Sụp mi là tình trạng bờ mi trên sa xuống thấp hơn bình thường, có thể che lấp một phần hoặc toàn bộ đồng tử. Trong điều kiện bình thường, mi trên chỉ phủ lên rìa trên giác mạc khoảng 1 - 2 mm. Trên thực tế, sụp mi thường xảy ra ở một bên mắt nhưng cũng có thể gặp ở cả hai bên với mức độ khác nhau từ nhẹ đến nặng. Đáng lưu ý, ở trẻ em, tình trạng này có thể dẫn đến nhược thị. Thống kê cho thấy khoảng 23,9% trẻ bị sụp mi có nguy cơ mắc nhược thị nếu không được phát hiện sớm và theo dõi sát sao.
Về phân loại, theo các bác sĩ Bệnh viện Mắt Hà Nội, sụp mi được chia thành hai nhóm chính gồm sụp mi bẩm sinh và sụp mi mắc phải. Sụp mi bẩm sinh thường liên quan đến sự phát triển kém của cơ nâng mi. Trong khi đó, sụp mi mắc phải có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như lão hóa, chấn thương, bệnh lý nhược cơ hoặc sau chấn thương. Việc phân loại chính xác có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Đối với trẻ em bị sụp mi bẩm sinh, thời điểm can thiệp đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Trong các trường hợp nặng có nguy cơ gây nhược thị, phẫu thuật có thể được thực hiện sớm từ khi trẻ khoảng 1 tuổi. Ngược lại, nếu sụp mi ở mức độ nhẹ, chưa ảnh hưởng đến thị lực, có thể trì hoãn phẫu thuật đến 3 - 4 tuổi nhằm đảm bảo an toàn gây mê và tăng khả năng lựa chọn phương pháp phù hợp, tối ưu hóa kết quả điều trị. Song song với đó, các biện pháp điều trị nhược thị như đeo kính hoặc che mắt cần được kết hợp trước và sau phẫu thuật để đạt hiệu quả phục hồi thị lực tốt nhất.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Mắt Hà Nội, phẫu thuật sụp mi hiện nay có tỷ lệ thành công cao, đạt khoảng 85% ngay từ lần mổ đầu tiên. Tuy nhiên, vẫn có thể gặp một số biến chứng như chỉnh chưa đủ, chỉnh quá mức hoặc thải loại vật liệu treo. Tỷ lệ tái phát có thể cao hơn khi sử dụng vật liệu nhân tạo so với mô tự thân, do đó cần theo dõi lâu dài sau phẫu thuật.
Do vậy, các bác sĩ khuyến cáo rằng người dân không nên xem nhẹ tình trạng sụp mi, đặc biệt khi xuất hiện ở trẻ nhỏ. Ngay khi phát hiện các dấu hiệu như mi mắt sa thấp, hai mắt không đều nhau; người bệnh thường có động tác bù trừ như ngửa cổ, nhướn trán, xuất hiện nhiều nếp nhăn vùng trán; cảm giác mỏi mắt, mỏi vùng cổ gáy, người bệnh cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và tư vấn điều trị kịp thời. Đặc biệt, việc trì hoãn điều trị có thể khiến trẻ nhỏ bỏ lỡ giai đoạn phát triển thị giác quan trọng, dẫn đến nhược thị không hồi phục.
Đối với người trưởng thành, sụp mi không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nhược cơ hoặc biến chứng sau chấn thương. Do đó, việc tự ý điều trị hoặc can thiệp tại các cơ sở không chuyên khoa có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Người bệnh cần được khám, đánh giá toàn diện và tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, an toàn và hiệu quả.
Ngoài ra, sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn chăm sóc hậu phẫu, tái khám định kỳ để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các biến chứng nếu có. Đối với trẻ nhỏ, sự phối hợp giữa gia đình và bác sĩ trong việc theo dõi, tập luyện thị giác và điều trị nhược thị đóng vai trò quyết định đến kết quả lâu dài.
Điều trị sụp mi phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Với những trường hợp liên quan đến bệnh lý nhược cơ, việc phối hợp điều trị đa chuyên khoa là cần thiết nhằm kiểm soát nguyên nhân gốc rễ trước khi can thiệp phẫu thuật. Trong đa số trường hợp, phẫu thuật vẫn là phương pháp hiệu quả nhất để cải thiện chức năng và thẩm mỹ.
Hiện nay, hai kỹ thuật phẫu thuật chính được áp dụng là làm ngắn cơ nâng mi và treo mi bằng cơ trán. Phương pháp làm ngắn cơ nâng mi thường được chỉ định cho các trường hợp sụp mi nhẹ. Kỹ thuật này giúp cải thiện độ mở mắt theo sinh lý, mang lại hiệu quả thẩm mỹ cao. Trong khi đó, với các trường hợp sụp mi vừa và nặng, khi cơ nâng mi kém, phương pháp treo mi bằng cơ trán sẽ được lựa chọn. Kỹ thuật này tận dụng lực của cơ trán để nâng mi, giúp cải thiện tầm nhìn rõ rệt. Tùy theo độ tuổi và tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ lựa chọn vật liệu phù hợp như dây silicon, chỉ hoặc sử dụng mô tự thân như cân cơ đùi, vạt cơ trán.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các bệnh lý mắt, trong đó có sụp mi là hết sức cần thiết. Phát hiện sớm, điều trị đúng, theo dõi lâu dài sẽ giúp bảo vệ thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Việt Nam