual tại nhà nhưng tình trạng không cải thiện. Sau đó, bệnh nhân được đưa vào khoa Cấp cứu, BVĐK Sơn Tây trong tình trạng tím tái, mất ý thức, ngừng thở, không bắt được mạch cảnh và mạch bẹn, bệnh nhân được xác định ngưng tim ngoại viện, tỷ lệ tử vong rất cao.
Tư vấn dinh dưỡng cho người bệnh sau điều trị. (BVCC)
Ngay lập tức, BSCKI Lương Thị Thơm, bác sĩ Phạm Tiến Dũng cùng các điều dưỡng viên có mặt tại khoa Cấp cứu triển khai hồi sinh tim phổi: ép tim ngoài lồng ngực liên tục, tiêm Adrenalin và đặt ống nội khí quản bảo vệ đường thở. Sau khoảng 10 phút nỗ lực không ngừng, bệnh nhân có mạch trở lại. Sau đó được chuyển lên khoa Hồi sức tích cực - Chống độc để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Hồi sinh kỳ diệu từ nền bệnh phổi nặng
Trong khoảng 48 giờ tiếp theo, bệnh nhân được thở máy xâm nhập, dùng kháng sinh, thuốc giãn phế quản và hồi sức tích cực. Bệnh nhân đáp ứng tốt, ý thức dần hồi phục, chỉ số PaCO₂ giảm mạnh từ hơn 115 mmHg xuống còn 40 mmHg, cắt được Adrenalin và được rút ống nội khí quản vào ngày 26/3. Đến ngày 1/4, bệnh nhân khỏe và được xuất viện.
BSCKI Chu Hòa Sơn, khoa Hồi sức tích cực - Chống độc cho biết: "Nếu chỉ cấp cứu thành công mà không có hồi sức tích cực đúng và kịp thời, nguy cơ tử vong hoặc di chứng nặng vẫn rất cao, đặc biệt ở bệnh nhân COPD có nền phổi tổn thương nặng."
"Phổi của bệnh nhân vốn đã tổn thương nặng, việc ép tim, đặt nội khí quản và dùng thuốc vận mạch phải cực kỳ chuẩn xác để tránh làm tình trạng xấu đi." - bác sĩ Sơn nhấn mạnh
Chủ động phòng và kiểm soát COPD
COPD là bệnh mạn tính nhưng có thể diễn biến cấp tính và đột ngột đe dọa tính mạng. Đáng chú ý, nhiều người bệnh có thói quen tự xử trí tại nhà khi khó thở tăng lên, làm chậm thời điểm vàng cấp cứu.
Từ trường hợp trên, BSCKI Chu Hòa Sơn đưa ra những khuyến cáo rõ ràng, người dân, đặc biệt là người bệnh COPD cần ghi nhớ: Thứ nhất, tuân thủ điều trị tuyệt đối. Dùng thuốc đúng liều, đúng giờ theo đơn, không tự ý bỏ thuốc. Tái khám định kỳ, đo chức năng hô hấp theo hướng dẫn. Thứ hai, nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm. Cần đến các cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu như khó thở tăng nhanh, không đáp ứng thuốc xịt, thở nhanh, co kéo cơ hô hấp, lơ mơ, tím môi, tím đầu chi… Thứ ba, tuyệt đối tránh yếu tố nguy cơ. Không hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động. Hạn chế tiếp xúc khói bụi, ô nhiễm, hóa chất. Thứ tư, tiêm phòng đầy đủ vắc xin cúm hàng năm và vắc xin phế cầu giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng, nguyên nhân hàng đầu gây đợt cấp COPD. Thứ năm, chuẩn bị kỹ năng cấp cứu tại nhà. Người thân nên được hướng dẫn ép tim ngoài lồng ngực cơ bản. Khi người bệnh ngừng tim: ép tim ngay lập tức tại chỗ là chìa khóa giúp duy trì tuần hoàn não trước khi đến viện. Đặc biệt, không trì hoãn nhập viện. Đợt cấp COPD có thể diễn biến rất nhanh trong vài giờ. Việc đến viện sớm giúp tránh phải thở máy và giảm nguy cơ tử vong.
Ca bệnh không chỉ là một cuộc đua giành giật sự sống thành công, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng rằng với COPD, mỗi phút chậm trễ đều có thể trả giá bằng tính mạng. Nhận biết sớm, xử trí đúng, đến viện kịp thời chính là cách tốt nhất để bảo vệ người bệnh khỏi những biến chứng nguy hiểm.
Việt Nam