Ghi nhận tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội cho thấy, lượng bệnh nhân đến khám vì đau cổ vai gáy gia tăng trong nhiều tháng gần đây. Nhóm người trẻ, nhân viên văn phòng và những người làm việc với máy tính từ 6 đến 9 giờ mỗi ngày chiếm tỷ lệ cao. Theo BSCKI Trần Thị Hồng Gấm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, sự gia tăng này không còn đơn thuần là xu hướng mà đã trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng được quan tâm.
Nguyên nhân hàng đầu xuất phát từ thói quen ngồi lâu và ngồi sai tư thế, việc cúi đầu kéo dài để nhìn màn hình, ngồi gù lưng hoặc đưa cổ ra phía trước khiến toàn bộ hệ cơ vùng cổ, vai, lưng trên bị kéo căng và hoạt động liên tục. Khi phải gồng cứng trong thời gian dài, các sợi cơ không còn khả năng đàn hồi, tuần hoàn máu suy giảm và hiện tượng co cứng xuất hiện, dẫn đến đau, tê, nặng đầu và thậm chí nhức lan xuống cánh tay.
Bên cạnh đó, nhịp sống bận rộn, ít vận động, kèm theo những căng thẳng kéo dài khiến cơ thể luôn trong trạng thái mỏi, làm các triệu chứng trầm trọng hơn.
Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội đưa vào hoạt động Đơn nguyên phục vụ công tác khám chữa bệnh cho người dân.
Theo bác sĩ Gấm, đối với bệnh nhân đã có những vấn đề về cột sống từ trước, chẳng hạn thoái hóa đốt sống cổ, gai xương, thoát vị đĩa đệm hoặc cong vẹo cột sống nhẹ. Ở những người này, chỉ cần ngồi sai tư thế hoặc ngồi quá lâu là các triệu chứng có thể tái phát nhanh chóng, gây đau dữ dội hoặc tê bì kéo dài.
"Nhiều bệnh nhân trẻ chỉ mới gần 30 tuổi nhưng đã xuất hiện dấu hiệu thoái hóa sớm vì lối sống ít vận động và sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều," BSCKI. Trần Thị Hồng Gấm chia sẻ.
Bên cạnh đó, nhiều người chủ quan, nhầm lẫn giữa đau mỏi cơ thông thường với các bệnh lý cột sống cổ. Khi cơn đau kéo dài trên 2 đến 4 tuần dù đã nghỉ ngơi, xoa bóp hoặc dùng thuốc giảm đau nhẹ nhưng vẫn không thuyên giảm, đó là dấu hiệu cảnh báo.
Những trường hợp cơn đau tái phát nhiều lần trong năm, ban đầu chỉ âm ỉ nhưng dần trở nên dai dẳng, ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ, khả năng tập trung và hiệu suất công việc. Không ít bệnh nhân chỉ đến viện khi cơn đau đã lan xuống vai, cánh tay, bàn tay và kèm theo tê bì, yếu cơ, giảm lực cầm nắm.
Nhiều trường hợp khác bị hạn chế vận động cột sống cổ rõ rệt, việc cúi, ngửa hoặc xoay đầu trở nên khó khăn, mỗi lần quay cổ nghe tiếng lục cục hoặc đau nhói. Một số bệnh nhân cho biết họ phải xoay cả vai hoặc cả người để nhìn về phía sau khi lái xe hoặc làm việc.
Hơn nữa, khi có kèm triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, ù tai, mất thăng bằng hoặc nhìn mờ thoáng qua, người bệnh cần đi khám ngay. "Đây có thể là biểu hiện của thiếu máu lên não do chèn ép tại cột sống cổ. Ở mức độ nặng hơn, người bệnh thậm chí có thể yếu tay chân hoặc rối loạn tiểu tiện" bác sĩ Gấm nhấn mạnh.
Trước thực tế số lượng bệnh nhân ngày càng tăng, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội đang triển khai các phương pháp điều trị theo hướng toàn diện, hướng đến 3 mục tiêu chính gồm: giảm đau và giảm co cứng cơ, phục hồi tầm vận động và sức mạnh, đồng thời điều chỉnh tư thế, lối sống để phòng tái phát.
BSCKI Trần Thị Hồng Gấm cho biết, nhóm nhân viên văn phòng chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng số ca đau cổ vai gáy đến khám tại bệnh viện. Để đáp ứng nhu cầu, bệnh viện cung cấp nhiều kỹ thuật phục hồi chức năng hiện đại như điện trị liệu, nhiệt trị liệu, siêu âm trị liệu nhằm giảm đau và giãn cơ; nắn chỉnh cột sống và kéo giãn cột sống cổ, thắt lưng để giảm chèn ép; xây dựng chương trình bài tập cá thể hóa theo từng mức độ bệnh.
Phần lớn bệnh nhân cải thiện rõ rệt chỉ sau một liệu trình từ 1 đến 2 tuần, cơn đau giảm, biên độ vận động của cổ tăng trở lại, tình trạng tê bì giảm gần như hoàn toàn, nhiều người nhanh chóng quay lại làm việc bình thường. Tuy nhiên, bác sĩ cho rằng việc duy trì tư thế đúng và thói quen sinh hoạt là yếu tố quyết định kết quả điều trị lâu dài.
Nhiều trường hợp tái phát chỉ vì người bệnh không thay đổi thói quen ngồi làm việc, liên tục cúi đầu vào điện thoại hoặc làm việc liên tục nhiều giờ mà không đứng dậy vận động.
BSCKI Trần Thị Hồng Gấm nhấn mạnh, môi trường làm việc cần được điều chỉnh cho phù hợp với cấu trúc cơ thể. Màn hình máy tính nên đặt ngang tầm mắt, ghế ngồi cần có tựa lưng hỗ trợ cột sống, vai thả lỏng và lưng luôn thẳng. Một quy tắc quan trọng mà mỗi người nên áp dụng là đứng dậy, đi lại hoặc vươn vai sau mỗi 30 - 45 phút làm việc liên tục để giúp cột sống được giải phóng áp lực.
Ngoài ra, việc duy trì hoạt động thể lực cũng rất quan trọng, chỉ cần 15 - 20 phút đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi mỗi ngày đã giúp cải thiện sức mạnh cơ, xương, khớp đáng kể. Đồng thời, kết hợp thêm 5 - 10 phút các bài tập kéo giãn vùng cổ như cúi nhẹ, ngửa, nghiêng hoặc xoay cổ sẽ hỗ trợ thư giãn cơ và tăng tuần hoàn.
Trong đời sống hiện đại, căng thẳng tâm lý và thiếu ngủ cũng góp phần làm nặng thêm các triệu chứng đau cổ vai gáy. Bác sĩ khuyến cáo mỗi người dân nên ngủ đủ từ 7 đến 8 giờ mỗi đêm, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trong tư thế cúi cổ trước khi ngủ và có thể áp dụng các bài tập thư giãn, hít thở sâu hoặc yoga nhẹ nhàng để giúp cơ thể phục hồi.
"Sức khỏe cột sống liên quan đến cả thể chất và tinh thần, nếu cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng, cơ vùng cổ, vai, lưng sẽ dễ co cứng hơn và cơn đau sẽ dai dẳng hơn" BSCKI Trần Thị Hồng Gấm cho biết.
Đau cổ vai gáy đang trở thành bệnh lý đặc trưng của thời đại công nghệ, việc chủ động thay đổi thói quen, chú ý đến tư thế và tăng cường vận động là cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ cột sống. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, cần đến các cơ sở y tế để thăm khám sẽ giúp người bệnh có cơ hội điều trị đúng, tránh biến chứng nguy hiểm và đảm bảo chất lượng cuộc sống lâu dài.
Duy Tuân