Thời tiết giao mùa với những diễn biến thay đổi, tạo điều kiện lý tưởng cho các mầm bệnh đường hô hấp phát triển. Sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ môi trường, chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn cùng độ ẩm không khí tăng cao khiến cơ thể con người phải tiêu tốn nhiều năng lượng để thích nghi, làm cho sức đề kháng suy giảm, khiến những người có thể trạng yếu hoặc không kịp thích ứng dễ dàng mắc bệnh, đặc biệt là bệnh cúm mùa và các biến chứng viêm đường hô hấp cấp tính.
TS.BS Nguyễn Thị Anh Xuân, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba cho biết, điều kiện môi trường nồm ẩm không chỉ làm giảm khả năng phòng vệ của cơ thể mà còn tạo môi trường thuận lợi để các loại vi khuẩn và vi rút phát tán. Đối với những người mắc các bệnh mãn tính về tim mạch hay hô hấp, đây là khoảng thời gian nhạy cảm khiến bệnh dễ tiến triển thành các đợt cấp tính và trở nặng hơn. Nhóm đối tượng người già và trẻ em cần được đặc biệt quan tâm bởi hệ miễn dịch thường kém hơn, dễ mắc các chủng vi rút cúm phổ biến hiện nay như A/H3N2, A/H1N1, cúm B và C.
Cúm mùa vốn là một bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính có khả năng lây nhiễm rất cao và lây truyền nhanh qua đường hô hấp. Bệnh lây trực tiếp từ người bệnh sang người lành thông qua các giọt bắn nhỏ phát tán khi nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Triệu chứng của cúm mùa thường rất dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường khác với biểu hiện điển hình là sốt cao trên 38°C, đau nhức cơ toàn thân, đau họng, hắt hơi và khó thở.
Mặc dù đa số bệnh nhân có thể hồi phục trong vòng một tuần, nhưng đối với phụ nữ mang thai hoặc người suy giảm miễn dịch, cúm có thể gây biến chứng viêm phổi nặng, suy đa phủ tạng dẫn đến tử vong.
Theo TS.BS Nguyễn Thị Anh Xuân, dù có những biểu hiện tương đồng về đường hô hấp, cúm mùa và cảm lạnh thông thường thực chất là hai bệnh lý khác nhau hoàn toàn về cả mức độ nguy hiểm lẫn tác nhân gây bệnh. Điểm khác biệt rõ nhất nằm ở tốc độ khởi phát và cường độ của triệu chứng, cúm mùa thường có triệu chứng như sốt cao từ 38 đến 40 độ C, đi kèm cảm giác kiệt sức và đau nhức cơ khớp dữ dội khiến người bệnh gần như không thể làm việc.
Ngược lại, cảm lạnh thường diễn biến chậm hơn với các biểu hiện nhẹ như hắt hơi, sổ mũi hoặc đau họng và hiếm khi gây ra tình trạng sốt cao hay mệt mỏi. Trong khi người bị cảm lạnh chủ yếu khó chịu vì các vấn đề tại mũi và họng thì bệnh nhân cúm với những cơn ho khan kéo dài, tức ngực và đau đầu. Đặc biệt, nếu cảm lạnh thường tự khỏi sau khoảng một tuần mà không để lại di chứng thì cúm mùa lại tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hoặc suy hô hấp nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách.
TS.BS Nguyễn Thị Anh Xuân cho biết, để bảo vệ sức khỏe việc tiêm vắc xin phòng cúm hàng năm là biện pháp hiệu quả nhất. Song song với đó, mỗi cá nhân cần duy trì thói quen vệ sinh cá nhân khoa học như thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý và giữ ấm cơ thể. Chế độ dinh dưỡng đủ chất kết hợp với việc tăng cường vận động thể lực sẽ giúp nâng cao thể trạng, tăng khả năng chống chọi với mầm bệnh trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ trong sinh hoạt hàng ngày, chủ động duy trì việc đeo khẩu trang tại nơi đông người hoặc khi tham gia giao thông công cộng, đồng thời thực hiện ăn chín, uống sôi và đảm bảo vệ sinh nhà cửa thông thoáng.
Đặc biệt, người dân cần chủ động lắng nghe cơ thể và không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường. Khi có các triệu chứng như ho, sốt cao, đau đầu hoặc mệt mỏi kéo dài, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay các loại thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ để tránh nguy cơ biến chứng nặng và hạn chế sự lây lan mầm bệnh cho những người xung quanh.
Duy Tuân