Khi vào viện, trẻ xuất hiện các cơn ho kéo dài, trong cơn ho có tím tái mặt mũi và khó thở, sau cơn ho thường nôn ói và khạc ra đờm nhày trắng dính. Trẻ ho nhiều về đêm nhưng giữa các cơn vẫn tỉnh táo. Kết quả xét nghiệm xác định trẻ dương tính với ho gà và được điều trị ngay bằng kháng sinh đặc hiệu kết hợp hỗ trợ hô hấp tại khoa, sau đó tình trạng ổn định và được xuất viện theo dõi.
Tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa ho gà hiệu quả.
Theo bác sĩ chuyên khoa I Thạch Thị Miên – Bệnh viện đa khoa Đống Đa, ho gà (pertussis) là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây truyền nhanh qua giọt bắn đường hô hấp. Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới một tuổi hoặc chưa tiêm đủ liều vắc xin, có nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong cao. Bệnh thường khởi đầu giống cảm cúm nhẹ, có thể sốt nhẹ hoặc không sốt nên dễ bị bỏ qua. Sau một đến hai tuần, trẻ bắt đầu ho thành cơn dồn dập kéo dài, mỗi cơn có thể hàng chục giây, trong cơn có thể tím tái, khó thở, thở rít và sau cơn thường nôn ói ra thức ăn hoặc đờm nhày trắng dính. Trẻ thường ho nhiều về đêm nhưng giữa các cơn vẫn tỉnh táo, đặc biệt nhiều trường hợp không sốt nên dễ bị chẩn đoán muộn nếu chỉ dựa vào dấu hiệu sốt.
Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần được đưa trẻ đi cấp cứu ngay bao gồm ho thành cơn kèm tím tái hoặc ngừng thở, biểu hiện suy hô hấp hoặc khó thở nặng, dấu hiệu nhiễm độc, nôn nhiều dẫn đến mất nước, co giật hoặc các biểu hiện thần kinh như lơ mơ, lú lẫn. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như ngừng thở, suy hô hấp, viêm phổi hoặc co giật.
Điều trị ho gà chủ yếu là sử dụng kháng sinh đặc hiệu kết hợp với hỗ trợ hô hấp khi cần, theo dõi sát tình trạng hô hấp, bù dịch nếu trẻ nôn nhiều và xử trí các biến chứng. Trong các trường hợp nặng, trẻ cần được chăm sóc tích cực. Phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch, đồng thời thực hiện các biện pháp dự phòng như đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người bệnh, che miệng khi ho, rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng ho kéo dài.
Bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh không nên coi nhẹ các cơn ho kéo dài hoặc ho thành cơn ở trẻ mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, đặc biệt khi xuất hiện các dấu hiệu như tím tái, nôn sau ho hoặc khó thở. Cần kiểm tra và đảm bảo lịch tiêm chủng đầy đủ cho trẻ, không tự ý sử dụng thuốc giảm ho hay kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu trong gia đình có người lớn ho kéo dài, nên hạn chế tiếp xúc với trẻ nhỏ, sử dụng khẩu trang và chủ động đi khám, xét nghiệm khi nghi ngờ để tránh lây nhiễm cho trẻ.
Ho gà là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có thể gây hậu quả nghiêm trọng ở trẻ nhỏ nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng tiêm chủng và điều trị tốt nếu được phát hiện sớm. Phát hiện sớm, điều trị kịp thời và tiêm phòng đầy đủ chính là chìa khóa quan trọng để bảo vệ trẻ.
Hà Khanh