Mặc dù đã được cảnh báo nhưng những tai nạn thương tích vẫn tiếp tục xảy ra trong đời sống hàng ngày. Đó là, mới đây Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp trẻ nam 16 tháng tuổi bị suy hô hấp cấp nguy kịch do hít phải dầu đèn.
Bệnh nhi được đưa vào viện trong tình trạng khó thở nhiều, da tái, co kéo cơ hô hấp, nhịp thở nhanh, SpO₂ chỉ còn 78%.
Theo lời kể của mẹ bệnh nhi, trước nhập viện khoảng 1 giờ, trẻ tự uống dầu đèn tại nhà với số lượng không rõ, sau đó bà mẹ phát hiện trẻ có những dấu hiệu của tình trạng suy hô hấp ngày càng nặng nên đưa con vào viện.
Sau khi thăm khám và tiến hành các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ chẩn đoán trẻ bị viêm phổi do hít dầu gây suy hô hấp cấp. Sau quá trình điều trị tích cực và theo dõi chặt chẽ, tình trạng hô hấp của trẻ dần cải thiện, oxy máu ổn định, trẻ tỉnh táo hơn và đáp ứng tốt với điều trị. Các bác sĩ vẫn tiếp tục theo dõi sát diễn biến tổn thương phổi của bệnh nhân.
Xử trí ban đầu khi trẻ uống nhầm xăng, dầu
Ngộ độc do uống nhầm hóa chất rất dễ xảy ra với trẻ em. Các trường hợp uống xăng, dầu hỏa có thể gây viêm phổi bởi bệnh nhân dễ dàng hít phải hơi độc của hóa chất.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo các gia đình cẩn thận trong quá trình trông nom, chăm sóc trẻ, đặc biệt khi trẻ đã uống nhầm xăng, dầu, người lớn cần tuyệt đối không được gây nôn, cần giữ trẻ ở tư thế đầu cao, theo dõi sát và đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Bởi vì dầu hỏa là chất dễ bay hơi, dễ trào ngược, khi trẻ nôn sẽ rất dễ hít sặc dầu vào đường thở, gây viêm phổi hít và suy hô hấp nặng hơn.
Không cho trẻ ăn uống thêm bất cứ thứ gì cho đến khi được bác sĩ đánh giá. Nếu cho trẻ uống sữa, nước chanh, nước đường để "giải độc" thì những chất này không trung hòa được dầu, ngược lại còn làm tăng nguy cơ nôn trớ và hít sặc.
Không rửa dạ dày tại nhà hoặc yêu cầu rửa dạ dày nếu không có chỉ định chuyên khoa vì với các chất dầu, rửa dạ dày không làm giảm nguy cơ nhiễm độc mà còn làm tăng nguy cơ dầu trào vào phổi.
Tất cả trẻ uống nhầm hoặc nghi ngờ hít dầu hỏa cần được đưa đến cơ sở y tế và theo dõi hô hấp ít nhất 24 giờ, kể cả khi ban đầu chưa có biểu hiện nặng. Vì sau khi uống hoặc hít phải dầu hỏa, trẻ có thể chưa khó thở ngay trong những giờ đầu nhưng quá trình viêm phổi do hít dầu thường xuất hiện muộn sau vài giờ đến 24 giờ, khi đó trao đổi khí giảm dần, trẻ có thể đột ngột suy hô hấp nặng.
Viêm phổi do hít dầu là tổn thương hóa học, không phải nhiễm trùng đơn thuần nên không tự ý sử dụng kháng sinh mà phải điều trị theo phác đồ chuyên khoa, tập trung hỗ trợ hô hấp, theo dõi sát và dùng thuốc khi có chỉ định.
Với trẻ uống nhầm dầu hỏa, xử trí sai ban đầu có thể quyết định mức độ nặng của bệnh. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi – Hồi sức sớm nhất có thể sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ tính mạng cho trẻ.
Hướng dẫn xử trí khi trẻ ngộ độc thuốc, hóa chất
Từ ca bệnh thực tế này, các bác sĩ đưa ra hướng dẫn xử trí đúng cách khi trẻ ngộ độc thuốc và hóa chất.
Đó là, ngay khi phát hiện/nghi ngờ trẻ uống nhầm thuốc hoặc hóa chất độc hại, cha mẹ và người trông trẻ cần nhanh chóng tách trẻ ra khỏi các chất có nguy cơ gây ngộ độc. Gọi cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đưa trẻ tới ngay cơ sở y tế gần nhất. Khi đi cha mẹ nhớ cầm theo thuốc hoặc hóa chất nghi ngờ gây ngộ độc cho trẻ, điều này sẽ giúp cho bác sĩ gợi ý được nguyên nhân và có phương án giải độc phù hợp.
Thông thường trẻ bị ngộ độc qua 3 con đường: qua da và niêm mạc do tiếp xúc trực tiếp với hóa chất; qua đường tiêu hóa do uống và qua đường hô hấp do hít phải chất độc.
- Ngộ độc hóa chất qua da với những biểu hiện ngoài da như trên da xuất hiện nhiều nốt sưng đỏ và nốt phỏng.
- Biểu hiện về tiêu hóa khi trẻ uống phải hóa chất: nôn, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, quấy khóc.
- Biểu hiện về hô hấp khi trẻ hít phải hóa chất: ho, kích thích, khò khè, khó thở.
- Biểu hiện toàn thân khi trẻ bị nhiễm độc nặng: thở nhanh hoặc thở chậm hơn bình thường, tím tái, co giật, li bì, hôn mê...
Trong khi chờ đợi đưa trẻ đến cơ sở y tế, cha mẹ nên sơ cứu ban đầu cho trẻ bằng cách:
- Nếu bị nhiễm độc qua da và niêm mạc: Tháo bỏ ngay quần áo bị dính hóa chất, đồng thời rửa vùng cơ thể tiếp xúc với hóa chất của trẻ liên tục dưới vòi nước sạch. Trường hợp hóa chất vào mắt, cần rửa mắt bằng cách ngụp mặt vào chậu nước và chớp mắt liên tục, nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ.
- Nếu bị nhiễm độc qua đường hô hấp: Nhanh chóng đưa trẻ ra khỏi khu vực có hóa chất gây độc, xịt mũi, họng cho trẻ bằng nước muối sinh lý, sau đó cho trẻ súc miệng nhiều lần.
- Nếu bị nhiễm độc qua đường tiêu hóa: Kê cao đầu hoặc giữ trẻ ở tư thế ngồi nếu trẻ còn tỉnh táo, trường hợp trẻ bị bất tỉnh thì cho nằm nghiêng bên trái. Điều này sẽ giúp trẻ đỡ bị sặc, đồng thời khi trẻ nôn nhiều, các chất trong dạ dày sẽ không trào lên thực quản, rồi vào khí phế quản, vào phổi gây nguy hiểm cho trẻ.
Nếu thấy trẻ tỉnh táo, chưa bị nôn trớ, còn phản ứng tốt, cha mẹ dùng ngón tay của mình (tốt nhất nên quấn thêm miếng gạc mềm, sạch) kích thích vào vùng sàn họng trẻ (chỗ lưỡi gà), giúp trẻ có thể nôn để loại bớt chất độc hại ra ngoài cơ thể.
Chú ý động tác kích thích gây nôn cần nhẹ nhàng, tránh gây tổn thương vùng họng của trẻ. Tuyệt đối không gây nôn nếu trẻ hôn mê, li bì, co giật hoặc uống phải hóa chất ăn mòn như axit, bazo, xăng, dầu…Cho trẻ uống Oresol để bù nước và điện giải.
Phòng ngộ độc xăng, dầu và hóa chất cho trẻ
Để phòng chống tai nạn thương tích do uống phải xăng, dầu và hóa chất ở trẻ, các bác sĩ khuyến cáo các phụ huynh cần thận trọng trong việc trông trẻ. Những hóa chất có thể gây nguy hiểm như xăng dầu, dầu hỏa, nước giặt... để xa tầm tay trẻ, tránh tai nạn xảy ra.
Không nên dùng chai từng đựng nước uống để đựng xăng dầu, hóa chất. Những chai nước suối, nước ngọt, trà xanh… sẽ làm trẻ lầm tưởng đó là nước, lấy uống sẽ rất nguy hiểm.
Khi phát hiện trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hoặc phát hiện trẻ vừa uống, ăn các loại dầu, xăng... phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời.