Đáng chú ý là trường hợp bệnh nhi 13 tuổi nhập viện trong tình trạng đau bụng vùng thượng vị kéo dài nhiều ngày, đại tiện phân đen liên tục khoảng một tuần nhưng gia đình chủ quan không đưa đi khám. Khi nhập viện, trẻ có biểu hiện mệt nhiều, da xanh, niêm mạc nhợt, hoa mắt, chóng mặt. Kết quả nội soi cho thấy trẻ bị xuất huyết tiêu hóa do loét hành tá tràng. Ngay sau đó, bệnh nhi được chỉ định nhập viện điều trị tích cực tại khoa Nhi với phác đồ bù dịch, truyền máu, sử dụng thuốc cầm máu và điều trị nội khoa chuyên sâu. Sau thời gian điều trị, sức khỏe của trẻ đã ổn định.
Viêm loét dạ dày - tá tràng là bệnh lý gây tổn thương niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng - phần đầu của ruột non. Những tổn thương xuất hiện khi lớp niêm mạc bên trong của dạ dày hoặc tá tràng bị ăn mòn, làm lộ ra các lớp dưới thành dạ dày hay thành ruột.
Theo BSCKI Thạch Thị Miên - khoa Nhi, Bệnh viện đa khoa Đống Đa, viêm loét dạ dày - tá tràng ở trẻ em hiện không còn là bệnh hiếm gặp. Đặc biệt, nhóm trẻ ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông có nguy cơ mắc bệnh ngày càng cao.
Bác sĩ Miên chia sẻ, nhiều phụ huynh vẫn còn tâm lý chủ quan khi trẻ kêu đau bụng, cho rằng đó chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường hoặc đau bụng thoáng qua nên không đưa trẻ đi khám sớm. Điều này khiến không ít trường hợp nhập viện khi bệnh đã tiến triển nặng, làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
"Nguyên nhân dẫn đến tình trạng gia tăng bệnh lý viêm loét dạ dày - tá tràng ở trẻ vị thành niên hiện nay xuất phát từ nhiều yếu tố. Trong đó, áp lực học tập kéo dài, căng thẳng thi cử, thức khuya thường xuyên là những nguyên nhân phổ biến. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống thiếu khoa học cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Nhiều học sinh hiện có thói quen bỏ bữa sáng, ăn uống thất thường, sử dụng nhiều đồ ăn cay nóng, thức ăn nhanh, nước ngọt có gas… cùng với việc tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng viêm khi chưa được thăm khám cũng là những yếu tố gây kích thích niêm mạc dạ dày, làm tăng nguy cơ viêm loét." - BSCKI Thạch Thị Miên nhấn mạnh
Viêm loét dạ dày - tá tràng ở trẻ em thường có biểu hiện không điển hình nên dễ bị bỏ qua. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ xuất hiện các triệu chứng như đau vùng thượng vị tái diễn, đau khi đói hoặc đau về đêm, ợ chua, buồn nôn, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi, da xanh, chóng mặt. Đặc biệt, nếu trẻ đi ngoài phân đen, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết tiêu hóa - tình trạng nguy hiểm cần được đưa đến cơ sở y tế để thăm khám và xử trí kịp thời. Nếu chậm trễ, trẻ có thể đối mặt với nguy cơ thiếu máu nặng, thậm chí thủng ổ loét gây nguy hiểm đến tính mạng.
Các bác sĩ khoa Nhi - Bệnh viện đa khoa Đống Đa khuyến cáo, để phòng ngừa viêm loét dạ dày - tá tràng ở trẻ vị thành niên, gia đình cần xây dựng cho trẻ lối sống khoa học, lành mạnh. Trẻ cần được ăn uống điều độ, đủ bữa, đặc biệt không bỏ bữa sáng.
Thực phẩm nên ăn gồm có: nên uống sữa ấm, trứng nên được hấp hoặc ăn cùng cháo. Trứng chỉ nên ăn từ 2-3 lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 1-2 quả. Các thực phẩm giàu đạm dễ tiêu hóa như thịt lợn nạc, cá nạc nên được luộc, hấp, hoặc kho để dễ hấp thu. Rau củ tươi như cải bắp, củ cải nên được ưu tiên vì giàu vitamin, giúp mau lành vết loét. Thực phẩm giàu tinh bột như cơm, bánh mì, cháo, khoai củ nấu chín hoặc luộc kỹ là lựa chọn tốt vì dễ tiêu hóa và ít mùi vị. Dầu thực vật từ các loại hạt như dầu hướng dương, dầu vừng, dầu hạt cải hoặc dầu đậu nành là những lựa chọn phù hợp để chế biến thực phẩm.
Thực phẩm nên kiêng gồm có: các loại thịt nguội như dăm bông, lạp sườn, xúc xích đã được chế biến sẵn; thực phẩm có độ cứng, dai như thịt có nhiều gân, sụn, hoặc các loại rau già; gia vị như dấm tỏi, tiêu ớt, hoặc các loại dưa cà muối, hành muối; quả chua như chanh, cóc, xoài xanh, sấu; nước ngọt có gas, chè, cà phê đậm đặc.
Lưu ý khi chế biến thực phẩm, các loại thực phẩm nên được thái nhỏ, nghiền nhuyễn hoặc nấu chín kỹ trước khi sử dụng. Ngoài ra, người bệnh nên ăn thực phẩm ngay sau khi chúng được nấu chín.
Bên cạnh đó, phụ huynh cần quan tâm đến sức khỏe tinh thần của trẻ, tránh tạo áp lực học tập quá mức. Việc sắp xếp thời gian học tập, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc và tăng cường vận động thể chất sẽ giúp trẻ nâng cao sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh lý đường tiêu hóa.
Ngoài ra, tuyệt đối không tự ý cho trẻ sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc kháng viêm kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi trẻ có biểu hiện đau bụng tái diễn hoặc các dấu hiệu bất thường liên quan đến đường tiêu hóa, cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Sức khỏe của trẻ em không chỉ phụ thuộc vào điều trị khi mắc bệnh mà còn cần sự quan tâm, đồng hành của gia đình trong việc xây dựng lối sống lành mạnh và chủ động phòng bệnh. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng cách sẽ giúp hạn chế các biến chứng nguy hiểm của viêm loét dạ dày - tá tràng, góp phần bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần cho thế hệ trẻ Thủ đô.
Kim Cương