Tổ chức Y tế Thế giới chẩn đoán rối loạn chơi game đã được đưa vào Bảng phân loại bệnh quốc tế ICD-11. Điều này khẳng định nghiện game online là một bệnh lý chính thức, có cơ chế sinh học, có tiêu chuẩn chẩn đoán và cần được điều trị chuyên khoa.
Nghiện game online là một bệnh lý về tâm thần. (ảnh minh hoạ)
Các nghiên cứu cho thấy khoảng 8,5 - 12% người chơi game có dấu hiệu nghiện. Nhóm tuổi từ 15 - 25 chiếm tỷ lệ cao nhất, không phân biệt giới tính, nghề nghiệp hay nơi cư trú. Đây là con số đáng báo động. Phóng viên đã có buổi trao đổi với BSCKI Nguyễn Minh Hiếu - Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức để tìm hiểu những thông tin giúp nhận diện, điều trị và phòng ngừa căn bệnh này.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, nghiện game online là gì? Và vì sao nghiện game online không được xem là ham chơi đơn thuần?
BSCKI Nguyễn Minh Hiếu: Nghiện game online là tình trạng người chơi mất kiểm soát hành vi, phải chơi ngày càng nhiều để đạt được cảm giác thỏa mãn, đồng thời xuất hiện cáu gắt, khó chịu, bứt rứt khi không được chơi.
Khi chơi game, não bộ tăng giải phóng dopamin và các morphin nội sinh, những chất tạo cảm giác khoái cảm và hưng phấn. Việc lặp lại cơ chế "phần thưởng" này khiến não bộ dần hình thành sự lệ thuộc. Đáng chú ý, ở người nghiện game ghi nhận sự suy giảm serotonin tại khe synap ở não. Các xét nghiệm tìm kiếm serotonin trong huyết tương và trong dịch não tủy của người nghiện game cũng chứng tỏ điều này. Sự thiếu hụt này liên quan trực tiếp đến rối loạn khí sắc, trầm cảm, giảm năng lượng và ý nghĩ tiêu cực.
Phóng viên: Những dấu hiệu hoặc tiêu chuẩn chẩn đoán nào giúp nhận biết một người đang mắc chứng nghiện game online, thưa bác sĩ?
BSCKI Nguyễn Minh Hiếu: Tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện game như sau người bệnh chơi game online trên 4 giờ mỗi ngày, thời gian trên 1 tháng. Có ít nhất hai trong số các triệu chứng sau: thèm chơi game; chơi game liên tục không nghỉ; không kiểm soát được việc chơi game; mất thời gian cho chơi game; bỏ bê các công việc khác; che dấu cảm giác và tình huống khó chịu bằng cách chơi game; nói dối về thời gian chơi game; sử dụng sai về tiền bạc; có các triệu chứng giống trầm cảm.
Phóng viên: Nghiện game online có thể gây ra những tác động tiêu cực như thế nào đối với sức khỏe, học tập, công việc và các mối quan hệ xã hội của người trẻ, thưa bác sĩ?
BSCKI Nguyễn Minh Hiếu: Nghiện game online gây tổn hại toàn diện. Về thể chất, gây suy kiệt, rối loạn giấc ngủ, đau đầu, giảm cân, kiệt sức do chơi thâu đêm. Về tâm thần, gây trầm cảm, rối loạn cảm xúc, suy giảm chức năng nhận thức. Về học tập, lao động, sa sút kết quả học tập, bỏ học, mất việc. Về gia đình, xã hội, có thể gây xung đột, cô lập, đổ vỡ các mối quan hệ. Không chỉ vậy, đã có trường hợp tử vong do kiệt sức khi chơi game kéo dài. Một số người vì thiếu tiền chơi game đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, để lại hậu quả nặng nề cho bản thân và xã hội. Đây là những hệ lụy không thể xem nhẹ.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, việc điều trị nghiện game online được thực hiện theo nguyên tắc nào?
BSCKI Nguyễn Minh Hiếu: Nghiện game online hoàn toàn có thể điều trị nhưng không đơn giản. Nguyên tắc điều trị gồm: ngừng hoàn toàn việc chơi game; điều trị cắt cơn bằng thuốc an thần và thuốc chống trầm cảm theo chỉ định bác sĩ chuyên khoa. Trường hợp nặng có thể chỉ định liệu pháp sốc điện. Điều trị củng cố lâu dài kết hợp can thiệp tâm lý - xã hội. Quá trình điều trị có thể kéo dài nhiều năm nhằm phòng ngừa tái phát. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ sở y tế có vai trò quyết định. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng trầm trọng.
Phóng viên: Bác sĩ có khuyến cáo gì để phòng ngừa và can thiệp sớm tình trạng nghiện game online hiện nay?
BSCKI Nguyễn Minh Hiếu: Nghiện game online là một vấn đề sức khỏe tâm thần có thể phòng ngừa và can thiệp sớm nếu có sự phối hợp đồng bộ giữa cá nhân, gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Đối với cá nhân, cần chủ động kiểm soát thời gian chơi game và thiết bị điện tử, không chơi game quá 2 giờ mỗi ngày và không chơi sau 22 giờ. Không sử dụng game như một cách giải tỏa cảm xúc tiêu cực (căng thẳng, buồn chán, thất vọng). Duy trì lối sống lành mạnh như ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ, tập luyện thể thao thường xuyên. Tăng cường các hoạt động ngoài đời thực như giao tiếp xã hội, đọc sách, văn hóa nghệ thuật, lao động thể chất. Khi nhận thấy các dấu hiệu như khó kiểm soát việc chơi game, cáu gắt khi không được chơi, buồn chán kéo dài, cần tìm đến cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần để được tư vấn kịp thời.
Đối với gia đình, cha mẹ và người thân cần quan tâm, lắng nghe, tránh chỉ trích, quát mắng hoặc áp đặt khi con em chơi game. Thiết lập quy tắc rõ ràng về thời gian sử dụng internet, điện thoại, máy tính trong gia đình. Làm gương trong việc sử dụng thiết bị công nghệ hợp lý. Tạo môi trường gia đình ấm áp, tăng cường hoạt động chung như thể thao, sinh hoạt tập thể, du lịch, lao động. Khi phát hiện con em có dấu hiệu nghiện game, không giấu bệnh, không tự ý điều trị, cần đưa người bệnh đến cơ sở chuyên khoa tâm thần để được chẩn đoán và điều trị đúng.
Đối với nhà trường, đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng sử dụng internet an toàn cho học sinh, sinh viên. Tăng cường tư vấn tâm lý học đường, phát hiện sớm các học sinh có biểu hiện lệ thuộc game, trầm cảm, rối loạn hành vi. Phối hợp chặt chẽ với gia đình trong việc theo dõi học tập, sinh hoạt và hành vi của học sinh. Tổ chức đa dạng các hoạt động ngoại khóa, thể thao, văn nghệ, giúp học sinh có kênh giải trí lành mạnh thay thế game online. Chủ động kết nối với các cơ sở y tế, chuyên khoa tâm thần khi cần hỗ trợ chuyên môn.
Đối với cộng đồng và xã hội, cần tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe tâm thần về nghiện game online trên các phương tiện thông tin đại chúng. Gia đình, tổ dân phố, đoàn thể cần quan tâm, phát hiện sớm những người có dấu hiệu lệ thuộc game để kịp thời hỗ trợ. Quản lý chặt chẽ các điểm kinh doanh trò chơi điện tử, đặc biệt với trẻ em và thanh thiếu niên. Phát triển các không gian sinh hoạt cộng đồng, sân chơi thể thao, văn hóa nhằm thu hút người trẻ tham gia các hoạt động lành mạnh.
Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ!
Việt Nam