Bác sĩ thăm khám cho người bệnh.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, vì sao thời tiết nắng nóng lại làm gia tăng các bệnh lý tai mũi họng?
BSCKII Dương Thị Chung: Trong thời tiết nắng nóng, nhu cầu giải nhiệt bằng nước đá lạnh hoặc đồ uống lạnh của người dân tăng lên rất nhiều. Nhiều người vừa đi ngoài trời nắng về đã uống nước đá ngay hoặc có thói quen nhai đá lạnh thường xuyên để cảm thấy dễ chịu tức thì.
Tuy nhiên, khi cơ thể đang nóng do tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc sau vận động mạnh, việc uống nước đá lạnh đột ngột sẽ tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Điều này khiến niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, co mạch đột ngột, làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của niêm mạc. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn phát triển, gây viêm họng, viêm amidan và hình thành ổ áp xe.
Ngoài ra, việc sử dụng điều hòa nhiệt độ quá lạnh, thay đổi nhiệt độ liên tục giữa môi trường bên ngoài và trong phòng cũng khiến các bệnh lý đường hô hấp trên gia tăng trong mùa hè.
Phóng viên: Thói quen nhai đá lạnh nguy hiểm như thế nào đối với sức khỏe, thưa bác sĩ?
BSCKII Dương Thị Chung: Nhiều người cho rằng nhai đá chỉ là một thói quen vô hại để giải nhiệt. Tuy nhiên thực tế, việc nhai đá lạnh thường xuyên không tốt cho cả vùng họng lẫn sức khỏe răng miệng.
Đối với họng và amidan, việc tiếp xúc liên tục với nhiệt độ lạnh sâu sẽ làm niêm mạc bị kích thích kéo dài, dễ dẫn tới viêm mạn tính. Nếu tình trạng viêm tái diễn nhiều lần hoặc không điều trị triệt để, nguy cơ hình thành áp xe quanh amidan sẽ tăng lên. Bên cạnh đó, nhai đá còn có thể làm tổn thương men răng, gây ê buốt răng hoặc ảnh hưởng khớp hàm.
Đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có sức đề kháng kém, việc sử dụng đồ uống quá lạnh thường xuyên còn làm tăng nguy cơ viêm đường hô hấp trên kéo dài.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, áp xe quanh amidan là gì và những trường hợp áp xe quanh amidan nguy hiểm như thế nào?
BSCKII Dương Thị Chung: Áp xe quanh amidan thường là biến chứng của viêm amidan hoặc viêm họng liên cầu khuẩn. Đây là tình trạng nhiễm khuẩn có một túi đầy mủ nằm gần một bên amidan. Nguyên nhân gây áp xe quanh amidan là do tình trạng nhiễm trùng lan ra các khu vực xung quanh amidan và hình thành áp xe. Bệnh bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng cũng như nhiễm trùng răng và nướu cũng có thể gây áp xe quanh amidan. Trong một số trường hợp hiếm, áp xe xung quanh amidan có thể không do nhiễm trùng mà là do viêm tuyến nước bọt gây ra.
Các biểu hiện áp xe quanh amidan gồm: nhiễm trùng xảy ra ở một hoặc cả hai bên amidan; sốt kèm theo cảm giác ớn lạnh hoặc không; khó há to miệng; khó nhai nuốt thức ăn; khó nuốt nước bọt; sưng mặt hoặc cổ; đau đầu; giọng nói như nghẹt lại; đau họng thường đau nặng hơn ở một bên; sưng các hạch ở cổ hoặc hàm và thường đau khi chạm vào; đau tai ở cùng bên với đau họng; hôi miệng.
Ngoài ra, áp xe quanh amidan có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, như: nhiễm trùng phổi; tắc nghẽn đường thở; nhiễm trùng lan đến cổ họng, miệng, cổ và ngực; vỡ áp xe. Nếu không được điều trị kịp thời, áp xe quanh amidan có thể gây nhiễm trùng khắp cơ thể, thậm chí là chặn đường thở.
Trong các đợt nắng nóng kéo dài, nhiều người bệnh mắc viêm họng, viêm amidan phải nhập viện điều trị. Đáng chú ý, có không ít người bệnh đã xuất hiện biến chứng áp xe quanh amidan gây đau nhiều, khó nuốt và chít hẹp đường thở cấp tính. Một số trường hợp nhập viện muộn trong tình trạng sốt cao kéo dài, nuốt đau, khó há miệng, nói khó, hơi thở hôi và khó thở tăng dần. Đây là tình trạng rất nguy hiểm vì ổ áp xe có thể lan rộng, gây phù nề vùng họng và cản trở đường thở nhanh chóng.
Đặc biệt, áp xe amidan thể dưới là biến chứng nặng, khó phát hiện sớm hơn các thể thông thường do ổ viêm nằm sâu. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng.
Phóng viên: Vậy các phương pháp điều trị áp xe quanh amidan là gì, thưa bác sĩ?
BSCKII Dương Thị Chung: Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc kháng sinh để điều trị áp xe quanh amidan. Ngoài ra, cũng có thể dẫn lưu mủ áp xe để tăng tốc độ chữa lành. Tùy vào từng giai đoạn và triệu chứng mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị khác nhau:
Giai đoạn viêm tấy quanh amidan là giai đoạn trung gian giữa viêm amidan cấp và áp xe quanh amidan. Trong giai đoạn này, chỉ cần sử dụng thuốc kháng sinh kết hợp với thuốc chống viêm, hạ sốt, giảm đau theo đúng liều lượng chỉ định của bác sĩ.
Khi bị áp xe quanh amidan có mủ thì phương pháp điều trị là chích rạch khối áp xe dẫn lưu mủ; kết hợp với điều trị nội khoa, dùng thuốc chống viêm, giảm đau, hạ sốt...
Nếu người bệnh không thể ăn hoặc uống, bác sĩ có thể cho truyền dịch. Nếu họng người bệnh quá đau, bác sĩ có thể cho dùng thuốc giảm đau. Bác sĩ sẽ yêu cầu cắt amidan nếu áp xe tái phát để tránh các biến chứng nghiêm trọng hơn có thể xảy ra.
Phóng viên: Người dân cần nhận biết những dấu hiệu nào để đi khám sớm, tránh biến chứng nguy hiểm của các bệnh lý tai mũi họng, thưa bác sĩ?
BSCKII Dương Thị Chung: Người dân tuyệt đối không nên chủ quan với các triệu chứng đau họng kéo dài, đặc biệt khi xuất hiện các biểu hiện như: đau họng dữ dội, đau tăng một bên; khó nuốt hoặc nuốt đau; sốt cao liên tục; khó há miệng; nói giọng khàn hoặc giọng ngậm; hơi thở hôi; khó thở hoặc thở rít. Đây đều là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm đã tiến triển nặng hoặc xuất hiện áp xe quanh amidan.
Nhiều người bệnh tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc cố chịu đựng khiến bệnh nặng thêm. Khi ổ áp xe lan rộng, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng chít hẹp đường thở cấp tính rất nguy hiểm.
Vì vậy, nếu có biểu hiện đau họng kèm khó nuốt, khó thở và sốt cao, người dân cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Phóng viên: Bác sĩ có khuyến cáo gì để người dân bảo vệ sức khỏe trong mùa nắng nóng?
BSCKII Dương Thị Chung: Điều quan trọng nhất là không nên uống nước đá lạnh đột ngột sau khi vừa đi nắng về hoặc sau lao động nặng. Khi cơ thể đang nóng, người dân nên nghỉ ngơi vài phút, lau khô mồ hôi rồi mới uống nước. Tốt nhất nên uống nước ở nhiệt độ phòng, uống từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi dần.
Chúng tôi cũng khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen nhai đá lạnh và hạn chế sử dụng đồ uống quá lạnh thường xuyên. Đây không chỉ là yếu tố làm tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan mà còn có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amidan.
Ngoài ra, cần giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, điều trị dứt điểm các đợt viêm họng, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và uống đủ nước để nâng cao sức đề kháng.
Lưu ý người dân không nên chủ quan với các triệu chứng bất thường ở vùng họng. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ!
Kim Cương