Thủy tinh thể chính là thấu kính trong suốt và có vai trò quan trọng giúp mắt có thể nhìn được những vật ở các khoảng cách xa gần khác nhau. Khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, thấu kính trong suốt này sẽ giúp hội tụ ánh sáng đến võng mạc, giúp chúng ta nhìn thấy hình ảnh bên ngoài được rõ nét hơn.
Khi thấu kính này không còn trong suốt nữa, khiến cho thị lực bị giảm mạnh được gọi là tình trạng đục thủy tinh thể. Bệnh có thể do tuổi tác hoặc tình trạng chấn thương hoặc bệnh lý gây ra. Mắt có thể mờ nhanh hoặc mờ chậm tùy theo nguyên nhân gây bệnh.
Bác sĩ thăm khám cho người bệnh.
Do tuổi tác, những người trên 50 tuổi trở lên thì nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn người trẻ. Tùy theo quá trình lão hóa của từng cơ thể mà có người bị sớm hơn, có người bị muộn hơn. Người bệnh có thể bị giảm thị lực, nhưng thời gian đầu sẽ không giảm nhiều, giảm dần dần và không bị chói mắt khi ra ngoài nắng.
Do bệnh lý hoặc chấn thương, những trường hợp này khác hoàn toàn với trường hợp bệnh do tuổi già, mắt sẽ mờ đi nhanh và nếu ra ngoài nắng, bệnh nhân sẽ cảm thấy vô cùng khó chịu. Phần lớn những trường hợp này sẽ cần phải mổ sớm.
Nếu để lâu ngày, tình trạng đục thủy tinh thể sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Tình trạng đục ngày càng nặng sẽ dẫn tới tăng nhãn áp, gây vỡ bao và phản ứng viêm màng bồ đào, mắt không thể điều tiết dịch khiến người bệnh cảm thấy đau dữ dội. Kéo dài tình trạng này có thể làm teo thần kinh mắt và rất khó để phục hồi trở lại dù có phẫu thuật. Khả năng phục hồi của bệnh nhân sẽ rất kém và thậm chí có nhiều trường hợp dẫn tới mù lòa.
Trường hợp bác N.T.M (xã Tam Hưng, Hà Nội) phát hiện bệnh muộn dẫn đến tình trạng bị đục thủy tinh thể mắt trái độ 3, thị lực 1/10, mắt phải 5/10 cộng với tiền sử tăng huyết áp và bệnh Glocom góc đóng nguyên phát làm cho bệnh đục thủy tinh thể nặng hơn. Bác M chia sẻ: "Tôi thấy mắt mờ dần hơn một năm nay rồi, thay một mắt phải rồi, còn mắt trái dự định thay nốt. Khi mắt mờ như vậy tôi xem ti vi thấy mắt trái không nhìn rõ. Nhất là buổi chiều tối mắt như quáng gà."
Phần thủy tinh thể bị đục lâu ngày sẽ trở nên cứng hơn và dẫn tới viêm, mắt bị thoái hóa, đồng tử dính lại và rất khó khăn khi phẫu thuật. Vì thế các chuyên gia khuyên người bệnh nên mổ càng sớm càng tốt để tránh biến chứng nguy hiểm.
ThS.BSNT Nguyễn Hồng Ngọc - Khoa Chấn thương Glocom, Bệnh viện Mắt Hà Nội cho biết: "Đục thủy tinh thể là bệnh lý rất phổ biến ở người già và là một trong những nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu trên thế giới và tại Việt Nam. Hàng ngày, tại bệnh viện, khi thăm khám cho các bệnh nhân tôi nhận thấy rằng ngoài những bệnh nhân đi mổ đúng chỉ định thì còn một số lượng lớn bệnh nhân đã để tình trạng bệnh quá nặng, khi nhân thủy tinh quá đục không còn nhìn thấy gì mới đi mổ. Điều này đã gây ra khó khăn trong quá trình phẫu thuật cho bệnh nhân cũng như quá trình hậu phẫu hồi phục thị lực."
TS.BS Đỗ Văn Hải - Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Hà Nội chia sẻ: "Có nhiều nguyên nhân gây đục thủy tinh thể, tuy nhiên một số nhóm nguyên nhân chính bao gồm do lão hóa. Tuổi già dẫn đến biến đổi những cấu trúc lý hóa của thủy tinh thể trong mắt dẫn đến mờ đục và sinh ra bệnh lý đục thủy tinh thể. Nguyên nhân thứ hai là do một số bệnh lý toàn thân hoặc tại mắt. Bệnh lý toàn thân có thể kể đến là đái tháo đường là phổ biến nhất, dẫn đến đục thủy tinh thể sớm. Còn những bệnh lý tại mắt như bệnh Glocom, bệnh viêm màng bồ đào dễ gây ra những tổn thương của thủy tinh thể. Một nguyên nhân nữa phải kể đến là do chấn thương ở mắt có thể gây ra đục thủy tinh thể sớm hoặc một thời gian sau xuất hiện đục thủy tinh thể. Một nhóm nguyên nhân nữa là do lạm dụng thuốc Corticoid. Một số người tự mua thuốc Corticoid về tra dễ dẫn đến nguy cơ đục thủy tinh thể sớm."
Theo TS.BS Đỗ Văn Hải, biến chứng của đục thủy tinh thể ở giai đoạn muộn có thể gặp phải là mù lòa. Biến chứng nặng hơn như tăng nhãn áp tổn thương dây thần kinh thị giác, gây mù lòa vĩnh viễn không hồi phục được. Bên cạnh đó, giai đoạn muộn của đục thủy tinh thể cũng sinh ra những bệnh lý khác kèm theo như viêm màng bồ đào, giảm thị lực ở mức trầm trọng. Hiệu quả của phẫu thuật sẽ không cao và nguy cơ biến chứng trong phẫu thuật cũng nhiều hơn khi điều trị ở giai đoạn phù hợp hơn.
Việc tầm soát định kỳ rất quan trọng để có thể phát hiện sớm đục thể thủy tinh. Tại Bệnh viện Mắt Hà Nội, các phương pháp như chụp võng mạc, siêu âm mắt, đo thị lực giúp phát hiện sớm và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
Phẫu thuật Phaco là phương pháp sử dụng năng lượng sóng âm để tác động vào thủy tinh thể bị đục. Cụ thể là tán nhuyễn tinh thể đục thành những mảnh nhỏ, sau đó tách và hút ra ngoài qua một vết mổ nhỏ chỉ 2mm. Cuối cùng người bệnh được lắp thủy tinh thể nhân tạo vào để cải thiện thị lực.
So với các phương pháp mổ thủy tinh thể trước đây thì phẫu thuật Phaco được đánh giá cao về tính hiệu quả và an toàn. Đặc biệt, là vết mổ sẽ tự liền mà không cần khâu. Nếu người bệnh chăm sóc tốt và thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ thì mắt sẽ mau chóng hồi phục.
ThS.BSNT Nguyễn Hồng Ngọc - Khoa Chấn thương Glocom, Bệnh viện Mắt Hà Nội khuyến cáo: Phẫu thuật đục thủy tinh thể tương đối nhẹ nhàng, sau mổ bệnh nhân không đau, ít biến chứng xảy ra. Tuy nhiên, bệnh nhân cần lưu ý một số điểm sau: giữ gìn vệ sinh mắt sạch sẽ; tránh nước bẩn, bụi bẩn, khí độc vào mắt; tra nhỏ thuốc đầy đủ; hạn chế chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá.
Người trên 40 tuổi và đặc biệt bệnh nhân đái tháo đường nên tầm soát mắt ít nhất mỗi 6 - 12 tháng. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả, hạn chế tối đa nguy cơ mất thị lực.
Việt Nam - Thùy Dung