Cận thị đang ngày càng xuất hiện sớm hơn ở trẻ em và gia tăng với tốc độ đáng lo ngại. Không còn là vấn đề của riêng lứa tuổi học sinh trung học, nhiều trẻ ở bậc tiểu học, thậm chí mầm non đã phải đeo kính. Thực trạng này đặt ra câu hỏi cấp thiết: Đâu là nguyên nhân khiến tỷ lệ cận thị ở trẻ em liên tục gia tăng và ngày càng trẻ hóa?
Cận thị trẻ em có nơi lên tới 50-70%
Hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, ngày 7-6, tại Trường Mầm non Đống Đa (Hà Nội), Bệnh viện Đông Đô tổ chức chương trình "Ngày hội bé vui khám mắt" với sự tham gia của hơn 300 trẻ em và phụ huynh, cùng nhiều hoạt động trải nghiệm, vui chơi và khám sàng lọc mắt hoàn toàn miễn phí dành cho trẻ. Không chỉ là một sự kiện cộng đồng mang ý nghĩa nhân văn, chương trình còn góp phần nâng cao nhận thức của phụ huynh về tầm quan trọng của việc chăm sóc thị lực cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
Theo thống kê của Hội Nhãn khoa Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 5 triệu trẻ em mắc các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị và loạn thị, chiếm từ 30 đến 40% số trẻ trong độ tuổi đi học. Nhiều khảo sát cho thấy, tốc độ gia tăng của các tật khúc xạ đang diễn ra nhanh chóng. Tại Hà Nội, một số lớp học ghi nhận khoảng 51% học sinh mắc tật khúc xạ, trong đó cận thị chiếm 37,5%. Tại thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ này còn cao hơn, lên tới 75,6%, riêng cận thị chiếm 52,7%. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, các tật khúc xạ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập, sinh hoạt cũng như làm gia tăng nguy cơ nhược thị ở trẻ.
Phát biểu khai mạc chương trình, Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, Giám đốc Điều hành Bệnh viện Đông Đô, đồng thời là người sáng lập Quỹ Triệu Đôi Mắt Sáng cũng cho rằng, tỷ lệ cận thị ở trẻ em Việt Nam đang gia tăng ở mức đáng báo động, có nơi lên tới 50-70%, kèm theo nhiều rối loạn thị giác khác như loạn thị, nhược thị. Đây là những vấn đề diễn ra âm thầm nhưng tác động trực tiếp đến việc học tập, sự phát triển và tương lai của trẻ em. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp được phát hiện quá muộn.
Từ thực tế đó, Bệnh viện Đông Đô đã không ngừng triển khai các hoạt động cộng đồng hướng tới trẻ em, trong đó nổi bật là chương trình Mắt học đường. Chỉ trong gần một năm triển khai, chương trình đã tiếp cận hơn 100 điểm trường trên cả nước, giúp hàng chục nghìn học sinh được khám sàng lọc thị lực miễn phí, qua đó phát hiện sớm các bất thường về mắt và tư vấn phương án điều trị phù hợp.
Theo Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến tỷ lệ cận thị gia tăng là sự thay đổi trong môi trường sống và thói quen sinh hoạt của trẻ em hiện đại. Nếu như nhiều năm trước, trẻ em dành phần lớn thời gian để vui chơi ngoài trời, chạy nhảy trên những cánh đồng, sân chơi hay những không gian mở thì ngày nay phần lớn thời gian của các em lại gắn với bốn bức tường và các thiết bị công nghệ.
"Ánh sáng tự nhiên được xem là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của mắt. Khi trẻ hoạt động ngoài trời, mắt được tiếp xúc với nguồn ánh sáng có cường độ rất cao, dao động từ khoảng 10.000 đến hơn 100.000 lux. Nguồn ánh sáng này kích thích võng mạc giải phóng dopamine, một chất tự nhiên có vai trò ngăn chặn sự phát triển quá mức của trục nhãn cầu - nguyên nhân trực tiếp dẫn tới cận thị. Trong khi đó, môi trường học tập và sinh hoạt trong nhà thường chỉ có cường độ ánh sáng khoảng 300 đến 500 lux, thấp hơn rất nhiều so với điều kiện ánh sáng tự nhiên. Việc thiếu tiếp xúc với ánh sáng ngoài trời khiến lượng dopamine giảm, tạo điều kiện cho nhãn cầu kéo dài và làm tăng nguy cơ cận thị", Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy lý giải.
Bên cạnh đó, chuyên gia nhãn khoa cho rằng, trẻ em hiện nay thường xuyên phải nhìn gần trong thời gian dài, từ học tập, đọc sách cho đến sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng và các thiết bị điện tử khác. Khi mắt liên tục điều tiết ở khoảng cách từ 20 đến 40 cm trong nhiều giờ, thủy tinh thể phải hoạt động liên tục, lâu dần dẫn đến tình trạng điều tiết quá mức, từ cận thị giả chuyển thành cận thị thật.
Tăng thời gian ngoài trời, giảm màn hình công nghệ
Để bảo vệ thị lực cho trẻ, theo Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, biện pháp quan trọng nhất là tăng thời gian hoạt động ngoài trời tối thiểu 2 giờ mỗi ngày, vì ánh sáng tự nhiên (kể cả khi trời râm) giúp giảm nguy cơ khởi phát cận thị và hỗ trợ sức khỏe mắt; trẻ có thể chơi thể thao, đi bộ hoặc sinh hoạt bình thường ngoài trời.
Tiến sĩ Timothy Robert Fricke, Giám đốc Nghiên cứu và Giáo dục, Viện Nghiên cứu Thị giác quốc gia, Trường Cao đẳng Khúc xạ Nhãn khoa Úc, Giáo sư danh dự Đại học Y Hà Nội cùng bác sĩ Bệnh viện Đông Đô thăm khám mắt cho trẻ. Ảnh: Thanh Hải
Khi học tập hoặc sử dụng màn hình, nên áp dụng quy tắc 20-20-20, đó là cứ mỗi 20 phút nhìn gần thì cho mắt nhìn xa khoảng 6 mét trong 20 giây để giảm mỏi mắt và hỗ trợ điều tiết. Trong học tập hằng ngày, cần duy trì khoảng cách từ mắt đến sách vở khoảng 30-40 cm (tương đương tầm khuỷu tay đến ngón tay), tránh đọc trong tư thế nằm hoặc cúi quá gần, đồng thời đảm bảo phòng học đủ ánh sáng, không chỉ dùng một nguồn sáng chiếu trực tiếp vào trang sách.
"Riêng với trẻ dưới 2 tuổi không tiếp xúc với màn hình điện tử. Đối với trẻ từ 2 đến 5 tuổi, thời gian sử dụng màn hình nên được giới hạn tối đa 1 giờ mỗi ngày và cần có sự giám sát của cha mẹ. Còn trẻ trên 6 tuổi, việc sử dụng màn hình cần có giới hạn rõ ràng, cân đối giữa thời gian học trực tuyến và giải trí. Bên cạnh đó, nên duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A, C, E, omega-3 và lutein từ cá, trứng, rau xanh và trái cây, đồng thời đưa trẻ đi khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm các vấn đề thị lực và can thiệp kịp thời", Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy lưu ý.
Tặng quà cho các em học sinh đến từ Trường Tiểu học và THCS Phà Cò, tỉnh Phú Thọ trong khuôn khổ chương trình "Ngày hội bé vui khám mắt". Ảnh: Thanh Hải
Các chuyên gia cũng cho rằng, việc khám mắt định kỳ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm các tật khúc xạ. Nhiều trẻ không nhận biết được những bất thường về thị lực của bản thân hoặc không biết cách diễn đạt với người lớn. Vì vậy, sự quan tâm của phụ huynh và nhà trường có ý nghĩa quyết định trong việc phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và ngăn ngừa những hậu quả lâu dài đối với thị lực.
Từ thực trạng gia tăng nhanh chóng của cận thị học đường hiện nay, thông điệp được các chuyên gia nhấn mạnh là muốn bảo vệ đôi mắt của trẻ cần đưa trẻ ra khỏi không gian khép kín và các màn hình công nghệ nhiều hơn. Chỉ khi mỗi đứa trẻ được tạo điều kiện sống, học tập và vui chơi trong môi trường phù hợp, các em mới có cơ hội sở hữu một đôi mắt khỏe mạnh để học tập, khám phá thế giới và phát triển toàn diện trong tương lai.
https://hanoimoi.vn/vi-sao-tre-em-ngay-cang-can-som-1159407.html
2. Tăng quyền lợi BHYT cho người tham gia BHYT từ ngày 1/7
Ngày 1/7/2026, các quy định mới về chính sách BHYT chính thức có hiệu lực theo Luật BHYT, Nghị định số 188/2025/NĐ-CP và Nghị định số 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Các điều chỉnh tập trung mở rộng quyền lợi người tham gia, đồng thời cập nhật mức hưởng, mức đóng theo mức lương cơ sở mới...
Theo BHXH Việt Nam, điểm mới đáng chú ý là mở rộng mức hưởng đối với người tham gia BHYT tự đi khám chữa bệnh ngoại trú trong một số trường hợp.
Khám chữa bệnh ngoại trú tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản và cấp chuyên sâu được BHYT thanh toán 50%
Cụ thể, từ ngày 1/7/2026, người bệnh khám chữa bệnh ngoại trú tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản và cấp chuyên sâu, tùy theo loại hình cơ sở đã được cơ quan có thẩm quyền xác định, sẽ được quỹ BHYT chi trả 50% mức hưởng trong phạm vi được hưởng đối với các bệnh, nhóm bệnh còn lại ngoài danh mục quy định tại Thông tư số 01/2025/TT-BYT, thay vì chưa được thanh toán như trước.
Quy định này góp phần giảm gánh nặng chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân tiếp cận các dịch vụ y tế.
Chia sẻ thêm, Vụ trưởng Vụ BHYT - Bộ Y tế, bà Trần Thị Trang cho biết, Quỹ BHYT thanh toán tỷ lệ 50% chi phí khám ngoại trú trái tuyến theo mức hưởng trong phạm vi quyền lợi đối tượng khi khám tại cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ bản trên 50 điểm, tạm xếp cấp cơ bản, cơ sở cấp chuyên sâu mà trước 1/1/2025 được xếp tuyến tỉnh.
Ví dụ cách tính 1 số trường hợp cụ thể như sau:
Bệnh nhân A có mức hưởng của đối tượng là 100% chi phí khám chữa bệnh, đi khám trái tuyến có tổng chi phí của lần khám là 1.000.000 đồng tại Bệnh viện tỉnh cấp xếp cấp cơ bản, bệnh nhân sẽ được Quỹ BHYT thanh toán như sau: 1.000.000 đồng x 100% x 50% = 500.000 đồng. Phần bệnh nhân tự trả chỉ còn 500.000 đồng. Bệnh nhân B có mức hưởng của đối tượng là 80% chi phí khám, đi khám trái tuyến có tổng chi phí của lần khám là 1.000.000 đồng tại Bệnh viện tỉnh cấp xếp cấp cơ bản, BN được Quỹ BHYT thanh toán như sau: 1.000.000 đồng x 80% x 50% = 400.000 đồng. Phần bệnh nhân tự trả chỉ còn 600.000 đồng.
Nhiều quyền lợi của người tham gia BHYT tăng theo lương cơ bản
Bên cạnh đó, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng làm căn cứ tính toán nhiều quyền lợi BHYT.
Theo đó, người tham gia được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh nếu chi phí một lần thấp hơn 15% mức lương cơ sở (tương đương 379.500 đồng).
Làm rõ thêm quy định này, bà Trang cho hay, khi khám chữa bệnh đúng tuyến, người bệnh được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh ở cơ sở khám chữa bệnh thuộc tất cả các cấp chuyên môn kỹ thuật ban đầu, cơ bản, chuyên sâu.
Khi khám chữa bệnh trái tuyến, người bệnh được hưởng theo tỷ lệ mức hưởng quy định tại Khoản 4 Điều 22 Luật BHYT theo công thức: Tổng chi phí khám chữa bệnh x tỷ lệ hưởng theo từng điểm cụ thể tại Khoản 4 Điều 22 Luật BHYT.
Ví dụ trường hợp bệnh nhân có tổng chi phí là 370.000 đồng thì:
Theo điểm a Khoản 4 Điều 22 Luật BHYT "a) 100% mức hưởng khi khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu trong trường hợp chẩn đoán xác định, điều trị một số bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, bệnh cần phẫu thuật hoặc sử dụng kỹ thuật cao do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định;" thì được Quỹ BHYT thanh toán: 370.000 đồng x 100% = 370.000 đồng. Như vậy bệnh nhân không phải chi trả đồng nào. Theo điểm c Khoản 4 Điều 22 Luật BHYT "c) 40% mức hưởng khi khám bệnh, chữa bệnh nội trú tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp chuyên sâu, trừ trường hợp quy định tại các điểm a, b, đ và h khoản này;" thì được Quỹ BHYT thanh toán: 370.000 đồng x 100% x 40% = 148.000 đồng. Trong trường hợp này, bệnh nhân tự trả 222.000 đồng.
Đồng thời, người tham gia BHYT 5 năm liên tục trở lên sẽ được quỹ chi trả 100% chi phí trong phạm vi hưởng khi số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 lần mức lương cơ sở (tương đương 15.180.000 đồng).
Mức thanh toán đối với một số dịch vụ kỹ thuật cũng được điều chỉnh. Theo đó, trường hợp người tham gia BHYT được chỉ định thực hiện dịch vụ kỹ thuật thì quỹ BHYT thanh toán tổng chi phí thiết bị y tế cho một lần sử dụng dịch vụ kỹ thuật không vượt quá 45 tháng lương cơ sở (tương đương 113,850.000 đồng).
Ngoài ra, quy định cũng làm rõ mức thanh toán trực tiếp chi phí khám chữa bệnh BHYT trong một số trường hợp đặc thù như người tham gia BHYT đến khám chữa bệnh nội trú tại cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên sâu không có hợp đồng khám chữa bệnh BHYT (trừ trường hợp cấp cứu) hoặc chưa xuất trình đầy đủ thủ tục theo quy định. Các mức thanh toán được xác định theo tỷ lệ mức lương cơ sở, bảo đảm hài hòa quyền lợi người bệnh và khả năng chi trả của quỹ.
https://suckhoedoisong.vn/tang-quyen-loi-bhyt-cho-nguoi-tham-gia-bhyt-tu-ngay-1-7-169260607164430777.htm
3. Mắc thủy đậu tự điều trị tại nhà, người già viêm não, người trẻ suy hô hấp
Mắc thủy đậu nhưng tự điều trị tại nhà, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng như viêm não, suy hô hấp phải thở máy, cảnh báo nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Bà N.T.A. (73 tuổi, Tây Tựu, Hà Nội) xuất hiện các triệu chứng đau đầu, buồn nôn và nổi các mụn nước đau rát vùng bụng. Cho rằng đây chỉ là bệnh thủy đậu thông thường, gia đình tự mua thuốc xanh methylen để bôi tại nhà.
Đến ngày thứ ba, bệnh nhân rơi vào trạng thái lơ mơ, không nhận biết rõ không gian và thời gian, rối loạn tiểu tiện, yếu liệt cả hai chân, gáy cứng và đờm dãi ứ đọng nhiều nên gia đình đưa bà tới Bệnh viện 19-8 cấp cứu.
Ngay sau khi nhập viện, các bác sĩ chọc dò dịch não tủy để tìm nguyên nhân. Kết quả xét nghiệm cho thấy mật độ tế bào trong dịch não tủy tăng cao và dương tính với virus Varicella Zoster (VZV) - tác nhân gây bệnh thủy đậu và zona thần kinh.
Bệnh nhân được chẩn đoán viêm não - màng não do virus thủy đậu trên nền bệnh tăng huyết áp. Sau 7 ngày đêm đặt nội khí quản, thở máy và hồi sức tích cực, bệnh nhân đã tỉnh táo trở lại nhưng hiện vẫn chưa thể vận động 2 chân, đang phải tiếp tục phối hợp tập phục hồi chức năng tại khoa Đông y và Vật lý trị liệu.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận và điều trị một người mắc bệnh thuỷ đậu, diễn tiến rất nhanh, biến chứng viêm phổi, phải thở máy. Người đàn ông 36 tuổi (Hưng Yên), bị lây thuỷ đậu từ con gái trong quá trình sinh hoạt, tiếp xúc gần trong gia đình.
Khoảng 6 ngày trước khi nhập viện, người đàn ông đau thượng vị, đau dạ dày, sau đó đau họng và sốt cao. Trong 4 ngày điều trị tại nhà, người này tự dùng kháng sinh, thuốc hạ sốt, giảm ho và bôi thuốc lên các nốt phỏng thủy đậu nhưng không cải thiện. Các nốt mụn nước lan nhanh từ da đầu xuống mặt rồi lan toàn thân.
Ths.Bs Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nhịp tim nhanh, suy hô hấp nặng, tổn thương phổi lan tỏa, phải an thần thở máy với thông số ô xy 100%, kèm rối loạn đông máu, hội chứng nhiễm trùng nặng.
Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn, viêm phổi ARDS – biến chứng nặng của thủy đậu. Theo các bác sĩ, dù bệnh nhân còn trẻ, trước đó khỏe mạnh, không có bệnh lý nền nhưng chưa từng mắc thủy đậu và chưa được tiêm vaccine phòng bệnh. Đây cũng là trường hợp điển hình về lây truyền thủy đậu trong gia đình do tiếp xúc gần.
Thông thường thủy đậu diễn biến nhẹ, nhưng ở người lớn, nguy cơ biến chứng nặng luôn tiềm ẩn. Sau 9 ngày điều trị tích cực, tình trạng hô hấp của bệnh nhân có cải thiện, nhu cầu ô xy giảm dần, rối loạn đông máu được kiểm soát, các nốt mụn nước và mụn mủ khô dần. Dù vậy tổn thương phổi vẫn còn nặng, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và điều trị hồi sức.
Nhiều người vẫn lầm tưởng thủy đậu là bệnh nhẹ
Theo bác sĩ Đỗ Thiện Hải - Bệnh viện Nhi Trung ương, thủy đậu là bệnh nhiễm trùng cấp tính do Varicella Zoster Vi rút (VZV) gây nên. Bệnh có thể tự khỏi, nhưng cũng có thể gây tình trạng nặng, đe dọa tính mạng.
Nhiều người vẫn cho rằng thủy đậu là bệnh lành tính, chỉ gây sốt và nổi mụn nước ngoài da. Trên thực tế, virus VZV có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm não, viêm màng não, nhiễm trùng da, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người suy giảm miễn dịch.
Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Thanh Thủy – Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới kiêm Đơn vị Tư vấn & Tiêm chủng Vắc xin, Bệnh viện 19-8 cảnh báo thực trạng nhiều người trưởng thành vẫn chủ quan nghĩ rằng thủy đậu chỉ là bệnh nhẹ, chỉ trẻ con mới mắc, đây là một quan niệm sai lầm cực kỳ nguy hiểm.
Ở người lớn, nguy cơ diễn tiến nặng của thủy đậu cao hơn nhiều lần so với trẻ em. Bệnh dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như: Viêm phổi, viêm não - màng não, nhiễm trùng huyết, suy đa tạng, thậm chí tử vong.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần theo dõi sát khi mắc thủy đậu. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, nôn nhiều, lơ mơ, rối loạn ý thức, khó thở hoặc yếu liệt tay chân, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời. Tiêm vaccine phòng thủy đậu vẫn là biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nặng.
https://vtcnews.vn/mac-thuy-dau-tu-dieu-tri-tai-nha-nguoi-gia-viem-nao-nguoi-tre-suy-ho-hap-ar1022199.html
4. Hà Nội chủ động phòng dịch Ebola qua giám sát y tế
Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Ebola tại một số quốc gia châu Phi, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và cộng đồng nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ, ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam. Tại Hà Nội, ngành y tế đã triển khai các biện pháp giám sát, sẵn sàng ứng phó trong tình huống xuất hiện ca bệnh.
https://hanoionline.vn/ha-noi-chu-dong-phong-dich-ebola-qua-giam-sat-y-te-402446.htm