Tư vấn dinh dưỡng cho bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa Sơn Tây.
Phóng viên: Thạc sĩ có thể giải thích một cách dễ hiểu về bệnh đái tháo đường và những nguy cơ nếu không kiểm soát tốt?
Thạc sĩ dinh dưỡng Phùng Thị Hậu: Đái tháo đường là một bệnh mạn tính, xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc sử dụng insulin không hiệu quả. Điều này dẫn đến tình trạng tăng đường huyết kéo dài. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, tổn thương thận, giảm thị lực, nhiễm trùng và đặc biệt là tình trạng vết thương lâu lành.
Điều đáng nói là nhiều người bệnh chủ quan vì bệnh diễn tiến âm thầm. Khi phát hiện thì đã có biến chứng. Do đó, việc kiểm soát đường huyết ngay từ sớm là vô cùng quan trọng.
Phóng viên: Dinh dưỡng đóng vai trò như thế nào trong điều trị và kiểm soát bệnh đái tháo đường, thưa thạc sĩ?
Thạc sĩ dinh dưỡng Phùng Thị Hậu: Dinh dưỡng đóng vai trò trung tâm trong kiểm soát đái tháo đường. Một chế độ ăn hợp lý có thể giúp ổn định đường huyết, giảm nhu cầu dùng thuốc và phòng ngừa biến chứng. Ngược lại, nếu ăn uống không kiểm soát, dù có dùng thuốc tốt đến đâu cũng khó đạt hiệu quả điều trị.
Chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng điều trị đái tháo đường là sự kết hợp của dinh dưỡng, vận động và dùng thuốc. Trong đó, dinh dưỡng là yếu tố người bệnh có thể chủ động kiểm soát hàng ngày.
Phóng viên: Những nguyên tắc ăn uống quan trọng nhất mà người bệnh đái tháo đường cần tuân thủ là gì, thưa thạc sĩ?
Thạc sĩ dinh dưỡng Phùng Thị Hậu: Có một số nguyên tắc quan trọng mà người bệnh cần ghi nhớ bao gồm: ăn đủ và cân đối 4 nhóm thực phẩm, đặc biệt tăng cường chất xơ, vitamin và khoáng chất. Hạn chế chất béo bão hòa, tránh ăn mỡ động vật và phủ tạng. Giảm đường, tránh thực phẩm ngọt, bánh kẹo, nước ngọt có gas. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày từ 4 - 6 bữa, ăn đúng giờ, không để quá đói hoặc ăn quá no. Ăn chậm, nhai kỹ để hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát lượng ăn. Kiểm soát lượng tinh bột là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết. Những nguyên tắc này tưởng chừng đơn giản nhưng nếu duy trì đều đặn sẽ mang lại hiệu quả rất lớn.
Phóng viên: Người bệnh đái tháo đường thường băn khoăn về việc ăn trái cây và tinh bột, vậy nên sử dụng như thế nào cho phù hợp, thưa thạc sĩ?
Thạc sĩ dinh dưỡng Phùng Thị Hậu: Đây là câu hỏi rất phổ biến. Người bệnh không cần kiêng hoàn toàn mà nên lựa chọn và sử dụng hợp lý. Rau xanh nên ăn nhiều, ưu tiên luộc hoặc hấp, hạn chế dầu mỡ. Chất đạm nên chọn cá, thịt nạc, đậu phụ vừa tốt cho sức khỏe vừa ít ảnh hưởng đến đường huyết. Tinh bột nên chọn loại hấp thu chậm như gạo lứt, bánh mì nguyên cám thay vì cơm trắng. Trái cây vẫn có thể ăn nhưng nên chọn loại ít ngọt như táo, ổi, bưởi… và ăn với lượng phù hợp.
Ngược lại, cần hạn chế tối đa đường, bánh kẹo ngọt, nước ngọt, trà sữa, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, không ăn quá nhiều cơm trắng. Quan trọng nhất là kiểm soát khẩu phần và thời điểm ăn, tránh ăn trái cây ngay sau bữa chính hoặc vào buổi tối muộn.
Phóng viên: Thạc sĩ có lời khuyên gì để người bệnh đái tháo đường duy trì chế độ dinh dưỡng và điều trị hiệu quả?
Thạc sĩ dinh dưỡng Phùng Thị Hậu: Điều quan trọng là sự kiên trì và hiểu đúng về bệnh. Người bệnh cần: không tự ý bỏ thuốc hoặc insulin; theo dõi đường huyết thường xuyên; kết hợp vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tập dưỡng sinh… và tái khám đúng hẹn.
Vừa qua, thông qua buổi truyền thông dinh dưỡng cho người bệnh đái tháo đường tại Bệnh viện đa khoa Sơn Tây, thông điệp ăn uống hợp lý, tuân thủ điều trị giúp kiểm soát tốt đường huyết, phòng biến chứng đã được lan tỏa mạnh mẽ. Nhiều người bệnh chia sẻ rằng họ đã thay đổi cách nhìn về chế độ ăn, không còn cảm thấy bị hạn chế mà hiểu rằng đó là cách để bảo vệ sức khỏe của chính mình.
Trong thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục duy trì các chương trình giáo dục sức khỏe, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong phòng ngừa và kiểm soát các bệnh mạn tính. Hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh và chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe bản thân.
Xin trân trọng cảm ơn thạc sĩ!
Kim Cương