Vừa qua, Bệnh viện đa khoa Sơn Tây tiếp nhận trường hợp người bệnh Nguyễn Thị K (61 tuổi, Sơn Tây, Hà Nội) vào viện trong tình trạng đau rát vùng mạn sườn kéo dài, mất ngủ triền miên, sinh hoạt bị đảo lộn. Ít ai ngờ rằng nguyên nhân lại đến từ biến chứng đau dây thần kinh sau Zona, một bệnh lý tưởng chừng quen thuộc nhưng có thể gây ám ảnh kéo dài.
Bác sĩ thăm khám cho người bệnh.
Trước tình trạng đau nhiều, phức tạp trên nền bệnh lý tăng huyết áp và thoái hóa cột sống, các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Sơn Tây đã nhanh chóng tổ chức hội chẩn liên chuyên khoa, huy động sự phối hợp của Y học cổ truyền, Phục hồi chức năng, Nội Tổng hợp và Ngoại chấn thương chỉnh hình nhằm tìm giải pháp tối ưu cho người bệnh.
Bác sĩ Nghiêm Anh Vũ - Phụ trách khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện đa khoa Sơn Tây cho biết: "Bệnh Zona là bệnh nhiễm trùng da gây nên do Varicella zoster virus (VZV) với đặc trưng là các tổn thương da dạng ban đỏ, mụn nước, bọng nước thành đám dọc theo đường phân bố của thần kinh ngoại biên khu trú ở một bên cơ thể. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch (suy giảm về thần kinh và thể lực, người già yếu, dùng thuốc ức chế miễn dịch, bệnh về máu, đái tháo đường), bệnh tự miễn, stress, điều trị tia xạ, ung thư... Nhiều người bệnh dù đã khỏi tổn thương ngoài da vẫn tiếp tục sống chung với những cơn đau âm ỉ, dai dẳng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Tại Bệnh viện đa khoa Sơn Tây, hướng tiếp cận điều trị toàn diện đang mở ra hy vọng cho người bệnh, với sự kết hợp đồng bộ giữa nội khoa, can thiệp hiện đại và y học cổ truyền."
"Kỹ thuật đốt sóng cao tần (RFA) được xem là điểm sáng trong điều trị đau sau Zona. Phương pháp này tác động trực tiếp vào dây thần kinh gây đau, giúp giảm đau nhanh, gần như tức thì, hiệu quả kéo dài mà không cần can thiệp xâm lấn lớn. Nhiều người bệnh có thể xuất viện ngay trong ngày sau khi thực hiện. Song song với đó, điều trị nội khoa giúp kiểm soát vi rút ngay từ giai đoạn sớm, đặc biệt trong 72 giờ vàng, góp phần giảm nguy cơ biến chứng. Trong khi đó, Y học cổ truyền với các phương pháp như châm cứu, điện châm, dùng thảo dược… hỗ trợ phục hồi thần kinh, giảm đau bền vững, nhất là ở người cao tuổi và người bệnh có nhiều bệnh nền." - bác sĩ Vũ nhấn mạnh
Thực tế ghi nhận, từ trường hợp người bệnh K. khi kết hợp phác đồ điều trị Đông - Tây y, tình trạng bệnh đã cải thiện rõ rệt chỉ sau 5 - 7 ngày điều trị. Người bệnh giảm đau, ngủ tốt hơn và dần trở lại sinh hoạt bình thường.
Không phải ai mắc Zona cũng đều bị đau sau Zona, nhưng có những nhóm nguy cơ cao hơn, đặc biệt là người trên 50 tuổi. Ở nhóm này, hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên theo tuổi tác khiến dây thần kinh dễ bị tổn thương hơn. Những người bị Zona lan rộng, Zona nặng hoặc Zona ở vùng mặt, quanh mắt. Một số người có bệnh lý nền như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hay những người điều trị Zona quá muộn cũng thường gặp biến chứng đau kéo dài.
Triệu chứng thường gặp là cảm giác đau rát, đau buốt ngay tại vùng da từng bị tổn thương. Người bệnh có thể chỉ cần chạm nhẹ vào da cũng thấy đau. Một số người mô tả tình trạng tê bì, kiến bò hoặc cảm giác lạ trên da. Những cơn đau này có thể khiến người bệnh khó ngủ, khó chịu kéo dài, suy giảm khả năng tập trung, từ đó làm xáo trộn sinh hoạt bình thường. Điều này khiến người bệnh đối mặt với tình trạng mệt mỏi kéo dài về cả thể chất lẫn tinh thần.
Bác sĩ Nghiêm Anh Vũ khuyến cáo: "Thời gian cải thiện của đau sau Zona ở mỗi người là khác nhau. Có những trường hợp chỉ kéo dài vài tuần hoặc vài tháng, nhưng cũng có người phải chịu đựng lâu hơn. Điều quan trọng nhất là việc thăm khám sớm. Khi điều trị Zona sớm, nguy cơ đau sau Zona cũng giảm đáng kể. Bên cạnh đó, duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, ăn uống đủ dinh dưỡng, không hút thuốc lá, tránh căng thẳng, tập thể dục để tăng sức đề kháng... Một giải pháp phòng ngừa hiệu quả hiện nay là tiêm vắc xin Zona, đặc biệt khuyến cáo cho người trên 50 tuổi hoặc người có hệ miễn dịch yếu để giảm nguy cơ gặp biến chứng. Ngoài ra, tránh tiếp xúc với những người mắc bệnh Zona khi cơ thể còn vết mụn nước."
Có thể thấy đau sau Zona là biến chứng không thể xem nhẹ. Người bệnh cần được phát hiện, thăm khám và điều trị sớm để hạn chế tối đa các hậu quả lâu dài. Việc chủ động chăm sóc sức khỏe, không trì hoãn khám bệnh và lắng nghe những cảnh báo từ bác sĩ giúp bảo vệ hệ thần kinh và chất lượng cuộc sống. Nếu gặp tình trạng đau kéo dài sau Zona, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và điều trị đúng cách. Người dân không nên chủ quan hay tự điều trị tại nhà.
Thùy An