Chăm sóc thích hợp, giúp trẻ trẻ sinh non sống khỏe mạnh

Tại Việt Nam, ước tính hàng năm có khoảng 103.500 trẻ sinh non và 17.000 trẻ tử vong trong vòng 28 ngày sau khi sinh và tỷ lệ trẻ sinh non, nhẹ cân chiếm 19% trong mô hình bệnh tật của trẻ sơ sinh. Tỷ lệ tử vong sơ sinh chiếm 60% trong trẻ em dưới 5 tuổi và 71% trẻ tử vong dưới 1 tuổi. Nhiều trẻ sống sót phải đối mặt với nhiều nguy cơ, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe sau này như suy hô hấp, thiếu máu, nhiễm khuẩn...

Theo các bác sĩ của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cho biết, trẻ sinh trước 28 tuần tuổi là sinh cực non tháng. Trẻ sinh từ 28-31 tuần 6 ngày tuổi là sinh rất non tháng. Trẻ sinh từ 32 tuần - 33 tuần 6 ngày gọi là sinh non vừa và trẻ sinh từ 34 tuần - 36 tuần 6 ngày, sinh non muộn.

Tỷ lệ sống sót của trẻ sinh non sẽ khác nhau ở các tuổi thai và tùy vào khả năng của các cơ sở y tế. Theo báo cáo của Viện quốc gia về Sức khỏe trẻ em và Phát triển con người của Mỹ (NICHD), trẻ sinh non dưới 24 tuần tuổi có ít cơ hội sống sót, tỷ lệ sống sót cho đến khi xuất viện của trẻ 22 tuần là 6%, 23 tuần là 26%. Trong trường hợp trẻ sống được lại đối mặt với nguy cơ gặp biến chứng suốt đời, đặc biệt là di chứng não từ trung bình đến nặng lên đến 69%. Vì vậy, một số cơ sở y tế chọn mốc tuổi thai 24 tuần là ngưỡng an toàn để cứu sống.

Trẻ sinh non sau 24 tuần tuổi có tỷ lệ sống cao hơn, bé sinh ở tuần thứ 26 có cơ hội sống sót khoảng 78%. Tuy nhiên, theo dõi cho thấy có 4/10 trẻ sinh non sống ở tuần thai này sẽ gặp các vấn đề về hô hấp, thị lực, thính lực, chậm phát triển trí tuệ so với trẻ đủ tháng.

Trẻ sinh non sau 28 tuần tuổi có khả năng sống sót lên đến 80-90%. Tuy nhiên, khoảng 10-20% nguy cơ có thể gặp phải các vấn đề sức khỏe lâu dài như vấn đề hít thở, nhiễm trùng, vấn đề liên quan huyết học, tiêu hóa...

Trẻ sinh non từ 30-32 tuần tuổi tỷ lệ sống sót lên đến 95%, các nguy cơ gặp phải trong vấn đề sức khỏe lâu dài cũng giảm đáng kể. Bé chào đời khi đủ 34-36 tuần tuổi có tỷ lệ tử vong rất thấp (2,8-7,1/1000 trẻ sinh sống), khả năng khỏe mạnh bình thường, 3-10% có vấn đề về hô hấp. Trẻ vẫn còn gặp khó khăn về ăn uống, cần phải theo dõi về vàng da, tăng trưởng, phát triển.

Theo các chuyên gia y tế, trình độ y học là yếu tố quan trọng quyết định đến việc cứu sống và nuôi dưỡng trẻ sinh non. Tại Việt Nam, nhiều năm trở lại đây có những ca bệnh kỳ tích, đã có nhiều trẻ sinh cực non đã nuôi dưỡng thành công nhờ sự tiến bộ của y học, cùng sự hỗ trợ của trang thiết bị tân tiến, nhiều phác đồ hiện đại được xây dựng, giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong ở trẻ đẻ non.

Tháng 9/2023, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã nuôi dưỡng thành công bé trai sinh non 26 tuần tuổi và nặng chỉ có 400g. Bé được thở CPAP trong thời gian 1,5 tháng, sau đó chuyển sang thở oxy. Bé được truyền dịch nuôi dưỡng bằng kỹ thuật longline, đặt tĩnh mạch rốn và động mạch rốn để thuận tiện cho việc xét nghiệm. Trong quá trình điều trị, có lần bé bị nhiễm khuẩn nặng, phải điều trị 1 đợt kháng sinh và may mắn là trẻ đáp ứng thuốc và qua được giai đoạn nhiễm khuẩn nặng nhất. Trẻ sinh non thường có tình trạng thiếu máu nên bé được truyền máu định kỳ 3 tuần/lần. 2 tháng sau, cân nặng trẻ tăng lên 1,2kg, khi tình hình sức khỏe ổn định khá tốt về mọi mặt, con được chuyển ra ngoài để được ấp Kangaroo với mẹ như các em bé khác. Và sau 4 tháng điều trị và chăm sóc, bé đã có cân nặng 2,1kg và bú được mẹ. Đây là em bé sinh non nhẹ cân nhất được Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội chăm sóc và điều trị thành công.

Và ngày 19/7/2023, một em bé sinh non tuần 27 nặng 550g được xuất viện với cân nặng 2100g sau gần 3 tháng điều trị và chăm sóc đặc biệt tại khoa sơ sinh của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội.

Nhiều bé sơ sinh có cân nặng 600g, 700g đã được nuôi dưỡng thành công tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Điển hình như tháng 1/2025, bệnh viện tiếp nhận sản phụ chuyển dạ và sinh thường một bé gái 24 tuần 6 ngày và nặng 600g, sau 60 ngày được chăm sóc đặc biệt trong lồng ấp, em bé đủ ổn định để lần đầu tiên được gặp và tiếp xúc với mẹ bằng phương pháp Kangaroo. Sau 99 ngày bé đã tự thở hoàn toàn, tiêu hóa tốt, nặng 3kg và được xuất viện.

Tháng 2/2025, bệnh viện đã chăm sóc một bé sinh non ở tuần thai thứ 25, nặng 700g và sau 3 tháng bé đã có cân nặng 3kg và được ra viện.

Cuối tháng 10/2025, một bé gái sinh non nặng 600g đã được xuất viện sau gần 3 tháng chăm sóc và can thiệp tích cực tại khoa sơ sinh của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Em là một trong hai bé song sinh của sản phụ 28 tuổi, chào đời ở tuần thai thứ 30. Với cân nặng chỉ 600g, bé được xác định là trẻ sinh cực non, cần được chăm sóc đặc biệt trong lồng ấp, hỗ trợ hô hấp liên tục và nuôi dưỡng hoàn toàn qua tĩnh mạch. Sau gần 3 tháng chăm sóc và can thiệp tích cực, bé đạt hơn 2kg, tự thở, tự bú, tăng cân đều và được xuất viện.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), với chăm sóc thích hợp, hơn 75% trẻ sinh non có thể sống sót và phát triển khỏe mạnh. Do vậy, việc dự phòng và chăm sóc trẻ sinh non đang là đặc biệt quan trọng.

Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cần được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc trước khi mang thai bao gồm sàng lọc, tư vấn các vấn đề liên quan đến mang thai và sinh đẻ nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo đảm phụ nữ khi mang thai có sức khoẻ tốt nhất. Các phụ nữ được phát hiện có nguy cơ sinh non cần được tiếp cận chăm sóc và điều trị ở các cơ sở chuyên khoa giúp họ có thể phòng sinh non hiệu quả. Không sinh con ở tuổi vị thành niên, khoảng cách giữa 2 lần sinh không tối thiểu là 18 tháng. Phụ nữ có thai tuân thủ hướng dẫn khám thai và thực hiện dinh dưỡng hợp lý, tránh các chất kích thích, giảm stress.

Với trẻ sơ sinh cần chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm, da kề da, cho trẻ bú mẹ ngay từ những giờ đầu sau sinh và nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và bú mẹ kéo dài ít nhất đến 24 tháng tuổi.

Theo dõi sức khỏe của trẻ, giữ ấm cho trẻ tránh hạ thân nhiệt, khám và chăm sóc trẻ đẻ non/nhẹ cân theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Đối với trẻ quá non tháng và nhẹ cân cần phải được chăm sóc, theo dõi, điều trị ổn định tại các cơ sở y tế.