Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Văn Chung cho biết, cùng với cả nước, trong những năm qua, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Hà Nội luôn chú trọng tới công tác dân số và phát triển, quan tâm chỉ đạo công tác dân số, đầu tư cho mục tiêu ổn định quy mô, cơ cấu dân số hợp lý, tập trung nâng cao chất lượng dân số, đáp ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hóa Thủ đô và đất nước. Từ ngày 1/7/2025, Hà Nội cùng với cả nước chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh đó, Hà Nội đã khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo công tác dân số và phát triển ở các cấp; đồng thời chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương, đảm bảo công tác dân số không bị gián đoạn, mà còn phát huy hiệu quả rõ nét hơn trong giai đoạn chuyển tiếp. Nhiều đề án, kế hoạch về công tác dân số trong giai đoạn mới được ban hành và triển khai đã mang lại kết quả rõ rệt. Năm 2025, tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ đạt 89%, tỷ lệ sàng lọc trước sinh 4 bệnh phổ biến đạt 90%, tỷ lệ sàng lọc sơ sinh 5 bệnh phổ biến đạt 90%, tỷ số giới tính khi sinh ở mức 110 trẻ trai/100 trẻ gái, tỷ lệ cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 85%...
Nhằm nâng cao chất lượng dân số, thời gian qua, Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch nhằm thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm công tác dân số trong tình hình mới như: Chỉ thị số 11/CT-UBND ngày 22/10/2024 nhằm tăng cường công tác dân số trên địa bàn Thành phố trong bối cảnh mới; Đề án "Mở rộng tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2030; Đề án Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; Kế hoạch Phát triển thể lực, tầm vóc người Hà Nội đến năm 2030... Đặc biệt, Hà Nội đã triển khai hiệu quả nhiều mô hình nâng cao chất lượng dân số, nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của người dân như: mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng; mô hình tư vấn và khám sức khỏe trước kết hôn; mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên; phối hợp với các bệnh viện Trung ương, đơn vị y tế trên địa bàn tổ chức triển khai các hoạt động kỹ thuật về sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Mở rộng, nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động chuyên môn kỹ thuật tại Trung tâm chẩn đoán trước sinh và sàng lọc sơ sinh - Bệnh viện Phụ sản Hà Nội; tăng cường sàng lọc khiếm thính, sàng lọc Thalassemia...
Ngành y tế cũng tổ chức các hoạt động truyền thông cung cấp thông tin về hệ lụy của vấn đề mức sinh thấp; truyền thông nâng cao nhận thức, vận động các cặp vợ chồng không sinh con muộn, sinh đủ 2 con trước tuổi 35; nam nữ thanh niên không kết hôn muộn, kết hôn trước tuổi 30 và trước khi kết hôn nên tham gia tư vấn và khám sức khỏe trước hôn nhân, nhất là các đối tượng có nguy cơ cao.
Các hoạt động các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh và sơ sinh được đẩy mạnh.
Tại các trạm y tế xã, phường trên địa bàn Hà Nội, hoạt động tư vấn, chăm sóc sức khỏe sinh sản, khám sức khỏe tiền hôn nhân ngày càng được chú trọng. Trưởng Trạm y tế phường Giảng Võ - Nguyễn Thanh Hiếu, chia sẻ: Xác định nâng cao chất lượng dân số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của công tác dân số trong tình hình mới. Do đó, Trạm y tế đã tham mưu UBND phường tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân về chuyển trọng tâm chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Công tác truyền thông đẩy mạnh sâu rộng, nội dung phong phú, đa dạng, hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng góp phần nâng cao nhận thức, thái độ, hành vi về công tác dân số... Các hoạt động tuyên truyền tập trung nội dung về mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số, sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, sức khỏe sinh sản/KHHGĐ, không kết hôn muộn, không sinh con muộn nhằm đảm bảo cân bằng cơ cấu dân số và sức khỏe sinh sản... Điển hình, phường tổ chức tuyên truyền mạnh mẽ cho các đối tượng uy tín trong cộng đồng như thế hệ ông bà, cha mẹ để dần bỏ đi tư tưởng "trọng nam, kinh nữ". Chúng tôi đưa ra những mô hình thực tế, nơi các gia đình có con gái vẫn hiếu thảo, chăm sóc cha mẹ, thờ phụng ông bà chu đáo. Đồng thời, phường Giảng Võ khuyến khích các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tham gia các chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình, tạo ra một môi trường sống khỏe mạnh, an toàn và đầy đủ cho thế hệ tương lai...
Tương tự, xã Phúc Sơn là một vùng đất bán sơn địa ở phía Tây Nam Thủ đô. Từ khi đi vào hoạt động mô hình chính quyền 2 cấp, xã có diện tích tự nhiên: 49,31km²; quy mô dân số: 54.084 người. Trưởng Trạm y tế xã Phúc Sơn- Phùng Văn Hai, cho biết: Công tác dân số và phát triển luôn được địa phương quan tâm chỉ đạo sát sao và triển khai nhiều hoạt động nâng cao chất lượng dân số như đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân; tăng cường công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh; đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; tăng cường các hoạt động dinh dưỡng nâng cao tầm vóc, thể lực người dân; tư vấn hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh... biểu dương, khen thưởng kịp thời các gia đình thực hiện tốt chính sách dân số"...
Công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi luôn được quan tâm.
Thành phố đã triển khai đồng bộ các kế hoạch chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Các chương trình thăm khám định kỳ, quản lý sức khỏe và truyền thông tư vấn lối sống lành mạnh được triển khai rộng khắp tại các trạm y tế xã, phường giúp người cao tuổi được tiếp cận các dịch vụ y tế ngay tại địa phương. Đặc biệt, các hoạt động khám, chữa bệnh nhân đạo, từ thiện cũng hướng nhiều đến người cao tuổi. Tháng 10 hàng năm, các đơn vị tích cực hưởng ứng Tháng hành động vì người cao tuổi và là dịp các đơn vị triển khai khám sàng lọc và cấp phát thuốc miễn phí. Hoạt động y tế dự phòng cũng được đẩy mạnh như phòng chống tăng huyết áp, tiểu đường, ung thư, phổi tắc nghẽn mạn tính, giúp phát hiện sớm và kiểm soát biến chứng ở người cao tuổi...
Đến khám sức khỏe tại Phòng khám đa khoa Đại Thịnh, Trạm y tế xã Quang Minh, nhiều người cao tuổi được các y, bác sĩ, nhân viên y tế đo huyết áp, xét nghiệm nhanh đường máu, khám nội tổng quát, khám mắt, khám cơ xương khớp, đo chỉ số loãng xương, tư vấn sức khỏe tâm thần, siêu âm ổ bụng, tuyến giáp, chụp Xquang... để phát hiện sớm bệnh tật và tư vấn chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao, chủ động bảo vệ sức khỏe. Bà Nguyễn Thị Thuận chia sẻ: "Hiện nay, người cao tuổi chúng tôi được nhà nước, thành phố, các ban ngành quan tâm tổ chức nhiều hoạt động chăm sóc sức khỏe thường xuyên, chất lượng hơn. Các y, bác sĩ khám tận tình, điều trị chu đáo, tư vấn cẩn thận... giúp người cao tuổi cảm thấy hạnh phúc, yên tâm vui hưởng tuổi già".
Nhân Tháng hành động quốc gia về Dân số và kỷ niệm Ngày Dân số Việt Nam 26/12/2025 với chủ đề "Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững", Hà Nội phát huy những kết quả đã đạt được, tiếp tục đẩy mạnh triển khai các chính sách dân số trong tình hình mới, đảm bảo công tác dân số và phát triển trên địa bàn thành phố Hà Nội thực hiện hiệu quả hơn, phấn đấu hoàn thành mục tiêu trọng tâm như khuyến khích các cặp vợ chồng và cá nhân sinh con, sinh đủ hai con; giảm tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên; nâng cao chất lượng dân số góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi...
Thắng Đạt