Trên thực tế, nhiều người lớn tuổi và cả gia đình thường coi nhẹ các biểu hiện trầm cảm, cho rằng đó chỉ là những thay đổi tâm lý tự nhiên khi về già, như buồn bã, mệt mỏi, cô đơn hay giảm hứng thú với cuộc sống. Chính sự chủ quan này khiến bệnh trầm cảm ở người cao tuổi thường bị bỏ sót, phát hiện muộn hoặc không được điều trị đúng cách. Hệ quả là bệnh không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất, làm suy giảm chất lượng cuộc sống, tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, thậm chí rút ngắn tuổi thọ.
Tại buổi sinh hoạt khoa học Bệnh viện Tâm thần Hà Nội tổ chức với chủ đề "Tối ưu hóa điều trị trầm cảm trên các đối tượng bệnh nhân đặc biệt – Kỷ nguyên của thực hành lâm sàng" PGS.TS.BS. Trần Nguyễn Ngọc – Trưởng phòng M6, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trầm cảm thường đi kèm với nhiều rối loạn tâm thần và bệnh lý nội khoa mạn tính, điển hình như: rối loạn lo âu, rối loạn sử dụng chất, rối loạn nhân cách, bệnh tim mạch, đái tháo đường, đau mạn tính…Chính vì vậy, việc đánh giá người bệnh cần được thực hiện toàn diện, bao gồm: xác định mức độ trầm cảm bằng các thang đánh giá lâm sàng, phát hiện các rối loạn tâm thần đi kèm, đánh giá nguy cơ tự sát, rà soát các thuốc đang sử dụng nhằm hạn chế tương tác thuốc…
Vì thế, theo PGS.TS.BS. Trần Nguyễn Ngọc bên cạnh điều trị bằng thuốc, việc kết hợp liệu pháp tâm lý, thay đổi lối sống và các phương pháp điều trị sinh học khi cần thiết cũng đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, điều trị duy trì sau khi lui bệnh được xem là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa tái phát và cải thiện chức năng lâu dài cho người bệnh.
Theo ThS.BSCKII. Đỗ Văn Thắng – Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Hà Nội cho biết trong điều trị, cần tuân thủ nguyên tắc "khởi liều thấp – tăng liều chậm" (start low – go slow) khi sử dụng thuốc chống trầm cảm cho người cao tuổi. Đồng thời, việc kết hợp liệu pháp tâm lý, hỗ trợ xã hội và phục hồi chức năng cũng góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. Mục tiêu điều trị không chỉ dừng lại ở việc cải thiện triệu chứng trầm cảm mà còn hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng hoạt động độc lập của người bệnh cao tuổi. Người cao tuổi rất cần được chăm sóc cả về thể chất lẫn tinh thần. Một điều kiện sống ổn định, một chế độ dinh dưỡng phù hợp, sự hòa hợp của các thành viên trong các mối quan hệ gia đình, sự chia sẻ, quan tâm, lắng nghe …là điều cần làm và quan trọng đối với người cao tuổi.
Vì vậy, theo các chuyên gia y tế để giúp người cao tuổi phòng ngừa và vượt qua trầm cảm, gia đình cần:
Khuyến khích người cao tuổi tham gia vào các hoạt động cộng đồng, tạo cơ hội cho họ gặp gỡ và giao lưu với bạn bè, gia đình.
Cung cấp sự chăm sóc y tế đầy đủ cho người cao tuổi, bao gồm điều trị bệnh lý mãn tính và tư vấn tâm lý khi cần thiết.
Người cao tuổi nên tham gia các hoạt động thể chất nhẹ nhàng đó là các bài tập thể dục đơn giản như đi bộ, yoga hoặc thể dục nhịp điệu có thể giúp cải thiện tâm trạng và giảm lo âu, trầm cảm.
Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về trầm cảm ở người cao tuổi là một yếu tố quan trọng trong việc giúp họ tìm kiếm sự giúp đỡ kịp thời…
Lê Hoà