Triển khai đồng bộ công tác dân số
Những năm qua, thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chương trình, đề án, kế hoạch nhằm triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm công tác dân số trong tình hình mới như: Chương trình 08-CTr/TU ngày 17/3/2021 về "Phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống nhân dân Thủ đô giai đoạn 2021-2025", trong đó triển khai mục tiêu duy trì vững chắc mức sinh thay thế; Chỉ thị số 11/CT-UBND ngày 22/10/2024 nhằm tăng cường công tác dân số trên địa bàn thành phố trong bối cảnh mới; Đề án mở rộng tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2030; Đề án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; Kế hoạch phát triển thể lực, tầm vóc người Hà Nội đến năm 2030; Kế hoạch về thực hiện chương trình điều chỉnh mức sinh đến năm 2030 trên địa bàn thành phố; Kế hoạch kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn năm 2026-2030...
Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi góp phần nâng cao chất lượng dân số.
Hà Nội cũng triển khai nhiều mô hình nâng cao chất lượng dân số được triển khai hiệu quả như: mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng; mô hình tư vấn và khám sức khỏe trước kết hôn; mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên; tụ điểm tuyên truyền về mất cân bằng giới tính khi sinh…
Các đơn vị y tế của thành phố phối hợp với các bệnh viện tuyến trung ương, đơn vị y tế trên địa bàn tổ chức triển khai các hoạt động kỹ thuật về sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Mở rộng, nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động chuyên môn kỹ thuật tại Trung tâm chẩn đoán trước sinh và sàng lọc sơ sinh - Bệnh viện Phụ sản Hà Nội.
Với việc triển khai đồng bộ, công tác dân số của thành phố trong thời gian qua đã đạt được kết quả đáng khích lệ. Cụ thể 9 tháng năm 2025 số sinh toàn thành phố là 58.853 trẻ giảm 10.588 trẻ so với cùng kỳ năm 2024. Số trẻ là con thứ 3 trở lên là 4.520 trẻ, giảm 61 trẻ so với cùng kỳ. Tỷ số giới tính khi sinh ở mức 111,05 trẻ trai/100 trẻ gái (chỉ tiêu thành phố giao là 111 trẻ trai/100 trẻ gái).
Đã có 1.085.683 người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ đạt 75,9%. Gần 70.000 phụ nữ mang thai được tầm soát từ 4 loại bệnh, tật bẩm sinh phổ biến đạt 91,34%; hơn 52.000 trẻ sơ sinh được sàng lọc tầm soát từ 5 loại bệnh, tật bẩm sinh phổ biến đạt 88,89%. Cùng với đó là tỷ lệ cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 83%. Tổng số người sử dụng biện pháp tránh thai mới là 435.950 người, đạt 106% kế hoạch năm.
Đẩy mạnh truyền thông về dân số
Lợi ích của việc sinh đủ 2 con, không lựa chọn giới tính thai nhi, duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản - tình dục, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi, phòng tránh tảo hôn, hôn nhân cận huyết, già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số và bình đẳng giới là những nội dung mà ngành y tế Hà Nội tập trung đẩy mạnh tuyên truyền đến người dân trong thời gian vừa qua.
Trong Tháng hành động quốc gia về dân số và kỷ niệm Ngày dân số Việt Nam (26/12), ngành y tế Hà Nội tập trung tuyên truyền với chủ đề "Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững".
Ngành y tế Hà Nội tuyên truyền về những chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về công tác dân số trong tình hình mới…; truyền thông về tầm soát, chẩn đoán và điều trị sớm bệnh tật trước sinh và sơ sinh, các dịch vụ tầm soát trước sinh và sơ sinh; về chăm sóc sức khỏe sinh sản góp phần giảm tình trạng mang thai ngoài ý muốn, giảm phá thai, dự phòng vô sinh. Tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về tác hại, hệ lụy của việc tảo hôn, kết hôn cận huyết thống; thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về cấm tảo hôn, kết hôn cận huyết thống.
Ngành y tế cũng tổ chức các hoạt động truyền thông cung cấp thông tin về hệ lụy của vấn đề mức sinh thấp; truyền thông nâng cao nhận thức, vận động các cặp vợ chồng không sinh con muộn, sinh đủ 2 con trước tuổi 35; nam nữ thanh niên không kết hôn muộn, kết hôn trước tuổi 30 và trước khi kết hôn nên tham gia tư vấn và khám sức khỏe trước hôn nhân, nhất là các đối tượng có nguy cơ cao.
Các hoạt động truyền thông vận động về giới và mất cân bằng giới tính khi sinh cũng được đẩy mạnh tại cộng đồng, nhấn mạnh về hệ lụy, tập trung đối tượng thanh niên, nam nữ chuẩn bị kết hôn, các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ…
Việt Nam là quốc gia đông dân thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á (sau Indonesia và Philippines) và thứ 16 trên thế giới. Sau 5 năm, kể từ năm 2019 đến nay, quy mô dân số Việt Nam tăng thêm 4,9 triệu người.
Từ năm 2019 đến 2024, dân số Việt Nam tăng mỗi năm gần 1 triệu người song tốc độ tăng bình quân chỉ đạt 0,99%, giảm so với mức 1,22% giai đoạn 2014-2019.
Trong 2 năm 2023-2024, mức sinh ở Việt Nam bắt đầu có dấu hiệu giảm nhanh hơn. Năm 2024, mức sinh tại thành thị giảm còn 1,67 con/phụ nữ, khu vực nông thôn đạt 2,08 con/phụ nữ. Bộ Y tế dự báo mức sinh sẽ tiếp tục giảm trong các năm tiếp theo.