Bác sĩ thực hiện phẫu thuật ghép kết mạc tự thân điều trị mộng thịt cho người bệnh.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, mộng thịt là bệnh như thế nào và vì sao lại phổ biến tại Việt Nam?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Mộng thịt là tình trạng tăng sinh lành tính của tổ chức xơ mạch ở kết mạc nhãn cầu. Tổn thương thường xuất hiện ở góc trong hoặc góc ngoài mắt, sau đó phát triển dần về phía giác mạc. Ở nước ta, đặc biệt tại các khu vực ngoại thành, người dân làm nông nghiệp, xây dựng hoặc buôn bán ngoài trời chiếm tỷ lệ cao. Họ thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mạnh, tia cực tím, khói bụi và môi trường ô nhiễm, đây là những yếu tố nguy cơ dẫn đến mộng thịt. Vì vậy, bệnh khá phổ biến. Những người có mắt tiếp xúc với một số yếu tố thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn như phấn hoa, cát, gió, hút thuốc lá…
Phóng viên: Nhiều người cho rằng mộng thịt chỉ gây đỏ mắt, không nguy hiểm. Quan điểm của bác sĩ về vấn đề này ra sao?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Đây chính là tâm lý chủ quan rất thường gặp. Giai đoạn đầu, mộng thịt có thể chỉ gây đỏ mắt nhẹ, cảm giác cộm xốn, khô mắt hoặc chảy nước mắt nên người bệnh dễ bỏ qua. Tuy nhiên, khi tiến triển, khối mộng có thể xâm lấn giác mạc, gây loạn thị và làm giảm thị lực. Không ít trường hợp đến khám khi mộng đã lan sâu, ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng quan sát, sinh hoạt và thẩm mỹ. Nếu để kéo dài, việc điều trị sẽ phức tạp hơn và thời gian phục hồi cũng lâu hơn.
Phóng viên: Trước đây, phương pháp điều trị mộng thịt chủ yếu là gì, thưa bác sĩ?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Trước đây, việc điều trị mộng thịt chủ yếu là thực hiện cắt bỏ phần mộng xâm lấn. Phương pháp này giúp loại bỏ tổn thương trước mắt nhưng nhược điểm lớn là tỷ lệ tái phát khá cao. Có những trường hợp mộng tái phát nhanh, thậm chí phát triển dày và rộng hơn ban đầu, gây khó khăn cho điều trị về sau. Chính vì vậy, việc tìm kiếm giải pháp hạn chế tái phát luôn là yêu cầu cấp thiết trong điều trị mộng thịt.
Phóng viên: Được biết Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ đã triển khai kỹ thuật ghép kết mạc tự thân. Bác sĩ có thể chia sẻ rõ hơn về phương pháp này?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Kỹ thuật phẫu thuật cắt mộng ghép kết mạc tự thân hiện được đánh giá cao về hiệu quả và tính an toàn. Sau khi cắt bỏ phần mộng xâm lấn, chúng tôi sẽ lấy một mảnh kết mạc cùng bên hoặc khác bên mắt của chính người bệnh để ghép vào vị trí vừa phẫu thuật. Lớp kết mạc ghép giúp che phủ vùng tổn thương, hạn chế tăng sinh mô xơ mạch, từ đó giảm đáng kể nguy cơ tái phát.
Tính đến thời điểm hiện tại, chúng tôi đã triển khai kỹ thuật này cho nhiều bệnh nhân và chưa ghi nhận trường hợp tái phát sau phẫu thuật. Đặc biệt, người bệnh ít đau, thời gian thực hiện phẫu thuật ngắn và có thể ra viện trong ngày. Quá trình hồi phục tương đối nhanh, tính thẩm mỹ cao và thị lực được cải thiện rõ rệt. Điều này có ý nghĩa quan trọng với người lao động cần sớm quay trở lại công việc.
Phóng viên: Việc ứng dụng kỹ thuật ghép kết mạc tự thân trong điều trị mộng thịt tại tuyến cơ sở có ý nghĩa như thế nào đối với người dân địa phương, thưa bác sĩ?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Việc áp dụng thành công kỹ thuật ghép kết mạc tự thân tại Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ giúp người dân được tiếp cận dịch vụ điều trị hiện đại ngay tại địa phương, không phải chuyển lên tuyến trên, từ đó tiết kiệm chi phí và thời gian. Đây cũng là một bước tiến quan trọng trong nâng cao chất lượng chuyên môn của y tế cơ sở, góp phần chăm sóc và bảo vệ thị lực cộng đồng một cách bền vững.
Phóng viên: Vậy người dân nên đi khám khi có những dấu hiệu nào, thưa bác sĩ?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Khi thấy đỏ mắt kéo dài, cộm vướng, khô mắt hoặc xuất hiện khối mộng bất thường lan dần vào lòng đen, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám. Đặc biệt, nếu có dấu hiệu giảm thị lực thì càng không nên chần chừ. Can thiệp sớm sẽ giúp điều trị đơn giản hơn, hạn chế biến chứng, phục hồi nhanh và đảm bảo thẩm mỹ tốt hơn.
Phóng viên: Bác sĩ có khuyến cáo gì để phòng ngừa mộng thịt trong cộng đồng?
BSCKI Nguyễn Thị Hiền: Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Người dân, nhất là những người làm việc ngoài trời nên đeo kính bảo vệ mắt có khả năng chống tia UV, đội mũ rộng vành khi ra nắng, hạn chế để mắt tiếp xúc trực tiếp với khói bụi. Nếu làm việc trong môi trường nhiều bụi, nên sử dụng kính bảo hộ chuyên dụng. Ngoài ra, cần khám mắt định kỳ để phát hiện sớm các bất thường. Khi đã được chẩn đoán mộng thịt và có chỉ định phẫu thuật, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc hoặc trì hoãn điều trị.
Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ!
Việt Nam